آیات و احادیث موضوعی

امام صادق علیه السلام

لَا تَكْسَلُوا فِي طَلَبِ مَعَايِشِكُمْ فَإِنَّ آبَاءَنَا كَانُوا يَرْكُضُونَ فِيهَا وَ يَطْلُبُونَهَا.

ترجمه

در تحصيل روزى تنبلى نكنيد كه پدران ما در پى آن مى‌دويدند و آن را طلب می‌كردند.

امام علی علیه السلام

أَخْرِجُوا مِنَ الدُّنْيَا قُلُوبَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَخْرُجَ مِنْهَا أَبْدَانُكُمْ فَفِيهَا اخْتُبِرْتُمْ وَ لِغَيْرِهَا خُلِقْتُمْ.

ترجمه

پیش از آنکه بدن‌هایتان را از دنیا خارج کنند دل‌هایتان را از آن بیرون کنید؛ چرا که دنيا آزمایشگاه شماست و برای چیز دیگری آفريده شده‌ايد.

امام علی علیه السلام

لَا خَيْرَ فِي عَزْمٍ بِلَا حَزْمٍ.

ترجمه

در تصميمى كه با دور انديشى همراه نباشد خيرى نيست.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

قِيلَ: يَا رَسُولَ اللهِ، مَا حَقُّ الْوَالِدِ؟ قَالَ: أَنْ تُطِيعَهُ مَا عَاشَ. قِيلَ: وَ مَا حَقُّ الْوَالِدَةِ؟ فَقَالَ: هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَوْ أَنَّهُ عَدَدَ رَمْلِ عَالِجٍ وَ قَطْرِ الْمَطَرِ أَيَّامَ الدُّنْيَا قَامَ بَيْنَ يَدَيْهَا مَا عَدَلَ ذَلِكَ يَوْمَ حَمَلَتْهُ فِي بَطْنِهَا.

ترجمه

گفته شد: اى رسول خدا، حقّ پدر چيست؟ فرمودند: تا وقتى زنده است از او اطاعت کنی. سپس گفته شد: حقّ مادر چيست؟ فرمودند: هیهات، هیهات [که کسی به حقّ مادر برسد]! اگر به عدد ریگ‌های بیابان و قطره‌های باران در خدمت مادر بایستید، معادل ایامی که در شکم او بوده‌اید نخواهد بود.

امام سجاد علیه السلام

 لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي طَلَبِ الْعِلْمِ لَطَلَبُوهُ وَ لَوْ بِسَفْكِ الْمُهَجِ وَ خَوْضِ اللُّجَجِ.

ترجمه

اگر مردم مى‌دانستند در طلب علم چه فايده‌ايست، بى‌گمان در پى آن مى‌رفتند؛ اگر چه با ريختن خون دل و فرورفتن در اعماق دريا باشد.

امام صادق علیه السلام

إِنِّي وَ اللهِ مَا آمُرُكُمْ إِلَّا بِمَا نَأْمُرُ بِهِ أَنْفُسَنَا فَعَلَيْكُمْ بِالْجِدِّ وَ الِاجْتِهَادِ وَ إِذَا صَلَّيْتُمُ الصُّبْحَ فَانْصَرَفْتُمْ فَبَكِّرُوا فِي طَلَبِ الرِّزْقِ وَ اطْلُبُوا الْحَلَالَ فَإِنَّ اللهَ سَيَرْزُقُكُمْ وَ يُعِينُكُمْ عَلَيْهِ.

ترجمه

به خدا سوگند من به شما امر نمی‌کنم، جز آنچه که خود را نیز بدان امر می‌کنم. پس بر شما باد که جدّیت و کوشش کنید و پس از نماز صبح برای طلب رزق خود حرکت کرده، رزق حلال به دست آورید. خداوند به شما روزی خواهد داد و شما را بر آن کمک خواهد کرد.

امام صادق علیه السلام

لَا خَيْرَ فِيمَنْ لَا يَتَفَقَّهُ مِنْ أَصْحَابِنَا يَا بَشِيرُ إِنَّ الرَّجُلَ مِنْهُمْ إِذَا لَمْ يَسْتَغْنِ بِفِقْهِهِ احْتَاجَ إِلَيْهِمْ فَإِذَا احْتَاجَ إِلَيْهِمْ أَدْخَلُوهُ فِي بَابِ ضَلَالَتِهِمْ وَ هُوَ لَا يَعْلَمُ.

ترجمه

هیچ خیری نیست در کسی از اصحاب ما که فهم دین ندارد. ای بشیر، هر کس از آنها هنگامی که با فهم خودش بی‌نیاز نشود، به دیگران نیاز پیدا می‌کند و هنگامی که به آنها نیازمند شد، او را در گمراهی خویش وارد می‌کنند، در حالی که او نمی‌فهمد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

لَا فَقْرَ أَشَدُّ مِنَ الْجَهْلِ، وَ لَا مَالَ أَعْوَدُ مِنَ الْعَقْل‏.

ترجمه

هیچ فقری سخت‌‌تر از نادانی و هیچ مالی سودمندتر از عقل نیست.

امام باقر علیه السلام

إِيَّاكَ وَ التَّسْوِيفَ؛ فَإِنَّهُ بَحْرٌ يَغْرَقُ فِيهِ الْهَلْكَى‏ٰ.

ترجمه

از امروز و فردا كردن بپرهيز؛ زيرا آن، دريايى است كه انسان ها در آن، نابود مى‌شوند.

امام باقر علیه السلام

خُذُوا الْكَلِمَةَ الطَّيِّبَةَ مِمَّنْ قَالَهَا وَ إِنْ لَمْ يَعْمَلْ بِهَا‏.

ترجمه

سخن نیک را از هر که گفت بگیرید،‌ اگر چه او خود،‌ بدان عمل نکند.

امام علی علیه السلام

عَجِبْتُ لِمَنْ يَتَصَدَّیٰ لِإصْلَاحِ النَّاسِ وَ نَفْسُهُ أَشَدُّ شَيْ‏ءٍ فَسَاداً فَلَا يُصْلِحُهَا وَ يَتَعَاطَىٰ إِصْلَاحَ غَيْرِهِ.

ترجمه

در شگفتم از كسى كه به اصلاح مردم دست مى زند در حالى كه خود از همه فاسدتر است و خويشتن را اصلاح نمى كند و به كار اصلاح ديگران مى پردازد!

امام علی علیه السلام

كُنْ سَمْحاً وَ لَا تَكُنْ مُبَذِّراً وَ كُنْ مُقَدِّراً وَ لَا تَكُنْ مُقَتِّراً.

ترجمه

بخشنده باش امّا زياده‌روى نكن، و در زندگى حسابگر باش امّا سخت‌گير (بخیل) مباش.

امام علی علیه السلام

مَا جَفَّتِ الدُّمُوعُ إِلَّا لِقَسْوَةِ الْقُلُوبِ وَ مَا قَسَتِ الْقُلُوبُ إِلَّا لِكَثْرَةِ الذُّنُوبِ.

ترجمه

چشم‌ها نخشكيدند، مگر بر اثر سختى دل‌ها، و دل‌ها سخت نشدند، مگر به سبب بسيارىِ گناهان.

امام علی علیه السلام

كُنْ مَشْغُولاً بِمَا أَنْتَ عَنْهُ مَسْئُول‏‏ٌ.

ترجمه

به كارى مشغول باش كه از آن سؤال خواهى شد.

امام علی علیه السلام

اللهَ اللهَ فِي الْجِهَادِ بِأَمْوَالِكُمْ، و أَنْفُسِكُمْ، و أَلْسِنَتِكُمْ، فِي سَبِيلِ اللهِ.

ترجمه

خدا را، خدا را در نظر آورید و در جهاد با مال و جان و زبان خويش در راه خداوند كوتاهى نكنيد.