آیات و روایات درباره اخلاقی

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّىٰ يُسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ: عَنْ عُمُرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ، وَ شَبَابِهِ فِيمَا أَبْلَاهُ، وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ كَسَبَهُ وَ فِيمَا أَنْفَقَهُ، وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ.

ترجمه

در روز قيامت، هيچ بنده‌اى قدم از جاى خود بر نمى‌دارد تا زمانی که درباره چهار چيز از او سؤال شود: از عمرش كه در چه راهى صرف كرده است، از جوانى‌اش كه در چه راهى آن را از دست داده، از مالَش كه از كجا به دست آورده و در چه راهى خرج كرده است و از دوستى ما اهل بیت.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

عَلِيٌّ يَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِينَ، وَ الْمَالُ يَعْسُوبُ الْمُنَافِقِينَ.

ترجمه

على پيشواى مؤمنان و ثروت پيشواى منافقان است.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

وَ اللهِ مَا الْفَقْرُ أَخْشَىٰ عَلَيْكُمْ وَ لَكِنِّي أَخْشَىٰ عَلَيْكُمْ أَنْ تُبْسَطَ لَكُمُ الدُّنْيَا كَمَا بُسِطَتْ عَلَىٰ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَتَنَافَسُوهَا كَمَا تَنَافَسُوهَا وَ تُهْلِكَكُمْ كَمَا أَهْلَكَتْهُمْ.

ترجمه

به خدا سوگند كه من از فقر برای شما ترسی ندارم، اما از آن می‌ترسم كه دنيا همچنان كه به روى پيشينيان شما باز شد به روى شما نيز باز شود و همچون آنان بر سر آن به رقابت برخيزيد و در نتيجه، دنيا شما را نيز همانند آنان به نابودى افكند.

امام صادق علیه السلام

مَثَلُ الدُّنْيَا كَمَثَلِ مَاءِ الْبَحْرِ كُلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّىٰ يَقْتُلَهُ.

ترجمه

مَثَل دنيا، مَثَل آب درياست كه هر چه تشنه از آن بيشتر بنوشد، تشنه تر مى‌شود تا سرانجام او را بكُشد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إِنَّ الدِّينَارَ وَ الدِّرْهَمَ أَهْلَكَا مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَ هُمَا مُهْلِكَاكُمْ.

ترجمه

دينار و درهم، كسانى را كه پيش از شما بودند، نابود كرد و آن دو شما را هم به نابودى می‌كشند.

امام رضا علیه السلام

مَنْ تَعَوَّذَ بِاللهِ مِنَ النَّارِ وَ لَمْ يَتْرُكْ شَهَوَاتِ الدُّنْيَا فَقَدِ اسْتَهَزَأَ بِنَفْسِهِ‏.

ترجمه

كسى كه از آتش جهنم به خدا پناه برد امّا ترك شهوات ننمايد خودش را مسخره كرده است.

امام رضا علیه السلام

مَنْ سَأَلَ اللهَ الْجَنَّةَ وَ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الشَّدَائِدِ فَقَدِ اسْتَهَزَأَ بِنَفْسِهِ‏.

ترجمه

كسى كه از خدا بهشت بخواهد امّا در برابر سختيها شكيبا نباشد خودش را مسخره كرده است.

امام رضا علیه السلام

مَنْ سَأَلَ اللهَ التَّوْفِيقَ وَ لَمْ يَجْتَهِدْ فَقَدِ اسْتَهَزَأَ بِنَفْسِهِ.

ترجمه

كسى كه از خدا موفقيت بخواهد امّا کوشش نکند، خودش را مسخره كرده است.

امام رضا علیه السلام

مَنِ اسْتَغْفَرَ اللهَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يَنْدَمْ بِقَلْبِهِ فَقَدِ اسْتَهَزَأَ بِنَفْسِهِ‏.

ترجمه

كسى كه با زبان استغفار كند امّا در دلش [از گناه] پشيمان نباشد خودش را مسخره كرده است.

امام رضا علیه السلام

لَيْسَ مِنَّا مَنْ تَرَكَ دُنْيَاهُ لِدِينِهِ وَ دِينَهُ لِدُنْيَاهُ.

ترجمه

از ما نيست آن كه دنياى خود را براى دينش، و دين خود را براى دنيايش ترک گويد.

امام کاظم علیه السلام

لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يُحَاسِبْ نَفْسَهُ فِي كُلِّ يَوْمٍ فَإِنْ عَمِلَ حَسَناً اسْتَزَادَ اللهَ وَ إِنْ عَمِلَ سَيِّئاً اسْتَغْفَرَ اللهَ مِنْهُ وَ تَابَ إِلَيْهِ.

ترجمه

از ما نيست كسى كه هر روز اعمال خود را محاسبه نكند تا اگر نيكى كرده از خدا زیادی آن را بخواهد و اگر بدى كرده از خدا آمرزش بخواهد و توبه نمايد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مَا أَصَابَ الْمُؤْمِنَ مِنْ نَصَبٍ وَ لَا وَصَبٍ وَ لَا حُزْنٍ حَتَّى الْهَمِّ يُهِمُّهُ إِلَّا كَفَّرَ اللهُ بِهِ عَنْهُ مِنْ سَيِّئَاتِهِ.

ترجمه

هيچ رنج و درد و اندوه و حتى نگرانى خاطرى به مؤمن نرسد جز اين كه خداوند با آن گناهانش را بزدايد.

امام علی علیه السلام

اصْبِرْ عَلَى مَرَارَةِ الْحَقِّ وَ إِيَّاكَ أَنْ تَنْخَدِعَ لِحَلَاوَةِ الْبَاطِلِ.

ترجمه

تلخى حق را تحمل كن، و مبادا كه فريب شيرينى باطل را بخورى.

امام علی علیه السلام

لَا يَرْجُوَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ إِلَّا رَبَّهُ وَ لَا يَخَافَنَّ إِلَّا ذَنْبَهُ.

ترجمه

هیچ کس از شما جز به پروردگار خود امیدوار نباشد، و جز از گناه خود نترسد.

امام علی علیه السلام

أَقْبَحُ الصِّدْقِ ثَنَاءُ الرَّجُلِ عَلَىٰ نَفْسِهِ.

ترجمه

زشت‌ترين راستگويى، تعريف انسان از خودش مى‌باشد.