امام کاظم علیه السلام
يَا هِشَامُ، إِنَّ الْعَاقِلَ نَظَرَ إِلَى الدُّنْيَا وَ إِلَى أَهْلِهَا، فَعَلِمَ أَنَّهَا لَا تُنَالُ إِلَّا بِالْمَشَقَّةِ، وَنَظَرَ إِلَى الْآخِرَةِ، فَعَلِمَ أَنَّهَا لَا تُنَالُ إِلَّا بِالْمَشَقَّةِ، فَطَلَبَ بِالْمَشَقَّةِ أَبْقَاهُمَا.
ترجمه
ای هشام! انسان خردمند به دنیا و اهل آن نگریست و دریافت که دنیا جز با رنج و زحمت به دست نمیآید؛ و به آخرت نگریست و دریافت که آن هم جز با رنج و زحمت به دست نمیآید. پس [حالا که هر دو مسیر نیازمند تلاش و سختی است،] با تحمل این رنج، در پیِ چیزی رفت که ماندگارتر است [یعنی آخرت].
اندکی شرح
این کلام امام (ع) یک منطق بسیار ساده و در عین حال عمیق را بیان میکند: «هیچ دستاوردی بدون رنج نیست». چه بخواهیم به موفقیتهای دنیوی برسیم و چه به سعادت اخروی، در هر دو حالت باید سختی بکشیم. تفاوت انسان خردمند با دیگران در این است که او وقتی میبیند رنج و زحمت در زندگی اجتنابناپذیر است، این سرمایه (یعنی تلاش و سختی کشیدنش) را در مسیری خرج میکند که سودش همیشگی و ماندگار باشد، نه موقت و از بینرفتنی.