آیات و احادیث موضوعی

امام صادق علیه السلام

إِنَّ النَّاسَ يَسْتَغْنُونَ إِذَا عُدِلَ بَيْنَهُمْ وَ تُنْزِلُ السَّمَاءُ رِزْقَهَا وَ تُخْرِجُ الْأَرْضُ بَرَكَتَهَا بِإِذْنِ اللهِ تَعَالَىٰ.

ترجمه

اگر در ميان مردم عدالت برقرار شود، همه بى‌نياز مى‌شوند و به اذن خدا آسمان روزى خود را فرو مى‌فرستد و زمين بركت خويش را بيرون مى‌ريزد.

امام علی علیه السلام

اصْبِرْ عَلَى مَرَارَةِ الْحَقِّ وَ إِيَّاكَ أَنْ تَنْخَدِعَ لِحَلَاوَةِ الْبَاطِلِ.

ترجمه

تلخى حق را تحمل كن، و مبادا كه فريب شيرينى باطل را بخورى.

امام باقر علیه السلام

إِنَّ هَذِهِ الدُّنْيَا يُعْطِيهَا اللهُ الْبَرَّ وَ الْفَاجِرَ وَ لَا يُعْطِي الْإِيمَانَ إِلَّا صَفْوَتَهُ مِنْ خَلْقِهِ.

ترجمه

خدا اين دنيا را به نيكوكار و بدكار مى‌بخشد، اما «ايمان» را جز به برگزيدگانِ خلقش نمى‌دهد.

امام علی علیه السلام

لَا يَسْتَحِيَنَّ أَحَدٌ إِذَا لَمْ يَعْلَمِ الشَّيْ‏ءَ أَنْ يَتَعَلَّمَه‏ُ.

ترجمه

هیچ کس از شما از آموختن چیزی که نمی‌داند، شرم نکند.

امام علی علیه السلام

لَا يَسْتَحِيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ أَنْ يَقُولَ لَا أَعْلَمُ.

ترجمه

هیچ کس از شما اگر چيزى را از او پرسيدند که پاسخش را نمی‌داند، از گفتنِ «نمی‌دانم» شرم نکند.

امام علی علیه السلام

لَا يَرْجُوَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ إِلَّا رَبَّهُ وَ لَا يَخَافَنَّ إِلَّا ذَنْبَهُ.

ترجمه

هیچ کس از شما جز به پروردگار خود امیدوار نباشد، و جز از گناه خود نترسد.

امام علی علیه السلام

أَقْبَحُ الصِّدْقِ ثَنَاءُ الرَّجُلِ عَلَىٰ نَفْسِهِ.

ترجمه

زشت‌ترين راستگويى، تعريف انسان از خودش مى‌باشد.

امام جواد علیه السلام

لَوْ سَكَتَ الْجَاهِلُ مَا اخْتَلَفَ النَّاسُ.

ترجمه

اگر فردِ ناآگاه [در اموری که نمی‌داند] سکوت می‌کرد، مردم دچار اختلاف و دودستگی نمی‌شدند.

اندکی شرح

این کلامِ روشن، ریشه اصلیِ دودستگی‌های جامعه را «اظهار نظر افراد ناآگاه» می‌داند. مسائل مهم معمولاً پیچیده‌اند و فهم آن‌ها نیازمند تخصص و احاطه‌ی کامل است. بحران از جایی آغاز می‌شود که فردی بدون آگاهیِ همه‌جانبه اظهار نظر می‌کند و عده‌ای نیز با دنباله‌روی از او، جبهه‌ای کاذب در برابر مسیرِ حق و عقلانیت می‌سازند. در واقع، اگر افراد در اموری که نمی‌دانند سکوت می‌کردند، فضا برای روشنگریِ متخصصان و آگاهان باز می‌ماند تا با بررسیِ تمام جوانب، راهکارِ درست را ارائه دهند و جامعه به جای تقابل و صف‌آراییِ بیهوده، حولِ یک مسیرِ منطقی به توافق می‌رسید.

امام صادق علیه السلام

كُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ لِيَرَوْا مِنْكُمُ الْوَرَعَ وَ الِاجْتِهَادَ وَ الصَّلَاةَ وَ الْخَيْرَ فَإِنَّ ذَلِكَ دَاعِيَةٌ.

ترجمه

مردم را به غير زبان خود [به مذهب خويش] دعوت كنيد، تا پارسايى و سخت‌کوشی [در عمل و عبادت] و نماز و خوبى را از شما ببينند؛ زيرا اینها خود دعوت كننده هستند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إِنْ كَانَتِ الدُّنْيَا فَانِيَةً فَالطُّمَأْنِينَةُ إِلَيْهَا لِمَا ذَا؟

ترجمه

اگر دنيا فانی و نابودشدنى است، پس اعتماد و دل خوش كردن به آن چرا؟!

امام علی علیه السلام

عَجِبْتُ لِمَنْ عَرَفَ سُوءَ عَوَاقِبِ اللَّذَّاتِ كَيْفَ لَا يَعِفُّ.

ترجمه

در شگفتم از كسى كه فرجام ناگوار خوش گذرانی‌ها را می‌داند، چگونه [از آنها] خوددارى نمی‌کند!

امام علی علیه السلام

عِنْدَ حُضُورِ الشَّهَوَاتِ وَ اللَّذَّاتِ يَتَبَيَّنُ وَرَعُ الْأَتْقِيَاءِ.

ترجمه

هنگام فرا رسيدن شهوت‌ها و لذّت‌ها است كه پارسايى تقوا پيشگان معلوم مى‌شود.

امام علی علیه السلام

لَيْسَ عَمَلٌ أَحَبَّ إِلَى اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ الصَّلَاةِ فَلَا يَشْغَلَنَّكُمْ عَنْ أَوْقَاتِهَا شَيْ‏ءٌ مِنْ أُمُورِ الدُّنْيَا.

ترجمه

هیچ عملی نزد خداوند، محبوب‌تر از نماز نیست، پس هیچ کار دنیایی شما را در وقت نماز به خود مشغول ندارد.

امام علی علیه السلام

أَهْنَى الْعَيْشِ اطِّرَاحُ الْكُلَفِ.

ترجمه

گواراترين زندگى، دور افكندن تكلّفات (تجمّلات) است.

امام علی علیه السلام

كَفَىٰ بِالْمَرْءِ غَفْلَةً أَنْ يَصْرِفَ هِمَّتَهُ فِيمَا لَا يَعْنِيه‏ِ.

ترجمه

در غفلت انسان همين بس كه همّت خود را در آنچه به کارش نمی‌آید، صرف کند.