آیات و احادیث موضوعی

امام علی علیه السلام

... أَلَا لَا خَيْرَ فِي قِرَاءَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَدَبُّرٌ.

ترجمه

بدانيد كه در قرآن خواندنى كه با تدبّر همراه نباشد، خيرى نيست.

امام صادق علیه السلام

إِنَّ أَبْغَضَ خَلْقِ اللهِ عَبْدٌ اتَّقَى النَّاسُ لِسَانَهُ.

ترجمه

مبغوض‌ترين خلق خدا بنده‌اى است كه مردم از زبان او بترسند.

امام علی علیه السلام

أَمْقَتُ الْعِبَادِ إِلَى اللهِ سُبْحَانَهُ مَنْ كَانَ هِمَّتُهُ بَطْنَهُ وَ فَرْجَهُ.

ترجمه

دشمن‌ترين بندگان نزد خداوند سبحان كسى است كه همّ و غمش شكمبارگى و شهوترانى باشد.

امام علی علیه السلام

عَجِبْتُ لِلْبَخِيلِ يَسْتَعْجِلُ الْفَقْرَ الَّذِي مِنْهُ هَرَبَ، وَ يَفُوتُهُ الْغِنَى الَّذِي إِيَّاهُ طَلَبَ، فَيَعِيشُ فِي الدُّنْيَا عَيْشَ الْفُقَرَاءِ، وَ يُحَاسَبُ فِي الْآخِرَةِ حِسَابَ الْأَغْنِيَاءِ.

ترجمه

در شگفتم از بخيل كه فقرى را كه از آن گريزان است به سوى خود مى‌كشد و ثروتى را كه در پى آن است از دست مى‌دهد. او در دنيا مانند تهيدستان به سر مى‌برد و در آخرت همچون توانگران از او حسابرسى مى‌شود.

امام علی علیه السلام

الْبُخْلُ بِالْمَوْجُودِ سُوءُ الظَّنِّ بِالْمَعْبُودِ.

ترجمه

بخل ورزيدن در آنچه دارى، بدگمانى به معبود است.

امام علی علیه السلام

الْجَاهِلُ يَسْتَوْحِشُ مِمَّا يَأْنَسُ بِهِ الْحَكِيمُ‏.

ترجمه

نادان، از آنچه دانا بدان انس مى‌گيرد، گريزان است.

امام باقر علیه السلام

ثَلَاثٌ لَمْ يَجْعَلِ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِيهِنَّ رُخْصَةً: أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَيْنِ.

ترجمه

سه چيز است كه خداوند عزّوجلّ به هيچ كس در آنها اجازه‌اى نداده است: برگرداندن امانت به نيك و بد، وفا كردن به عهد و پيمان با نيك و بد، و نيكى كردن به پدر و مادر، خوب باشند يا بد.

امام علی علیه السلام

عَلَامَةُ الْإِيمَانِ أَنْ تُؤْثِرَ الصِّدْقَ حَيْثُ يَضُرُّكَ عَلَى الْكَذِبِ حَيْثُ يَنْفَعُكَ، وَ أَنْ لَا يَكُونَ فِي حَدِيثِكَ فَضْلٌ عَنْ عِلْمِكَ، وَ أَنْ تَتَّقِيَ اللهَ فِي حَدِيثِ غَيْرِكَ.

ترجمه

نشانۀ ايمان اين است كه اگر جايى راست گفتن به زيان تو و دروغ گفتن به سود تو بود راست‌گويى را بر دروغ گويى ترجيح دهى، و اينكه بيش از مقدارى كه مى‌دانى سخنى نگويى و اينكه در سخن گفتن دربارۀ ديگران پرواى خدا داشته باشى.

امام علی علیه السلام

أَيُّهَا النَّاسُ، لَا تَسْتَوْحِشُوا فِي طَرِيقِ الْهُدَىٰ لِقِلَّةِ أَهْلِهِ، فَإِنَّ النَّاسَ قَدِ اجْتَمَعُوا عَلَىٰ مَائِدَةٍ شِبَعُهَا قَصِيرٌ وَ جُوعُهَا طَوِيلٌ.

ترجمه

اى مردم! در راه راست، به دليل شمار اندك رهروان آن، احساس وحشت نكنيد؛ زيرا مردم بر سفره اى گرد آمده اند كه سيرى آن، كوتاه مدّت و گرسنگى اش طولانى است.

امام علی علیه السلام

الْمُؤْمِنُونَ خَيْرَاتُهُمْ مَأْمُولَةٌ، وَ شُرُورُهُمْ مَأْمُونَةٌ.

ترجمه

مؤمنان به خيرشان اميد مى رود و شرّشان به كسى نمى رسد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

كُلْ وَ أَنْتَ تَشْتَهِي وَ أَمْسِكْ وَ أَنْتَ تَشْتَهِي.

ترجمه

وقتی غذا بخور که اشتها داری و از خوردن دست بشوی در حالی که هنوز اشتها داری.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

لَا تُمِيتُوا الْقُلُوبَ بِكَثْرَةِ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ فَإِنَّ الْقَلْبَ يَمُوتُ كَالزَّرْعِ إِذَا كَثُرَ عَلَيْهِ الْمَاءُ.

ترجمه

دلها را با خوردن و آشامیدن زیاد نمیرانید؛ زیرا همان گونه که زراعت بر اثر آب زیاد از بین می‌رود، دلها نیز بر اثر پرخوری می‌میرند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

لاَ تَشْبَعُوا فَيُطْفَأَ نُورُ الْمَعْرِفَةِ مِنْ قُلُوبِكُمْ.

ترجمه

پُرخوری نکنید که نور معرفت در دلهای شما خاموش می‌شود.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إِيَّاكُمْ وَ الْبِطْنَةَ؛ فَإِنَّهَا مَفْسَدَةٌ لِلْبَدَنِ، وَ مَوْرَثَةٌ لِلسَّقَمِ، وَ مَكْسَلَةٌ عَنِ الْعِبَادَةِ.

ترجمه

از پرخوری بپرهيزيد؛ زيرا مايه تباهى بدن و موجب بيمارى است و انسان را در عبادت، سست مى كند.

امام علی علیه السلام

إِذَا أَرَادَ اللهُ سُبْحَانَهُ صَلاَحَ عَبْدٍ أَلْهَمَهُ قِلَّةَ الْكَلَامِ وَ قِلَّةَ الطَّعَامِ وَ قِلَّةَ الْمَنَامِ.

ترجمه

هر گاه خداوند بخواهد بنده خود را اصلاح گرداند، او را سه چيز نصيب مى كند: كم گويى و كم خورى و كم خوابى.