آیات و روایات درباره حفظ زبان و اهمیت سکوت

امام جواد علیه السلام

لَوْ سَكَتَ الْجَاهِلُ مَا اخْتَلَفَ النَّاسُ.

ترجمه

اگر فردِ ناآگاه [در اموری که نمی‌داند] سکوت می‌کرد، مردم دچار اختلاف و دودستگی نمی‌شدند.

اندکی شرح

این کلامِ روشن، ریشه اصلیِ دودستگی‌های جامعه را «اظهار نظر افراد ناآگاه» می‌داند. مسائل مهم معمولاً پیچیده‌اند و فهم آن‌ها نیازمند تخصص و احاطه‌ی کامل است. بحران از جایی آغاز می‌شود که فردی بدون آگاهیِ همه‌جانبه اظهار نظر می‌کند و عده‌ای نیز با دنباله‌روی از او، جبهه‌ای کاذب در برابر مسیرِ حق و عقلانیت می‌سازند. در واقع، اگر افراد در اموری که نمی‌دانند سکوت می‌کردند، فضا برای روشنگریِ متخصصان و آگاهان باز می‌ماند تا با بررسیِ تمام جوانب، راهکارِ درست را ارائه دهند و جامعه به جای تقابل و صف‌آراییِ بیهوده، حولِ یک مسیرِ منطقی به توافق می‌رسید.

امام کاظم علیه السلام

يَا هِشَامُ‌ إِنَّ الْعَاقِلَ لَا يُحَدِّثُ مَنْ يَخَافُ تَكْذِيبَهُ وَ لَا يَسْأَلُ مَنْ يَخَافُ مَنْعَهُ وَ لَا يَعِدُ مَا لَا يَقْدِرُ عَلَيْهِ وَ لَا يَرْجُو مَا يُعَنَّفُ بِرَجَائِهِ‌ وَ لَا يُقْدِمُ عَلَىٰ مَا يَخَافُ فَوْتَهُ بِالْعَجْزِ عَنْهُ‌.

ترجمه

اى هشام! خردمند به كسى كه مى ترسد تكذيبش كند، سخنى نمى‌گويد؛ و از كسى كه مى‌ترسد مضايقه كند، چيزى نمى‌خواهد؛ و وعده‌اى را كه از عهده انجامش برنمى آيد، نمى‌دهد؛ و به آنچه كه در اميدواريش سرزنش شود، اميد نمى‌بندد؛ و به كارى كه می‌ترسد در آن درماند، اقدام نمى‌ورزد.

امام علی علیه السلام

طُوبَىٰ لِمَنْ شَغَلَ قَلْبَهُ بِالْفِكْرِ وَ لِسَانَهُ بِالذِّكْرِ.

ترجمه

خوشا به حال کسی که قلبش را با فکر و زبانش را با ذکر مشغول می‌کند.

امام صادق علیه السلام

إِنَّ أَبْغَضَ خَلْقِ اللهِ عَبْدٌ اتَّقَى النَّاسُ لِسَانَهُ.

ترجمه

مبغوض‌ترين خلق خدا بنده‌اى است كه مردم از زبان او بترسند.

امام علی علیه السلام

عَلَامَةُ الْإِيمَانِ أَنْ تُؤْثِرَ الصِّدْقَ حَيْثُ يَضُرُّكَ عَلَى الْكَذِبِ حَيْثُ يَنْفَعُكَ، وَ أَنْ لَا يَكُونَ فِي حَدِيثِكَ فَضْلٌ عَنْ عِلْمِكَ، وَ أَنْ تَتَّقِيَ اللهَ فِي حَدِيثِ غَيْرِكَ.

ترجمه

نشانۀ ايمان اين است كه اگر جايى راست گفتن به زيان تو و دروغ گفتن به سود تو بود راست‌گويى را بر دروغ گويى ترجيح دهى، و اينكه بيش از مقدارى كه مى‌دانى سخنى نگويى و اينكه در سخن گفتن دربارۀ ديگران پرواى خدا داشته باشى.

امام علی علیه السلام

إِذَا أَرَادَ اللهُ سُبْحَانَهُ صَلاَحَ عَبْدٍ أَلْهَمَهُ قِلَّةَ الْكَلَامِ وَ قِلَّةَ الطَّعَامِ وَ قِلَّةَ الْمَنَامِ.

ترجمه

هر گاه خداوند بخواهد بنده خود را اصلاح گرداند، او را سه چيز نصيب مى كند: كم گويى و كم خورى و كم خوابى.