آیات و احادیث موضوعی

امام علی علیه السلام

فِي تَقَلُّبِ الْأَحْوَالِ عِلْمُ جَوَاهِرِ الرِّجَالِ وَ الْأَيَّامُ تُوضِحُ لَكَ السَّرَائِرَ الْكَامِنَةَ.

ترجمه

در دگرگونی اوضاع و احوال گوهر مردان شناخته می‌شود و روزگار نيّت‌‏هاى پنهان را براى تو آشكار می‌سازد.

امام صادق علیه السلام

طَلَبْتُ فَرَاغَ الْقَلْبِ فَوَجَدْتُهُ فِي قِلَّةِ الْمَالِ‏.

ترجمه

آسايش دل را جستجو كردم و آن را در كمى مال و ثروت يافتم.

امام علی علیه السلام

كَمَا أَنَّ الشَّمْسَ وَ اللَّيْلَ لَا يَجْتَمِعَانِ كَذَلِكَ حُبُّ اللهِ وَ حُبُّ الدُّنْيَا لَا يَجْتَمِعَانِ.

ترجمه

همچنان كه روز و شب با هم جمع نمی‌شوند، خدا دوستى و دنيا دوستى نيز با هم جمع نمی‌شوند.

امام علی علیه السلام

مَنْ تَرَكَ لِلَّهِ سُبْحَانَهُ شَيْئاً، عَوَّضَهُ اللَّهُ خَيْراً مِمَّا تَرَكَ.

ترجمه

هر کس به خاطر خداوند سبحان از چیزی [که به آن تمایل دارد] چشم‌پوشی کند، خداوند بهتر از آنچه را که رها کرده، به او عطا خواهد کرد.

اندکی شرح

وقتی انسان به خاطر رضای خدا روی خواسته‌های دلش پا می‌گذارد و از یک منفعت، لذت یا گناه می‌گذرد، در ظاهر چیزی را از دست داده است؛ اما خداوند تضمین کرده که جای خالیِ آن را با چیزی بسیار ارزشمندتر و بهتر پر خواهد کرد. در واقع، معامله با خدا هیچ‌گاه باخت ندارد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مِنَ الصَّدَقَةِ أَنْ يَتَعَلَّمَ الرَّجُلُ الْعِلْمَ وَ يُعَلِّمَهُ النَّاسَ‏.

ترجمه

از انواع صدقه آن است که انسان علمی را فراگیرد و به مردم یاد دهد.

امام علی علیه السلام

لَا تُكْثِرِ الْعِتَابَ، فَإِنَّهُ يُورِثُ الضَّغِينَةَ، وَ يَجُرُّ إِلَى الْبِغْضَةِ.

ترجمه

در سرزنش کردنِ [دیگران] زیاده‌روی مکن؛ چرا که این کار بذر کینه را در دل می‌کارد و سرانجام به نفرت و دشمنی می‌انجامد.

اندکی شرح

انتقاد و گلایه اگر از حد بگذرد، نه تنها باعث اصلاح رفتار طرف مقابل نمی‌شود، بلکه نتیجه عکس می‌دهد. سرزنشِ مداوم، غرورِ شخص را جریحه‌دار کرده و احساسات منفی را روی هم تلنبار می‌کند؛ تا جایی که یک رابطه دوستانه و معمولی، آرام‌آرام به کینه و نفرتی عمیق تبدیل می‌شود.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

غَرِيبَتَانِ كَلِمَةُ حِكْمَةٍ مِنْ سَفِيهٍ فَاقْبَلُوهَا وَ كَلِمَةُ سَفَهٍ مِنْ حَكِيمٍ فَاغْفِرُوهَا.

ترجمه

دو چيز، عجیب است: سخن حكيمانه که از نادان شنیده شود؛ آن را بپذيريد، و سخن ابلهانه که از حكيم شنیده شود؛ آن را بر او ببخشاييد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

 الْمَرْءُ عَلَىٰ دِينِ خَلِيلِهِ، فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخَالِل‏ُ.

ترجمه

انسان با دين و رفتار دوستش خو مى‌گيرد، پس مواظب باشيد با چه كسى دوست مى‌شويد.

خداوند متعال

... وَ مَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ... ﴿۳﴾

ترجمه

و کسی که بر خدا توکل کند، خدا برایش کافی است.

امام صادق علیه السلام

الْمُؤْمِنُ حَسَنُ الْمَعُونَةِ، خَفِيفُ الْمَئُونَةِ، جَيِّدُ التَّدْبِيرِ لِمَعِيشَتِهِ، لَا يُلْسَعُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ.

ترجمه

مؤمن، یاوری خوب و کم‌خرج و کم‌زحمت است؛ زندگی‌اش را خوب اداره می کند؛ از یک سوراخ دوبار گزیده نمی‌شود.

امام علی علیه السلام

الصَّبْرُ فِي الْأُمُورِ بِمَنْزِلَةِ الرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ فَإِذَا فَارَقَ الرَّأْسُ الْجَسَدَ فَسَدَ الْجَسَدُ وَ إِذَا فَارَقَ الصَّبْرُ الْأُمُورَ فَسَدَتِ الْأُمُورُ.

ترجمه

صبر در کارها، به منزلۀ سر در بدن است. همچنان که اگر سر از بدن جدا شود، بدن فاسد می‌گردد، صبر نیز هرگاه از کارها جدا شود، کارها تباه می‌گردد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

الْمُؤْمِنُ يَأْكُلُ بِشَهْوَةِ أَهْلِهِ وَ الْمُنَافِقُ يَأْكُلُ أَهْلُهُ بِشَهْوَتِهِ.

ترجمه

انسان با ايمان به ميل و رغبت خانواده اش غذا مى‌خورد، ولى منافق، ميل و رغبت خود را به خانواده‌اش تحميل مى كند.

امام حسن مجتبی علیه السلام

زَوِّجْها مِنْ رَجُلٍ تَقىٍّ، فَإنَّهُ إنْ أحَبَّها أكْرَمَها وَ إنْ أبْغَضَها لَمْ يَظْلِمْها.

ترجمه

دخترت را به ازدواج مردى با تقوا درآور؛ زيرا اگر دخترت را دوست داشته باشد، گرامى اش مى دارد و اگر دوستش نداشته باشد به او ظلم نمى كند.

امام سجاد علیه السلام

حَقُّ الصَّغِيرِ رَحْمَتُهُ فِي تَعْلِيمِهِ وَ الْعَفْوُ عَنْهُ وَ السَّتْرُ عَلَيْهِ وَ الرِّفْقُ بِهِ وَ الْمَعُونَةُ لَهُ.

ترجمه

حق خردسال این است که در آموزش او مهربان باشی و از او درگذری و عیبش را بپوشانی و با وی مدارا و یاریش کنی.

امام سجاد علیه السلام

إِنَّ أَرْضَاكُمْ عِنْدَ اللهِ أَسْبَغُكُمْ عَلَىٰ عِيَالِهِ.

ترجمه

خداوند از آن كس خشنودتر است كه خانوادۀ خود را بيشتر در رفاه و نعمت قرار دهد.