پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
مَرَّ بِرَسُولِ اللهِ (صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) رَجُلٌ وَ هُوَ فِي أَصْحَابِهِ، فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ: مَجْنُونٌ! فَقَالَ النَّبِيُّ (صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ): بَلْ هَذَا رَجُلٌ مُصَابٌ، إِنَّمَا الْمَجْنُونُ عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ أَبْلَيَا شَبَابَهُمَا فِي غَيْرِ طَاعَةِ اللهِ.
ترجمه
پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوآله) در میان یارانشان حضور داشتند که مردی از کنارشان عبور کرد. برخی از حاضران گفتند: «[این مرد] دیوانه است!» پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) فرمودند: «خیر، او تنها یک بیمار [و آسیبدیده] است؛ دیوانه واقعی، آن مرد یا زنی است که دوران جوانیِ خود را در راهی غیر از بندگی و اطاعت خدا تباه کند.
اندکی شرح
از نگاه پیامبر (صلیاللهعلیهوآله)، دیوانگی صرفاً یک اختلالِ پزشکی نیست، بلکه یک «محاسبهی بهشدت غلط» است. شخصی که روانش آسیب دیده، تنها یک «بیمار» است و چون ابزارِ تفکرش دچار مشکل شده، حرجی بر او نیست. اما دیوانگیِ واقعی زمانی رخ میدهد که انسان عقلِ سالم داشته باشد، ولی در بازارِ دنیا بدترین معاملهی ممکن را انجام دهد. منطقِ سادهی دودوتاچهارتا حکم میکند که انسان باارزشترین داراییاش را صرفِ سودآورترین هدف کند. «جوانی»، تکرارناپذیرترین و پرانرژیترین سرمایهی ماست؛ کسی که این سرمایهی عظیم را به جای ساختنِ زندگیِ ابدیِ آخرت، خرجِ نافرمانیِ خدا و لذتهای زودگذر میکند، از نظر منطقی دقیقاً مثل کسی است که تمام ثروتش را آتش میزند تا فقط چند دقیقه دستش را گرم کند!
البته باید دقت کرد که در منطق دین، «طاعت و بندگی» صرفاً در انجام فرایضی مانند نماز و روزه خلاصه نمیشود. اسلام نهتنها با نشاط و تفریح مخالف نیست، بلکه تفریحات سالم، وقت گذراندن با خانواده و بهرهمندی از لذتهای حلال را برای یک زندگیِ متعادل، «لازم» و «مورد رضایت الهی» میداند. آنچه در این روایت به عنوان «تباه کردن جوانی» سرزنش شده، اموری مانندِ درگیر شدن در روابط ناسالم با جنس مخالف، کسب درآمدهای حرام، اتلافِ عمر در فضای مجازی و... است.