آیات و احادیث موضوعی - صفحه 23

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مَنْ لَمْ يَصْبِرْ عَلَىٰ ذُلِّ التَّعَلُّمِ سَاعَةً بَقِيَ فِي ذُلِّ الْجَهْلِ أَبَداً.

ترجمه

هر كس بر خوارى ساعتى دانش آموختن صبر نكند، براى هميشه در خوارى نادانى بماند.

امام رضا علیه السلام

رَحِمَ اللهُ عَبْداً أَحْيَا أَمْرَنَا قُلْتُ كَيْفَ يُحْيِي أَمْرَكُمْ قَالَ يَتَعَلَّمُ عُلُومَنَا وَ يُعَلِّمُهَا النَّاسَ فَإِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ كَلاَمِنَا لَاتَّبَعُونَا.

ترجمه

خداوند، رحمت كند آن بنده‌اى را كه امر ما را زنده كند!». گفتم: چگونه امر شما را زنده كند؟ فرمود: «علوم ما را فراگيرد و به مردم بياموزد، كه اگر مردمْ زيبايى‌هاى گفتار ما را مى‌دانستند، از ما پيروى مى‌كردند».

امام رضا علیه السلام

لَيْسَ الْعِبَادَةُ كَثْرَةَ الصَّلَاةِ وَ الصَّوْمِ إِنَّمَا الْعِبَادَةُ التَّفَكُّرُ فِي أَمْرِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ.

ترجمه

عبادت، به بسيارى نماز و روزه نيست؛ بلكه عبادت، انديشيدن در كار خداست.

امام علی علیه السلام

... أَلَا لَا خَيْرَ فِي قِرَاءَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَدَبُّرٌ.

ترجمه

بدانيد كه در قرآن خواندنى كه با تدبّر همراه نباشد، خيرى نيست.

امام صادق علیه السلام

إِنَّ أَبْغَضَ خَلْقِ اللهِ عَبْدٌ اتَّقَى النَّاسُ لِسَانَهُ.

ترجمه

مبغوض‌ترين خلق خدا بنده‌اى است كه مردم از زبان او بترسند.

امام علی علیه السلام

أَمْقَتُ الْعِبَادِ إِلَى اللهِ سُبْحَانَهُ مَنْ كَانَ هِمَّتُهُ بَطْنَهُ وَ فَرْجَهُ.

ترجمه

دشمن‌ترين بندگان نزد خداوند سبحان كسى است كه همّ و غمش شكمبارگى و شهوترانى باشد.

امام علی علیه السلام

عَجِبْتُ لِلْبَخِيلِ يَسْتَعْجِلُ الْفَقْرَ الَّذِي مِنْهُ هَرَبَ، وَ يَفُوتُهُ الْغِنَى الَّذِي إِيَّاهُ طَلَبَ، فَيَعِيشُ فِي الدُّنْيَا عَيْشَ الْفُقَرَاءِ، وَ يُحَاسَبُ فِي الْآخِرَةِ حِسَابَ الْأَغْنِيَاءِ.

ترجمه

در شگفتم از بخيل كه فقرى را كه از آن گريزان است به سوى خود مى‌كشد و ثروتى را كه در پى آن است از دست مى‌دهد. او در دنيا مانند تهيدستان به سر مى‌برد و در آخرت همچون توانگران از او حسابرسى مى‌شود.

امام علی علیه السلام

الْبُخْلُ بِالْمَوْجُودِ سُوءُ الظَّنِّ بِالْمَعْبُودِ.

ترجمه

بخل ورزيدن در آنچه دارى، بدگمانى به معبود است.

امام علی علیه السلام

الْجَاهِلُ يَسْتَوْحِشُ مِمَّا يَأْنَسُ بِهِ الْحَكِيمُ‏.

ترجمه

نادان، از آنچه دانا بدان انس مى‌گيرد، گريزان است.

امام باقر علیه السلام

ثَلَاثٌ لَمْ يَجْعَلِ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِيهِنَّ رُخْصَةً: أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَيْنِ.

ترجمه

سه چيز است كه خداوند عزّوجلّ به هيچ كس در آنها اجازه‌اى نداده است: برگرداندن امانت به نيك و بد، وفا كردن به عهد و پيمان با نيك و بد، و نيكى كردن به پدر و مادر، خوب باشند يا بد.

امام علی علیه السلام

عَلَامَةُ الْإِيمَانِ أَنْ تُؤْثِرَ الصِّدْقَ حَيْثُ يَضُرُّكَ عَلَى الْكَذِبِ حَيْثُ يَنْفَعُكَ، وَ أَنْ لَا يَكُونَ فِي حَدِيثِكَ فَضْلٌ عَنْ عِلْمِكَ، وَ أَنْ تَتَّقِيَ اللهَ فِي حَدِيثِ غَيْرِكَ.

ترجمه

نشانۀ ايمان اين است كه اگر جايى راست گفتن به زيان تو و دروغ گفتن به سود تو بود راست‌گويى را بر دروغ گويى ترجيح دهى، و اينكه بيش از مقدارى كه مى‌دانى سخنى نگويى و اينكه در سخن گفتن دربارۀ ديگران پرواى خدا داشته باشى.

امام علی علیه السلام

أَيُّهَا النَّاسُ، لَا تَسْتَوْحِشُوا فِي طَرِيقِ الْهُدَى لِقِلَّةِ أَهْلِهِ؛ فَإِنَّ النَّاسَ قَدِ اجْتَمَعُوا عَلَى مَائِدَةٍ شِبَعُهَا قَصِيرٌ وَ جُوعُهَا طَوِيلٌ.

ترجمه

ای مردم! در مسیر درست، از کم بودنِ رهروانش احساس تنهایی و دلهره نکنید؛ چرا که مردم بر سر سفره‌ای گرد آمده‌اند که سیریِ آن کوتاه، و گرسنگی‌اش طولانی است.

اندکی شرح

گاهی اوقات، بسته به محیط و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، می‌بینیم در مسیرِ حق تنها مانده‌ایم و اکثریتِ آدم‌ها راه دیگری را می‌روند؛ در چنین شرایطی، طبیعی است که دچار تردید شویم یا احساس تنهایی کنیم. اما امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در این کلامِ آرام‌بخش یادآوری می‌کنند که شلوغیِ یک مسیر، هرگز دلیل بر حقانیتِ آن نیست. ایشان ریشه این تنهایی را با یک تشبیه زیبا بیان می‌کنند: بیشتر مردم ترجیح می‌دهند به دنبال لذت‌های نقد بروند و دورِ «سفره دنیا» جمع شوند؛ سفره‌ای که شاید چند روزی آن‌ها را سیر و سرگرم کند، اما در نهایت دستشان را خالی می‌گذارد و حسرت و گرسنگیِ طولانیِ آخرت را برایشان به جا می‌گذارد.

این کلامِ امام در زندگیِ امروزِ ما مصداق‌های بسیار ملموسی دارد؛ از جوانی که در محیط کار یا دانشگاه، تنها کسی است که به حریم محرم و نامحرم اهمیت می‌دهد، تا کسی که در جمع دوستان یا فضای مجازی، حاضر نمی‌شود برای همرنگ شدن با جماعت، در غیبت، تمسخرِ دیگران یا تفریحاتِ گناه‌آلود شرکت کند. پیام امام این است که فریبِ شلوغیِ این سفره را نخورید؛ اگر در مسیرِ درستِ خود تنها ماندید، به جای تردید، به عاقبتِ کار بیندیشید و با دلی قرص به راهتان ادامه دهید.

امام علی علیه السلام

الْمُؤْمِنُونَ خَيْرَاتُهُمْ مَأْمُولَةٌ، وَ شُرُورُهُمْ مَأْمُونَةٌ.

ترجمه

مؤمنان به خيرشان اميد مى رود و شرّشان به كسى نمى رسد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

كُلْ وَ أَنْتَ تَشْتَهِي وَ أَمْسِكْ وَ أَنْتَ تَشْتَهِي.

ترجمه

وقتی غذا بخور که اشتها داری و از خوردن دست بشوی در حالی که هنوز اشتها داری.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

لَا تُمِيتُوا الْقُلُوبَ بِكَثْرَةِ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ فَإِنَّ الْقَلْبَ يَمُوتُ كَالزَّرْعِ إِذَا كَثُرَ عَلَيْهِ الْمَاءُ.

ترجمه

دلها را با خوردن و آشامیدن زیاد نمیرانید؛ زیرا همان گونه که زراعت بر اثر آب زیاد از بین می‌رود، دلها نیز بر اثر پرخوری می‌میرند.