آیات و احادیث «احترام به پدر و مادر، نیکی به والدین، عاق والدین، دعای پدر و مادر»

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

قِيلَ: يَا رَسُولَ اللهِ، مَا حَقُّ الْوَالِدِ؟ قَالَ: أَنْ تُطِيعَهُ مَا عَاشَ. قِيلَ: وَ مَا حَقُّ الْوَالِدَةِ؟ فَقَالَ: هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَوْ أَنَّهُ عَدَدَ رَمْلِ عَالِجٍ وَ قَطْرِ الْمَطَرِ أَيَّامَ الدُّنْيَا قَامَ بَيْنَ يَدَيْهَا مَا عَدَلَ ذَلِكَ يَوْمَ حَمَلَتْهُ فِي بَطْنِهَا.

ترجمه

گفته شد: اى رسول خدا، حقّ پدر چيست؟ فرمودند: تا وقتى زنده است از او اطاعت کنی. سپس گفته شد: حقّ مادر چيست؟ فرمودند: هیهات، هیهات [که کسی به حقّ مادر برسد]! اگر به عدد ریگ‌های بیابان و قطره‌های باران در خدمت مادر بایستید، معادل ایامی که در شکم او بوده‌اید نخواهد بود.

امام سجاد علیه السلام

جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ مَا مِنْ عَمَلٍ قَبِيحٍ إِلَّا قَدْ عَمِلْتُهُ، فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ؟ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه و آله: فَهَلْ مِنْ وَالِدَيْكَ أَحَدٌ حَيٌّ؟ قَالَ: أَبِي، قَالَ: فَاذْهَبْ فَبَرَّهُ. قَالَ: فَلَمَّا وَلَّىٰ، قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه و آله: لَوْ كَانَتْ أُمُّهُ.

ترجمه

مردى خدمت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آمد به ايشان عرض كرد: هيچ كار زشتى نيست كه نكرده باشم. آيا راه توبه و بازگشت برايم وجود دارد؟ حضرت فرمود: آيا از پدر و مادرت كسى زنده هست‌؟ عرض كردم: پدرم. فرمود: برو و به او نيكى كن. وقتى آن مرد رفت، رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: كاش مادرش مى‌بود!

امام صادق علیه السلام

بَرُّوا آبَاءَكُمْ‌، يَبَرَّكُمْ‌ أَبْنَاؤُكُمْ.

ترجمه

به پدران خود خوبى كنيد، تا پسرانتان هم به شما خوبى كنند.

امام سجاد علیه السلام

وَ أَمَّا حَقُّ أُمِّكَ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهَا حَمَلَتْكَ حَيْثُ لَا يَحْتَمِلُ أَحَدٌ أَحَداً وَ أَعْطَتْكَ مِنْ ثَمَرَةِ قَلْبِهَا مَا لَا يُعْطِي أَحَدٌ أَحَداً وَ وَقَتْكَ بِجَمِيعِ جَوَارِحِهَا وَ لَمْ تُبَالِ أَنْ تَجُوعَ وَ تُطْعِمَكَ وَ تَعْطَشَ وَ تَسْقِيَكَ وَ تَعْرَىٰ وَ تَكْسُوَكَ وَ تَضْحَىٰ وَ تُظِلَّكَ وَ تَهْجُرَ النَّوْمَ لِأَجْلِكَ وَ وَقَتْكَ الْحَرَّ وَ الْبَرْدَ لِتَكُونَ لَهَا فَإِنَّكَ لَا تُطِيقُ شُكْرَهَا إِلَّا بِعَوْنِ اللهِ وَ تَوْفِيقِهِ.

ترجمه

حق مادرت این است که بدانی او تو را به گونه‌ای حمل کرد که هیچ‌کس، دیگری را چنین حمل نمی‌کند و تو را از ثمرۀ قلب خود چیزی عطا کرد که هیچ کس به دیگری نمی‌دهد و تو را با همۀ اعضای بدن خود محافظت کرد و باکی نداشت که خود گرسنه باشد و به تو غذا دهد، یا تشنه باشد و تو را سیراب کند، یا خودش عریان باشد و تو را بپوشاند، یا خود در آفتاب باشد و تو را در سایه قرار دهد و برای تو از خوابش بگذرد و تو را از سرما و گرما حفظ کرد تا برای او باشی. بدان که توان شکر او را نداری جز به یاری خدا و توفیق او.

امام باقر علیه السلام

ثَلَاثٌ لَمْ يَجْعَلِ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِيهِنَّ رُخْصَةً: أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَيْنِ.

ترجمه

سه چيز است كه خداوند عزّوجلّ به هيچ كس در آنها اجازه‌اى نداده است: برگرداندن امانت به نيك و بد، وفا كردن به عهد و پيمان با نيك و بد، و نيكى كردن به پدر و مادر، خوب باشند يا بد.