آیات و احادیث «خیرخواهی و پرهیز از حسادت»

امام صادق علیه السلام

أَحَبُّ إِخْوَانِي إِلَيَّ مَنْ أَهْدَىٰ إِلَيَّ عُيُوبِي.

ترجمه

محبوب‌ترین برادرانم نزد من کسی است که عیب‌های مرا به من هدیه کند.

امام کاظم علیه السلام

يَا هِشَامُ، مَنْ أَرَادَ الْغِنَى بِلَا مَالٍ، وَ رَاحَةَ الْقَلْبِ مِنَ الْحَسَدِ، وَ السَّلَامَةَ فِي الدِّينِ، فَلْيَتَضَرَّعْ إِلَى اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي مَسْأَلَتِهِ بِأَنْ يُكَمِّلَ عَقْلَهُ؛ فَمَنْ عَقَلَ، قَنِعَ بِمَا يَكْفِيهِ، وَ مَنْ قَنِعَ بِمَا يَكْفِيهِ، اسْتَغْنَى، وَ مَنْ لَمْ يَقْنَعْ بِمَا يَكْفِيهِ، لَمْ يُدْرِكِ الْغِنَى أَبَداً.

ترجمه

ای هشام! هر که می‌خواهد بدون داشتن ثروت بی‌نیاز باشد، و دلش از [رنج] حسادت بیاساید، و دینش سالم بماند، باید عاجزانه از درگاه خداوند عزوجل بخواهد که خرد او را به کمال رساند؛ چرا که هر کس خردورزی کند، به قدر کفایت قناعت می‌کند؛ و هر که به قدر کفایت قناعت کند، بی‌نیاز می‌شود؛ و آن کس که به حد نیاز بسنده نکند، هرگز [طعم] بی‌نیازی را نخواهد چشید.

اندکی شرح

انسان خردمند، واقع‌بین است و می‌فهمد که برای یک زندگی آرام، تنها به برطرف شدن نیازهای واقعی‌اش احتیاج دارد، نه انباشتن بی‌نهایت ثروت. وقتی به همین مقدار راضی شد، عمیقاً احساس «بی‌نیازی» می‌کند و چون چشم‌داشتی به داشته‌های دیگران ندارد، از رنج «حسادت» رها می‌شود و دینش نیز از آسیب حرص و طمع سالم می‌ماند. در مقابل، کسی که به حد نیاز راضی نیست، حتی اگر تمام دنیا را هم به او بدهند، باز هم از درون احساس فقر می‌کند و هرگز روی آرامش را نخواهد دید. به همین دلیل است که امام (علیه‌السلام) می‌فرمایند اگر کسی خواهان بی‌نیازی، آرامش روان و سلامت دین است، پیش از هر چیز باید از خداوند بخواهد که «عقلش» را کامل کند؛ چرا که کلید رسیدن به تمام این نعمت‌ها، خردمندی است.