جزوات یک طلبه

فیش‌ها

تا کنون 408 فیش منتشر شده است آخرین فیش‌ها جستجو بازگشت به صفحه اصلی

انتخاب موضوع

آشنایی و ارتباط

درباره وبسایت «جزوات یک طلبه» اندکی درباره من راه‌های ارتباطی

آیات و احادیث «فقر و ثروت، مال و اموال، توانگری، تنگدستی»

حدیث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

قَالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ؛ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ [فَبِها]، وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ، حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ، ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ. وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ؛ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَاماً لِطَلِبَتِهِ عِنْدِي [فَبِها]، وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ؛ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَاماً لِطَلِبَتِهِ عِنْدِي [فَبِها]، وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ؛ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَاماً لِطَلِبَتِهِ عِنْدِي [فَبِها]، وَ إِلَّا هَوَّنْتُ عَلَيْهِ مَوْتَهُ، حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ عِنْدِي، ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ».

ترجمه ترجمه

خداوند عزوجل می‌فرماید: «هیچ بنده‌ای نیست که بخواهم او را به بهشت ببرم، مگر آنکه او را به درد و رنج جسمانی مبتلا می‌کنم؛ پس اگر این [بیماری] کفاره‌ی گناهانش شد [که چه بهتر]، وگرنه لحظه‌ی جان دادن را بر او سخت می‌گیرم تا در حالی به پیشگاه من آید که هیچ گناهی بر دوشش نمانده باشد، و سپس او را راهی بهشت می‌کنم. و هیچ بنده‌ای نیست که [به خاطر اعمالش] بخواهم او را به دوزخ ببرم، مگر آنکه بدنش را سالم و تندرست نگه می‌دارم؛ پس اگر این [تندرستی] برای تسویه‌ی طلب او از من [بابت کارهای نیکش] کافی بود [که چه بهتر]، وگرنه او را از ترس حاکمان و قدرتمندان در امان می‌دارم؛ اگر این [امنیت] طلب او را تسویه کرد [که هیچ]، وگرنه روزی‌اش را وسعت می‌بخشم؛ و اگر این [ثروت] هم برای تسویه‌ی طلبش کافی نبود، مرگ را بر او آسان می‌کنم تا در حالی به پیشگاه من آید که هیچ طلب و کار نیکی نزد من نداشته باشد، و سپس او را راهی دوزخ می‌کنم.»


حدیث امام باقر علیه السلام

إِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا كَانَ مِنْ أَمْرِهِ أَنْ يُكْرِمَ عَبْداً وَ لَهُ ذَنْبٌ، ابْتَلَاهُ بِالسُّقْمِ؛ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ لَهُ، ابْتَلَاهُ بِالْحَاجَةِ؛ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ بِهِ ذَلِكَ، شَدَّدَ عَلَيْهِ الْمَوْتَ لِيُكَافِيَهُ بِذَلِكَ الذَّنْبِ. وَ إِذَا كَانَ مِنْ أَمْرِهِ أَنْ يُهِينَ عَبْداً وَ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةٌ، صَحَّحَ بَدَنَهُ؛ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ بِهِ ذَلِكَ، وَسَّعَ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ؛ فَإِنْ هُوَ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ بِهِ، هَوَّنَ عَلَيْهِ الْمَوْتَ لِيُكَافِيَهُ بِتِلْكَ الْحَسَنَةِ.

ترجمه ترجمه

وقتی خداوند عزوجل بخواهد به بنده‌ای که گناهی بر گردن دارد لطف کند، او را به بیماری مبتلا می‌کند؛ اگر چنین نکند، به تنگدستی دچارش می‌سازد؛ و اگر این کار را هم نکند، جان دادن را بر او سخت می‌گیرد تا [در همین دنیا] تاوان آن گناه را با او تسویه کند. اما هنگامی که بخواهد بنده‌ای را که کار نیکی پیش خدا دارد خوار کند، او را تندرست نگه می‌دارد؛ اگر چنین نکند، روزی‌اش را فراوان می‌کند؛ و اگر این کار را هم نکند، مرگ را بر او آسان می‌گیرد تا پاداش آن کار نیک را [در همین دنیا] با او تسویه کند.

اندکی شرح اندکی شرح

بر اساس این روایت، بیماری، فقر یا سختی جان دادن لزوماً نشانه غضب خدا نیست؛ بلکه گاهی لطف پروردگار در حق انسان‌های درستکاری است که لغزش‌هایی داشته‌اند. خدا با این سختی‌ها، گناهانشان را در همین دنیا پاک می‌کند تا بار آن به آخرت کشیده نشود. در نقطه مقابل، سلامتی، ثروت و مرگ راحت نیز همیشه نشانه محبوبیت پیش خدا نیست. گاهی افراد بدکاری که چند کار نیک هم در پرونده دارند، پاداش کارهای خوبشان را در همین دنیا با سلامتی و گشایش مالی می‌گیرند تا در آخرت هیچ طلب و بهره‌ای نداشته باشند. گویی سنت خداوند بر این است که تا جای ممکن، حساب لغزش‌های خوبان و کارهای نیک بدان را در همین دنیا تسویه کند.


حدیث امام صادق علیه السلام

إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى وَسَّعَ فِي أَرْزَاقِ الْحَمْقَى لِيَعْتَبِرَ الْعُقَلَاءُ، وَ يَعْلَمُوا أَنَّ الدُّنْيَا لَيْسَ يُنَالُ مَا فِيهَا بِعَمَلٍ وَ لَا حِيلَةٍ.

ترجمه ترجمه

خداوند متعال روزیِ کم‌خردان را وسعت بخشید تا خردمندان عبرت بگیرند و بدانند که دستاوردهای دنیا، [تنها] با تلاش و زیرکی به دست نمی‌آید.

اندکی شرح اندکی شرح

اگر قرار بود ثروت و روزی فقط نتیجه‌ی مستقیمِ «هوش» و «تلاش» باشد، قاعدتاً باید خردمندان ثروتمندترین افراد جامعه می‌بودند. اما خداوند گاهی به روزیِ افراد کم‌خرد (کسانی که نه شمّ اقتصادی دارند و نه اهل زرنگ‌بازی‌های دنیوی‌اند) چنان وسعتی می‌بخشد تا به انسان‌های عاقل یادآوری کند که در پسِ تمام دویدن‌ها، زرنگی‌ها و حساب‌وکتاب‌های مادی، اراده و تقدیرِ بالاتری هم حاکم است. البته این موضوع اصلاً به معنای دعوت به تنبلی نیست؛ بلکه هشداری است تا انسانِ خردمند به هوش و تدبیرِ خودش مغرور نشود، توهمِ کنترلِ همه‌چیز را کنار بگذارد و بداند که کلیدِ نهاییِ رزق، تنها در دستِ خداست.


یه پیشنهاد: آیات و احادیث به صورت هم‌زمان در اپلیکیشن «هدیه صلوات» و کانال ایتای «آیات و احادیث» نیز منتشر می‌شوند. برای دریافت منظم و راحت‌تر آنها می‌توانید از این دو بستر استفاده کنید:

اپلیکیشن هدیه صلوات عضویت در کانال ایتا

آیه خداوند متعال

وَ لَوْلَا أَن يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَن يَكْفُرُ بِالرَّحْمَٰنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًا مِّن فِضَّةٍ وَ مَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ ‎﴿٣٣﴾‏ وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْوَابًا وَ سُرُرًا عَلَيْهَا يَتَّكِئُونَ ‎﴿٣٤﴾ وَ زُخْرُفًا ۚ وَ إِن كُلُّ ذَٰلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۚ وَ الْآخِرَةُ عِندَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ ‎﴿٣٥﴾‏

ترجمه ترجمه

و اگر [بهره مندی کفار از انواع نعمت های مادی و تهیدستی مؤمنان، سبب] این نبود که همه مردم [به خاطر ضعف ایمان و ناآگاه بودن به حقایق] بر محور کفر امتی واحد شوند، ما برای خانه های کافران به [خدای] رحمان سقف هایی از نقره قرار می دادیم و نردبان هایی که با آن بر بالای خانه ها برآیند. (33) و برای خانه هایشان [نیز] درها و تخت هایی [از نقره می ساختیم] که بر آن تکیه زنند، (34) و [برای خانه ها و زندگی آنان] زر و زیور [قرار می دادیم]، ولی همه این ها جز کالای اندک زندگی دنیا نیست، و آخرت نزد پروردگارت برای پرهیزکاران است. (35)


حدیث امام علی علیه السلام

لَا تَفْرَحْ بِالْغِنَاءِ وَ الرَّخَاءِ وَ لَا تَغْتَمَّ بِالْفَقْرِ وَ الْبَلَاءِ فَإِنَّ الذَّهَبَ يُجَرَّبُ بِالنَّارِ وَ الْمُؤْمِنَ يُجَرَّبُ بِالْبَلَاءِ.

ترجمه ترجمه

به ثروت و رفاه، دل‌شاد مشو و از تهیدستی و گرفتاری، اندوه به دل راه مده؛ زیرا طلا با آتش آزموده مى شود و مؤمن با بلا و گرفتارى.


حدیث امام صادق علیه السلام

أَوْحَى اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَىٰ مُوسَىٰ عَلَيْهِ السَّلَامُ‏: يَا مُوسَىٰ، لَا تَفْرَحْ بِكَثْرَةِ الْمَالِ، وَ لَا تَدَعْ ذِكْرِي عَلَىٰ كُلِّ حَالٍ؛ فَإِنَّ كَثْرَةَ الْمَالِ تُنْسِي الذُّنُوبَ، وَ إِنَّ تَرْكَ ذِكْرِي يُقْسِي الْقُلُوبَ.

ترجمه ترجمه

خداى عزّوجلّ به موسى عليه ‏السلام وحى كرد: اى موسى! برای زيادى ثروت شاد مشو و در هيچ حالى مرا فراموش مكن؛ زيرا با زيادی ثروت گناهان فراموش می‌‏شود و از ياد بردن من قساوت قلب می‌آورد.


حدیث امام علی علیه السلام

سُوءُ التَّدْبِيرِ مِفْتَاحُ الْفَقْرِ.

ترجمه ترجمه

برنامه‌ریزی نادرست [و مدیریتِ بدِ اقتصادی]، کلیدِ فقر و تنگدستی است.

اندکی شرح اندکی شرح

خداوند تأمین نیازهای واقعی انسان را {در سایه تلاش و کار کردن} تضمین کرده است؛ اما این بدان معنا نیست که اگر درگیر ولخرجی، چشم‌وهم‌چشمی و مصارف بی‌فایده شدیم، باز هم جیبمان خالی نشود! خدا روزی را می‌رساند، اما مدیریتِ درستِ آن را به عهده‌ی خودمان گذاشته است. پیام روشن این حکمت آن است که اگر درآمد خود را بدون اولویت‌بندی هدر دادیم و برای نیازهای ضروریِ زندگی لنگ ماندیم، نباید از کمیِ روزی گلایه کنیم؛ بلکه باید ریشه‌ی این فقر و کمبود را در بی‌برنامگی و «سوءمدیریتِ» خودمان جست‌وجو کنیم.


حدیث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ: عَنْ عُمُرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ، وَ عَنْ شَبَابِهِ فِيمَا أَبْلَاهُ، وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ كَسَبَهُ وَ فِيمَا أَنْفَقَهُ، وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ.

ترجمه ترجمه

در روز قیامت، هیچ بنده‌ای قدم از قدم برنمی‌دارد مگر اینکه درباره چهار چیز از او سؤال شود: از عمرش که آن را در چه راهی سپری کرده است؛ از جوانی‌اش که آن را صرف چه کاری کرده است؛ از ثروتش که از کجا به دست آورده و در کجا خرج کرده است؛ و از دوستی و محبتِ ما اهل‌بیت.

اندکی شرح اندکی شرح

این روایت نشان می‌دهد که در روز قیامت، نسبت به چهار نعمت و سرمایه مهم حساسیت ویژه‌ای وجود دارد. اول «عمر» است؛ اینکه آیا این فرصت تکرارنشدنی صرفاً به روزمرگی گذشت، یا از آن برای بندگی خدا و رشد استفاده شد؟ دوم «جوانی» است؛ دورانی که انسان در اوج نشاط و توانمندی است و باید پاسخ دهد این انرژیِ متراکم را صرف چه راهی کرده است. سوم «ثروت» است که حسابی دوطرفه دارد: از یک سو بررسی می‌شود که از چه راهی (حلال یا حرام) به دست آمده، و از سوی دیگر می‌پرسند در کجا خرج شده است؟ آیا در مسیرهای درستی مثل تأمین آبرومندانه خانواده، کارهای خیر و کمک به دیگران صرف شد، یا در راه اسراف، گناه و خودخواهی هدر رفت؟

اما چهارمین مورد، «محبت اهل‌بیت (علیهم‌السلام)» است. اهمیت این خاندان صرفاً به خاطر نسبت فامیلی با پیامبر نیست؛ بلکه آن‌ها چراغ‌های هدایت و قطب‌نمای مسیر حق‌اند. در روز قیامت از ما می‌پرسند که با این نعمتِ بزرگ چه کردیم؟ آیا با محبت و پیرویِ عملی، قدم جای پایشان گذاشتیم و از جبهه حق حمایت کردیم؟ یا مانند بسیاری از مردم در طول تاریخ، نسبت به راه و کلامشان بی‌تفاوت بودیم و آن‌ها را در برابر ظلم، تنها و بی‌یاور گذاشتیم؟


حدیث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

عَلِيٌّ يَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِينَ، وَ الْمَالُ يَعْسُوبُ الْمُنَافِقِينَ.

ترجمه ترجمه

على پيشواى مؤمنان و ثروت پيشواى منافقان است.


حدیث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

وَ اللهِ مَا الْفَقْرُ أَخْشَىٰ عَلَيْكُمْ وَ لَكِنِّي أَخْشَىٰ عَلَيْكُمْ أَنْ تُبْسَطَ لَكُمُ الدُّنْيَا كَمَا بُسِطَتْ عَلَىٰ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَتَنَافَسُوهَا كَمَا تَنَافَسُوهَا وَ تُهْلِكَكُمْ كَمَا أَهْلَكَتْهُمْ.

ترجمه ترجمه

به خدا سوگند كه من از فقر برای شما ترسی ندارم، اما از آن می‌ترسم كه دنيا همچنان كه به روى پيشينيان شما باز شد به روى شما نيز باز شود و همچون آنان بر سر آن به رقابت برخيزيد و در نتيجه، دنيا شما را نيز همانند آنان به نابودى افكند.


حدیث امام باقر علیه السلام

إِنَّ هَذِهِ الدُّنْيَا يُعْطِيهَا اللهُ الْبَرَّ وَ الْفَاجِرَ وَ لَا يُعْطِي الْإِيمَانَ إِلَّا صَفْوَتَهُ مِنْ خَلْقِهِ.

ترجمه ترجمه

خدا اين دنيا را به نيكوكار و بدكار مى‌بخشد، اما «ايمان» را جز به برگزيدگانِ خلقش نمى‌دهد.


حدیث امام صادق علیه السلام

طَلَبْتُ فَرَاغَ الْقَلْبِ فَوَجَدْتُهُ فِي قِلَّةِ الْمَالِ‏.

ترجمه ترجمه

آسايش دل را جستجو كردم و آن را در كمى مال و ثروت يافتم.


حدیث امام صادق علیه السلام

لَوْ أَنَّ النَّاسَ أَدَّوْا زَكَاةَ أَمْوَالِهِمْ مَا بَقِيَ مُسْلِمٌ‌ فَقِيراً مُحْتَاجاً وَ لَاسْتَغْنَىٰ بِمَا فَرَضَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ وَ إِنَّ النَّاسَ مَا افْتَقَرُوا وَ لَا احْتَاجُوا وَ لَا جَاعُوا وَ لَا عَرُوا إِلَّا بِذُنُوبِ الْأَغْنِيَاءِ.

ترجمه ترجمه

اگر مردم زكات اموال خود را مى‌پرداختند، هيچ مسلمانى نيازمند نمى‌ماند و به سبب آنچه خداوند عزّ و جلّ براى او واجب كرده است بى نياز مى‌شد. مردم، فقير و نيازمند و گرسنه و برهنه نشدند مگر به گناه [ترك زكات] از سوى ثروتمندان.


حدیث امام کاظم علیه السلام

يَا هِشَامُ، مَنْ أَرَادَ الْغِنَى بِلَا مَالٍ، وَ رَاحَةَ الْقَلْبِ مِنَ الْحَسَدِ، وَ السَّلَامَةَ فِي الدِّينِ، فَلْيَتَضَرَّعْ إِلَى اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي مَسْأَلَتِهِ بِأَنْ يُكَمِّلَ عَقْلَهُ؛ فَمَنْ عَقَلَ، قَنِعَ بِمَا يَكْفِيهِ، وَ مَنْ قَنِعَ بِمَا يَكْفِيهِ، اسْتَغْنَى، وَ مَنْ لَمْ يَقْنَعْ بِمَا يَكْفِيهِ، لَمْ يُدْرِكِ الْغِنَى أَبَداً.

ترجمه ترجمه

ای هشام! هر که می‌خواهد بدون داشتن ثروت بی‌نیاز باشد، و دلش از [رنج] حسادت بیاساید، و دینش سالم بماند، باید عاجزانه از درگاه خداوند عزوجل بخواهد که خرد او را به کمال رساند؛ چرا که هر کس خردورزی کند، به قدر کفایت قناعت می‌کند؛ و هر که به قدر کفایت قناعت کند، بی‌نیاز می‌شود؛ و آن کس که به حد نیاز بسنده نکند، هرگز [طعم] بی‌نیازی را نخواهد چشید.

اندکی شرح اندکی شرح

انسان خردمند، واقع‌بین است و می‌فهمد که برای یک زندگی آرام، تنها به برطرف شدن نیازهای واقعی‌اش احتیاج دارد، نه انباشتن بی‌نهایت ثروت. وقتی به همین مقدار راضی شد، عمیقاً احساس «بی‌نیازی» می‌کند و چون چشم‌داشتی به داشته‌های دیگران ندارد، از رنج «حسادت» رها می‌شود و دینش نیز از آسیب حرص و طمع سالم می‌ماند. در مقابل، کسی که به حد نیاز راضی نیست، حتی اگر تمام دنیا را هم به او بدهند، باز هم از درون احساس فقر می‌کند و هرگز روی آرامش را نخواهد دید. به همین دلیل است که امام (علیه‌السلام) می‌فرمایند اگر کسی خواهان بی‌نیازی، آرامش روان و سلامت دین است، پیش از هر چیز باید از خداوند بخواهد که «عقلش» را کامل کند؛ چرا که کلید رسیدن به تمام این نعمت‌ها، خردمندی است.


آیه خداوند متعال

وَ لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ ۚ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقَىٰ ﴿۱۳۱﴾

ترجمه ترجمه

و هرگز چشمانت را [با حسرت] به امکاناتی که به گروه‌هایی از آنان داده‌ایم خیره مکن؛ [این‌ها تنها] شکوفه و زرق‌وبرق زندگی دنیاست تا آنان را با آن بیازماییم؛ و روزی پروردگارت بهتر و ماندگارتر است.

اندکی شرح اندکی شرح

قرآن در این آیه به یکی از مهم‌ترین عوامل سلب آرامش روان اشاره می‌کند: «مقایسه کردن زندگی خود با داشته‌های مادی دیگران». خداوند برای درمان این حسرت، از تجملات دنیا با تعبیر دقیق «زَهْرَة» (شکوفه) یاد می‌کند؛ چرا که شکوفه‌ها هرچند زیبا و فریبنده‌اند، اما عمری بسیار کوتاه دارند و زود پژمرده می‌شوند. افزون بر این، همان‌طور که شکوفه «میوه» نیست تا انسان را تغذیه کند، زرق‌وبرق دنیا نیز تنها چشم را پر می‌کند، اما هرگز روح انسان را سیراب و آرام نمی‌سازد. همچنین آیه یادآوری می‌کند چیزی که تو از دور می‌بینی و حسرتش را می‌خوری، در واقع ابزار «امتحان» (لِنَفْتِنَهُمْ) و دردسر آن شخص است، نه لزوماً مایه خوشبختی‌اش. در نهایت، خداوند اطمینان می‌دهد که «رزق حقیقی پروردگار» {چه آرامش درون و چه پاداش‌های ابدی} هم ارزشمندتر است و هم برخلاف آن شکوفه‌های فانی، برای همیشه ماندگار خواهد بود.


فیش‌ها

تا کنون 408 فیش منتشر شده است آخرین فیش‌ها جستجو بازگشت به صفحه اصلی

انتخاب موضوع

آشنایی و ارتباط

درباره وبسایت «جزوات یک طلبه» اندکی درباره من راه‌های ارتباطی
عضویت در کانال ایتا کانال آیات و احادیث موضوعی در ایتا
ورود