آیات و احادیث موضوعی

امام سجاد علیه السلام

اتَّقُوا الْكَذِبَ الصَّغِيرَ مِنْهُ وَ الْكَبِيرَ فِي كُلِّ جِدٍّ وَ هَزْلٍ فَإِنَّ الرَّجُلَ إِذَا كَذَبَ فِي الصَّغِيرِ اجْتَرَىٰ عَلَى الْكَبِيرِ.

ترجمه

از دروغ خودداری كنيد، چه دروغ كوچک باشد و چه بزرگ، چه دروغ جدی باشد و چه شوخی؛ زيرا اگر انسان دروغ كوچكی بگويد، بر گفتن دروغ بزرگ نيز دل و جرات پيدا می‌كند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

أَنَّهُ نَظَرَ إِلَىٰ بَعْضِ الْأَطْفَالِ فَقَالَ وَيْلٌ لِأَطْفَالِ آخِرِ الزَّمَانِ مِنْ آبَائِهِمْ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللهِ مِنْ آبَائِهِمُ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ لَا مِنْ آبَائِهِمُ الْمُؤْمِنِينَ لَا يُعَلِّمُونَهُمْ شَيْئاً مِنَ الْفَرَائِضِ وَ إِذَا تَعَلَّمُوا أَوْلَادُهُمْ مَنَعُوهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُمْ بِعَرَضٍ يَسِيرٍ مِنَ الدُّنْيَا فَأَنَا مِنْهُمْ بَرِي‏ءٌ وَ هُمْ مِنِّي بِرَاءٌ.

ترجمه

‏‏رسول اكرم صلی الله علیه و آله به تعدادی از كودكان نظر كرده و فرمودند: واى بر فرزندان آخر الزمان از غفلت و بى توجهى پدرانشان. سؤال شد: یا رسول الله! از پدران مشرک آن‌ها؟ فرمود: نه، از پدران مؤمن‌ آن‌ها که چیزى از واجبات دینى و فرائض الهى به آنان نمى‌آموزند، و اگر خود فرزندان در مقام یادگیرى برآیند، آن‌ها را منع می‌كنند و تنها از اين خشنودند كه آنها کالایى اندک و متاعى ناچیز از دنیا به دست آورند. من از چنین پدرانى بیزارم و آنان نیز از من بیزارند.

امام صادق علیه السلام

كُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِالْخَيْرِ بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ لِيَرَوْا مِنْكُمُ الِاجْتِهَادَ وَ الصِّدْقَ وَ الْوَرَعَ.

ترجمه

مردم را به غیر از زبانتان به خوبی فرا خوانید، باید در شما کوشش، راستی و پارسایی ببینند.

امام رضا علیه السلام

مَنْ زَارَنِي عَلَىٰ بُعْدِ دَارِي وَ مَزَارِي، أَتَيْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ حَتَّىٰ أُخَلِّصَهُ مِنْ أَهْوَالِهَا: إِذَا تَطَايَرَتِ الْكُتُبُ يَمِيناً وَ شِمَالًا، وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ، وَ عِنْدَ الْمِيزَانِ.

ترجمه

کسی که با دوری راه مرا زیارت کند، روز قيامت در سه جا به داد او مى‌رسم و او را از بیم و گرفتاری آن موقفها رهایی خواهم بخشید: 1. هنگامی که نامه‌های اعمال به راست و چپ پراکنده شود، 2. هنگام گذشتن از صراط 3. و نزد میزان (هنگام سنجش اعمال).

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

الْمُؤْمِنُ بَيْنَ خَمْسِ شَدَائِدَ: مُؤْمِنٍ يَحْسُدُهُ وَ مُنَافِقٍ يُبْغِضُهُ وَ كَافِرٍ يُقَاتِلُهُ وَ شَيْطَانٍ يُضِلُّهُ وَ نَفْسٍ تُنَازِعُهُ.

ترجمه

‏‏مؤمن، با پنج سختی دست به گریبان است: مؤمنی دیگر که به او حسادت می‌ورزد، منافقی که او را دشمن می‌دارد، کافری که با او می‌جنگد، شیطانی که درصدد گمراه کردن اوست و نفْسی که با او کشمکش می‌کند.

امام حسین علیه السلام

إِنَّ النَّاسَ عَبِيدُ الدُّنْيَا وَ الدِّينُ لَعْقٌ عَلَىٰ أَلْسِنَتِهِمْ يَحُوطُونَهُ مَا دَرَّتْ مَعَايِشُهُمْ فَإِذَا مُحِّصُوا بِالْبَلَاءِ قَلَّ الدَّيَّانُونَ.

ترجمه

براستی که مردم، بندگان دنیا هستند و دین [فقط] بر سر زبان آنهاست و آن را تا زمانی که برای آنها آب و نان دارد، می‌چرخانند و چون در بوتۀ آزمایش گذاشته شوند، آن گاه دیندارانْ اندکند.

امام علی علیه السلام

لَا تَفْرَحْ بِالْغِنَاءِ وَ الرَّخَاءِ وَ لَا تَغْتَمَّ بِالْفَقْرِ وَ الْبَلَاءِ فَإِنَّ الذَّهَبَ يُجَرَّبُ بِالنَّارِ وَ الْمُؤْمِنَ يُجَرَّبُ بِالْبَلَاءِ.

ترجمه

به ثروت و رفاه، دل‌شاد مشو و از تهیدستی و گرفتاری، اندوه به دل راه مده؛ زیرا طلا با آتش آزموده مى شود و مؤمن با بلا و گرفتارى.

خداوند متعال

إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَّهَا لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ‎﴿٧﴾

ترجمه

ما هر چه را بر روی زمین است زینت آن قرار دادیم تا آنان را بیازماییم که کدامشان نیکوکارترند.

امام صادق علیه السلام

مَا مِنْ قَبْضٍ وَ لَا بَسْطٍ إِلَّا وَ لِلَّهِ فِيهِ الْمَنُّ وَ الِابْتِلَاءُ.

ترجمه

هیچ گرفتگی و گشایشی صورت نمی‌گیرد مگر این که خداوند در آن، بخشش و آزمایشی دارد.

خداوند متعال

أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لَا يُفْتَنُونَ ‎﴿٢﴾‏ وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۖ فَلَيَعْلَمَنَّ اللهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكَاذِبِينَ ‎﴿٣﴾

ترجمه

آیا مردم گمان کرده اند، همین که بگویند: ایمان آوردیم، رها می شوند و آنان [به وسیله جان، مال، اولاد و حوادث] مورد آزمایش قرار نمی گیرند؟ (2) در حالی که یقیناً کسانی را که پیش از آنان بودند، آزمایش کرده ایم [پس اینان هم بی تردید آزمایش می شوند]، و بی تردید خدا کسانی را که [در ادعای ایمان] راست گفته اند می شناسد، و قطعاً دروغگویان را نیز می شناسد. (3)

امام علی علیه السلام

أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّ اللهَ قَدْ أَعَاذَكُمْ مِنْ أَنْ يَجُورَ عَلَيْكُمْ وَ لَمْ يُعِذْكُمْ مِنْ أَنْ يَبْتَلِيَكُمْ.

ترجمه

ای مردم! خداوند شما را پناه داده است که بر شما ستم روا ندارد اما پناه نداده است که آزمایشتان نکند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

لَا تَأمُرْ بِالمَعروفِ وَ لَا تَنهَ عَنِ المُنكَرِ حَتّىٰ تَكُونَ عالِماً ، وتَعلَمَ ما تَأمُرُ.

ترجمه

امر به معروف و نهی از منکر مکن، مگر آن‌که عالم باشی و بدانی که به چه امر می‌کنی.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

أَ لَا أُحَدِّثُكُمْ عَنْ أَقْوَامٍ لَيْسُوا بِأَنْبِيَاءَ وَ لَا شُهَدَاءَ، يَغْبِطُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْأَنْبِيَاءُ وَ الشُّهَدَاءُ بِمَنَازِلِهِمْ مِنَ اللهِ، عَلَىٰ مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ؟ قِيلَ: مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: هُمُ الَّذِينَ يُحَبِّبُونَ عِبَادَ اللهِ إِلَى اللهِ، وَ يُحَبِّبُونَ اللهَ إِلَىٰ عِبَادِهِ. قُلْنَا: هَذَا حَبَّبُوا اللهَ إِلَىٰ عِبَادِهِ، فَكَيْفَ يُحَبِّبُونَ عِبَادَ اللهِ إِلَى اللهِ؟ قَالَ: يَأْمُرُونَهُمْ بِمَا يُحِبُّ اللهُ، وَ يَنْهَوْنَهُمْ عَمَّا يَكْرَهُ اللهُ، فَإِذَا أَطَاعُوهُمْ أَحَبَّهُمُ اللهُ.

ترجمه

- رسول خدا فرمود:‌‌ «آیا برای شما از اقوامی بگویم که با آن که پیامبر و یا شهید نبودند، اما در روز قیامت، به خاطر مقامی که نزد خداوند دارند و بر روی منبرهایی از نورند، پیامبران و شهیدان، به آنان غبطه می‌خورند؟»
- گفته شد: ای رسول خدا! آنان کیان‌اند؟ فرمود: «آنان، کسانی هستند که خدا را در نظر مردم و مردم را در نظر خداوند، محبوب می‌سازند».
- گفتیم: این که خداوند را در نظر بندگان محبوب می‌سازند، روشن است؛ اما چگونه بندگان را در نظر خداوند، محبوب می‌سازند؟
- فرمود: «آنان را بدانچه خداوند دوست می‌دارد، فرمان می‌دهند و از آنچه خداوند ناپسند می‌شمارد، نهی‌شان می‌کنند. وقتی مردم از آنان اطاعت کنند، خداوند ایشان را دوست خواهد داشت».

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

نَضَّرَ اللهُ عَبْداً سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا وَ حَفِظَهَا وَ بَلَّغَهَا مَنْ لَمْ يَسْمَعْهَا.

ترجمه

خداوند، شاد گردانَد آن کس را که سخنم را بشنود، بفهمد و حفظ کند و به کسی که آن را نشنیده، برساند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

 يَا عَلِيُّ ... لَأَنْ يَهْدِيَ اللهُ عَلَىٰ يَدَيْكَ رَجُلًا خَيْرٌ لَكَ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ.

ترجمه

‏‏ای علی! اگر خداوند به دستان تو انسانی را هدایت کند، از آنچه خورشید بر آن تابیده برای تو بهتر است.