جزوات یک طلبه

فیش‌ها

تا کنون 408 فیش منتشر شده است آخرین فیش‌ها جستجو بازگشت به صفحه اصلی

انتخاب موضوع

آشنایی و ارتباط

درباره وبسایت «جزوات یک طلبه» اندکی درباره من راه‌های ارتباطی

آیات و احادیث «سنت استدراج، مهلت خدا به گناهکاران، امهال و املاء»

حدیث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

قَالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ؛ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ [فَبِها]، وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ، حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ، ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ. وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ؛ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَاماً لِطَلِبَتِهِ عِنْدِي [فَبِها]، وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ؛ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَاماً لِطَلِبَتِهِ عِنْدِي [فَبِها]، وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ؛ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَاماً لِطَلِبَتِهِ عِنْدِي [فَبِها]، وَ إِلَّا هَوَّنْتُ عَلَيْهِ مَوْتَهُ، حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ عِنْدِي، ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ».

ترجمه ترجمه

خداوند عزوجل می‌فرماید: «هیچ بنده‌ای نیست که بخواهم او را به بهشت ببرم، مگر آنکه او را به درد و رنج جسمانی مبتلا می‌کنم؛ پس اگر این [بیماری] کفاره‌ی گناهانش شد [که چه بهتر]، وگرنه لحظه‌ی جان دادن را بر او سخت می‌گیرم تا در حالی به پیشگاه من آید که هیچ گناهی بر دوشش نمانده باشد، و سپس او را راهی بهشت می‌کنم. و هیچ بنده‌ای نیست که [به خاطر اعمالش] بخواهم او را به دوزخ ببرم، مگر آنکه بدنش را سالم و تندرست نگه می‌دارم؛ پس اگر این [تندرستی] برای تسویه‌ی طلب او از من [بابت کارهای نیکش] کافی بود [که چه بهتر]، وگرنه او را از ترس حاکمان و قدرتمندان در امان می‌دارم؛ اگر این [امنیت] طلب او را تسویه کرد [که هیچ]، وگرنه روزی‌اش را وسعت می‌بخشم؛ و اگر این [ثروت] هم برای تسویه‌ی طلبش کافی نبود، مرگ را بر او آسان می‌کنم تا در حالی به پیشگاه من آید که هیچ طلب و کار نیکی نزد من نداشته باشد، و سپس او را راهی دوزخ می‌کنم.»


حدیث امام باقر علیه السلام

إِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا كَانَ مِنْ أَمْرِهِ أَنْ يُكْرِمَ عَبْداً وَ لَهُ ذَنْبٌ، ابْتَلَاهُ بِالسُّقْمِ؛ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ لَهُ، ابْتَلَاهُ بِالْحَاجَةِ؛ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ بِهِ ذَلِكَ، شَدَّدَ عَلَيْهِ الْمَوْتَ لِيُكَافِيَهُ بِذَلِكَ الذَّنْبِ. وَ إِذَا كَانَ مِنْ أَمْرِهِ أَنْ يُهِينَ عَبْداً وَ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةٌ، صَحَّحَ بَدَنَهُ؛ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ بِهِ ذَلِكَ، وَسَّعَ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ؛ فَإِنْ هُوَ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ بِهِ، هَوَّنَ عَلَيْهِ الْمَوْتَ لِيُكَافِيَهُ بِتِلْكَ الْحَسَنَةِ.

ترجمه ترجمه

وقتی خداوند عزوجل بخواهد به بنده‌ای که گناهی بر گردن دارد لطف کند، او را به بیماری مبتلا می‌کند؛ اگر چنین نکند، به تنگدستی دچارش می‌سازد؛ و اگر این کار را هم نکند، جان دادن را بر او سخت می‌گیرد تا [در همین دنیا] تاوان آن گناه را با او تسویه کند. اما هنگامی که بخواهد بنده‌ای را که کار نیکی پیش خدا دارد خوار کند، او را تندرست نگه می‌دارد؛ اگر چنین نکند، روزی‌اش را فراوان می‌کند؛ و اگر این کار را هم نکند، مرگ را بر او آسان می‌گیرد تا پاداش آن کار نیک را [در همین دنیا] با او تسویه کند.

اندکی شرح اندکی شرح

بر اساس این روایت، بیماری، فقر یا سختی جان دادن لزوماً نشانه غضب خدا نیست؛ بلکه گاهی لطف پروردگار در حق انسان‌های درستکاری است که لغزش‌هایی داشته‌اند. خدا با این سختی‌ها، گناهانشان را در همین دنیا پاک می‌کند تا بار آن به آخرت کشیده نشود. در نقطه مقابل، سلامتی، ثروت و مرگ راحت نیز همیشه نشانه محبوبیت پیش خدا نیست. گاهی افراد بدکاری که چند کار نیک هم در پرونده دارند، پاداش کارهای خوبشان را در همین دنیا با سلامتی و گشایش مالی می‌گیرند تا در آخرت هیچ طلب و بهره‌ای نداشته باشند. گویی سنت خداوند بر این است که تا جای ممکن، حساب لغزش‌های خوبان و کارهای نیک بدان را در همین دنیا تسویه کند.


حدیث امام علی علیه السلام

يَا ابْنَ آدَمَ، إِذَا رَأَيْتَ رَبَّكَ سُبْحَانَهُ يُتَابِعُ عَلَيْكَ نِعَمَهُ وَ أَنْتَ تَعْصِيهِ، فَاحْذَرْهُ.

ترجمه ترجمه

ای فرزند آدم! هرگاه دیدی پروردگارت نعمت‌هایش را پیاپی به تو می‌بخشد، در حالی که تو نافرمانی‌اش می‌کنی، از او بترس [و برحذر باش].

اندکی شرح اندکی شرح

معمولاً وقتی کار اشتباهی می‌کنیم، انتظار داریم بلافاصله نتیجه بدش را ببینیم. اگر خطایی کردیم و نه تنها اتفاق بدی نیفتاد، بلکه نعمت و خوشی‌مان بیشتر هم شد، ممکن است خیالمان راحت شود و فکر کنیم خدا با ما مشکلی ندارد. اما امام علی (علیه‌السلام) در این حکمت یک هشدار جدی می‌دهند: ترکیبِ «گناه کردن» و «نعمت گرفتن»، خطرناک‌ترین وضعیت ممکن است. در واقع، این نعمت‌های پی‌درپی نشانه لطف نیست؛ بلکه دامی است که انسان را بیشتر در غفلت فرو می‌برد. هشدار امام برای این است که فریب این شرایط را نخوریم و پیش از آنکه با کیفری ناگهانی غافلگیر شویم، به خودمان بیاییم.


یه پیشنهاد: آیات و احادیث به صورت هم‌زمان در اپلیکیشن «هدیه صلوات» و کانال ایتای «آیات و احادیث» نیز منتشر می‌شوند. برای دریافت منظم و راحت‌تر آنها می‌توانید از این دو بستر استفاده کنید:

اپلیکیشن هدیه صلوات عضویت در کانال ایتا

حدیث امام علی علیه السلام

كَمْ مِنْ مُسْتَدْرَجٍ بِالْإِحْسَانِ إِلَيْهِ، وَمَغْرُورٍ بِالسَّتْرِ عَلَيْهِ، وَمَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِيهِ؛ وَمَا ابْتَلَى اللَّهُ أَحَداً بِمِثْلِ الْإِمْلَاءِ لَهُ.

ترجمه ترجمه

چه بسیارند کسانی که با غرق شدن در نعمت‌ها، کم‌کم به سوی تباهی کشیده می‌شوند؛ و چه بسیارند کسانی که چون [خداوند] عیب‌هایشان را می‌پوشاند، مغرور می‌گردند؛ و چه بسیارند کسانی که با تعریف و تمجیدِ دیگران فریب می‌خورند؛ و خداوند هیچ‌کس را به چیزی سخت‌تر از «مهلت دادن» نیازموده است.

اندکی شرح اندکی شرح

گاهی انسان فکر می‌کند چون غرق در نعمت است، آبرویش حفظ شده و مردم از او تعریف می‌کنند، پس حتماً مسیر درستی را می‌رود. در حالی که این‌ها می‌تواند یک زنگ خطر باشد. بزرگ‌ترین و سخت‌ترین امتحان الهی این است که انسان به حال خود رها شود و فرصت پیدا کند تا با خیال راحت در مسیر اشتباهش پیش برود.


حدیث امام علی علیه السلام

الْحَذَرَ الْحَذَرَ! فَوَاللَّهِ لَقَدْ سَتَرَ، حَتَّى كَأَنَّهُ قَدْ غَفَرَ.

ترجمه ترجمه

برحذر باش، برحذر باش! به خدا سوگند، [خداوند گناهان را چنان] پرده‌پوشی کرده است که گویی آمرزیده است.

اندکی شرح اندکی شرح

این کلامِ کوتاه، یک زنگ خطرِ جدی برای بیداریِ انسان است. گاهی خداوند به دلیل لطف و مهربانی‌اش، خطاهای ما را از چشم دیگران می‌پوشاند و آبروی ما را حفظ می‌کند؛ اما ما اشتباهاً این فرصت دادن را به حسابِ بی‌خیالی می‌گذاریم و فکر می‌کنیم گناهمان کلاً پاک شده است.


حدیث امام علی علیه السلام

وَ لَئِنْ أَمْهَلَ اللهُ‏ الظَّالِمَ فَلَنْ يَفُوتَ أَخْذُهُ وَ هُوَ لَهُ بِالْمِرْصَادِ عَلَىٰ مَجَازِ طَرِيقِهِ وَ بِمَوْضِعِ الشَّجَا مِنْ مَسَاغِ رِيقِه‏ِ.

ترجمه ترجمه

اگرچه خداوند [برای مدتی] به ستمگر مهلت می‌دهد، اما او هرگز از چنگال مجازاتِ الهی نخواهد گریخت؛ چرا که خداوند بر سرِ راه او در کمین است، و [چنان عرصه را بر او تنگ می‌کند که] همچون استخوانی گلوگیر، حتی از فرو دادنِ آب دهان نیز عاجز می‌ماند.

اندکی شرح اندکی شرح

این کلام نورانی، هشداری قاطع به ستمگران است که «مهلت دادنِ خدا» را به معنای «رها کردن و فراموشی» ندانند. سنت پروردگار این است که ظالم را دقیقاً در همان مسیری که می‌پیماید، غافلگیر می‌کند. تشبیه مجازات الهی به «استخوان گلوگیر»، نشان می‌دهد که وقتی زمانِ انتقام فرا برسد، خداوند چنان راه نفس را بر ستمگر می‌بندد که حتی ساده‌ترین و طبیعی‌ترین کارها {مثل قورت دادن آب دهان} برایش غیرممکن و عذاب‌آور می‌شود. این پیام، مایه آرامش و اطمینان‌خاطر برای کسانی است که در انتظار تحقق عدالت‌اند.


حدیث امام صادق علیه السلام

قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «لَوْلَا أَنْ يَجِدَ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنُ فِي قَلْبِهِ، لَعَصَّبْتُ رَأْسَ الْكَافِرِ بِعِصَابَةِ حَدِيدٍ لَا يُصَدَّعُ رَأْسُهُ أَبَداً».

ترجمه ترجمه

خداوند عزوجل فرموده است: «اگر بنده مؤمن من به دل نمی‌گرفت [و دچار اندوه و تردید نمی‌شد]، چنان سر کافر را با نواری آهنین می‌بستم که هرگز سردرد نگیرد!»

اندکی شرح اندکی شرح

«بستن سر با نوار آهنی» یک کنایه و استعاره است برای نفوذناپذیر کردن شخص در برابر درد و بیماری؛ یعنی خداوند می‌فرماید بدن کافر را در برابر مریضی‌ها مثل آهن محکم می‌کردم تا همیشه در سلامتی باشد. دلیل این اراده آن است که خداوند می‌خواهد پاداش کارهای نیک کافران را تمام‌وکمال در همین دنیا با سلامتی و رفاه تسویه کند تا در آخرت هیچ سهمی نداشته باشند. اما اگر کافران همیشه در اوج تندرستی بودند، مؤمنانی که در دنیا با سختی‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند، دل‌شکسته می‌شدند و ممکن بود نسبت به مسیر حق خود دچار تردید شوند؛ به همین جهت، خداوند از این کار صرف‌نظر کرده است.


آیه خداوند متعال

وَ لَوْلَا أَن يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَن يَكْفُرُ بِالرَّحْمَٰنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًا مِّن فِضَّةٍ وَ مَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ ‎﴿٣٣﴾‏ وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْوَابًا وَ سُرُرًا عَلَيْهَا يَتَّكِئُونَ ‎﴿٣٤﴾ وَ زُخْرُفًا ۚ وَ إِن كُلُّ ذَٰلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۚ وَ الْآخِرَةُ عِندَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ ‎﴿٣٥﴾‏

ترجمه ترجمه

و اگر [بهره مندی کفار از انواع نعمت های مادی و تهیدستی مؤمنان، سبب] این نبود که همه مردم [به خاطر ضعف ایمان و ناآگاه بودن به حقایق] بر محور کفر امتی واحد شوند، ما برای خانه های کافران به [خدای] رحمان سقف هایی از نقره قرار می دادیم و نردبان هایی که با آن بر بالای خانه ها برآیند. (33) و برای خانه هایشان [نیز] درها و تخت هایی [از نقره می ساختیم] که بر آن تکیه زنند، (34) و [برای خانه ها و زندگی آنان] زر و زیور [قرار می دادیم]، ولی همه این ها جز کالای اندک زندگی دنیا نیست، و آخرت نزد پروردگارت برای پرهیزکاران است. (35)


آیه خداوند متعال

وَ لَا تَحْسَبَنَّ اللهَ غَافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ ۚ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصَارُ ﴿۴۲﴾

ترجمه ترجمه

و خدا را از آنچه ستمکاران انجام می دهند، بی خبر مپندار؛ مسلماً [کیفر] آنان را برای روزی که چشم ها در آن خیره می شود، به تأخیر می اندازد.


متن برشی از دعا:

أَيْ رَبِّ، جَلِّلْنِي بِسِتْرِكَ، وَ اعْفُ عَنْ تَوْبِيخِي بِكَرَمِ وَجْهِكَ، فَلَوِ اطَّلَعَ الْيَوْمَ عَلَى ذَنْبِي غَيْرُكَ مَا فَعَلْتُهُ، وَ لَوْ خِفْتُ تَعْجِيلَ الْعُقُوبَةِ لَاجْتَنَبْتُهُ؛ لَا لِأَنَّكَ أَهْوَنُ النَّاظِرِينَ إِلَيَّ، وَ أَخَفُّ الْمُطَّلِعِينَ عَلَيَّ، بَلْ لِأَنَّكَ يَا رَبِّ خَيْرُ السَّاتِرِينَ، وَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ، وَ أَكْرَمُ الْأَكْرَمِينَ؛ سَتَّارُ الْعُيُوبِ، غَفَّارُ الذُّنُوبِ، عَلَّامُ الْغُيُوبِ، تَسْتُرُ الذَّنْبَ بِكَرَمِكَ، وَ تُؤَخِّرُ الْعُقُوبَةَ بِحِلْمِكَ.

پروردگارا! مرا با پرده‌پوشی‌ات بپوشان و به بزرگواری‌ات، از سرزنشِ من درگذر. اگر امروز کسی جز تو از گناهم باخبر می‌شد، هرگز آن را انجام نمی‌دادم؛ و اگر از زود رسیدنِ مجازات می‌ترسیدم، قطعاً از آن دوری می‌کردم. [اما اینکه در محضر تو گناه کردم] نه به این خاطر بود که تو در نگاهم کم‌اهمیت‌ترینِ بینندگان و ناچیزترینِ آگاهان باشی؛ بلکه پروردگارا! به این دلیل بود که تو بهترین پرده‌پوشان، عادل‌ترینِ حاکمان و کریم‌ترینِ کریمانی؛ پوشاننده عیب‌ها، آمرزنده گناهان و دانای رازهای نهان؛ گناه را با کَرَمِ خود می‌پوشانی، و مجازات را با بردباری‌ات به تأخیر می‌اندازی.


آیه خداوند متعال

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّىٰ يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ ﴿۸۳﴾

ترجمه ترجمه

آنان را واگذار تا [در گفتار و کردار باطل] فرو روند و [با کالای بی ارزش دنیا] سرگرم بازی شوند تا آن روزشان را که وعده داده می شوند دیدار کنند.


آیه خداوند متعال

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللهِ حَقٌّ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ۖ وَ لَا يَغُرَّنَّكُم بِاللهِ الْغَرُورُ ﴿۵﴾

ترجمه ترجمه

ای مردم! بی‌شک وعده خداوند [درباره برپایی قیامت] حق است؛ پس مبادا زندگی دنیا شما را فریب دهد، و مبادا آن فریبکار [= شیطان] شما را به [بخشش و مهربانیِ] خدا مغرور سازد.

اندکی شرح اندکی شرح

قرآن در این آیه کوتاه، دست روی سه نقطه ضعفِ اساسیِ انسان می‌گذارد و سه هشدارِ بیدارکننده می‌دهد: نخست، «شک و تردید»؛ گاهی طولانی شدنِ زمان، سختی‌ها یا هیاهوی شبهات باعث می‌شود انسان تهِ دلش بگوید: «نکند اصلاً قیامتی در کار نباشد؟» قرآن قاطعانه این شک را می‌شکند و یادآوری می‌کند که وعده خدا قطعی است. دوم، «غرق شدن در روزمرگی‌ها»؛ زرق‌وبرق دنیا، دویدن‌های مدام برای پول، شغل و سرگرمی‌های زودگذر، گاهی چنان ما را درگیر می‌کند که یادمان می‌رود این دنیا صرفاً یک مسیرِ گذراست، نه مقصد نهایی. و سوم که خطرناک‌ترین دام است: «سوءاستفاده از مهربانیِ خدا»؛ گاهی انسان گناه می‌کند و چون بلافاصله چوبِ خدا را نمی‌خورد، خیالش راحت می‌شود. شیطان (آن فریبکارِ بزرگ) دقیقاً از همین‌جا وارد می‌شود و با وسوسه‌هایی مثل «خدا ارحم‌الراحمین است» یا «حالا یک عذرخواهی می‌کنی و می‌بخشد»، ترس از حسابرسی را می‌ریزد و انسان را به گناه کردن جری می‌کند. در واقع، آیه هشدار می‌دهد که حلم و صبرِ خدا را به حسابِ تأییدِ کارهایتان نگذارید و با طنابِ «امیدِ کاذب»، به چاهِ گناه نیفتید.


فیش‌ها

تا کنون 408 فیش منتشر شده است آخرین فیش‌ها جستجو بازگشت به صفحه اصلی

انتخاب موضوع

آشنایی و ارتباط

درباره وبسایت «جزوات یک طلبه» اندکی درباره من راه‌های ارتباطی
عضویت در کانال ایتا کانال آیات و احادیث موضوعی در ایتا
ورود