آیات و احادیث موضوعی - صفحه 14

امام حسین علیه السلام

أَنَا قَتِيلُ الْعَبْرَةِ لَا يَذْكُرُنِي مُؤْمِنٌ إِلَّا اسْتَعْبَر‏َ.

ترجمه

من کشته شده‌ی اشک هستم؛ هیچ مؤمنی مرا یاد نمی‌کند، مگر این‌که در مصیبتم اشک می‌ریزد.

امام سجاد علیه السلام

إِنَّ لِلْعَبَّاسِ عِنْدَ اللهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَىٰ مَنْزِلَةً يَغْبِطُهُ بِهَا جَمِيعُ الشُّهَدَاءِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.

ترجمه

عباس را در پیشگاه خداوند منزلتی است که در روز قیامت، همه شهدا به آن غبطه می خورند.

امام کاظم علیه السلام

يَا هِشَامُ‌ إِنَّ الْعَاقِلَ لَا يُحَدِّثُ مَنْ يَخَافُ تَكْذِيبَهُ وَ لَا يَسْأَلُ مَنْ يَخَافُ مَنْعَهُ وَ لَا يَعِدُ مَا لَا يَقْدِرُ عَلَيْهِ وَ لَا يَرْجُو مَا يُعَنَّفُ بِرَجَائِهِ‌ وَ لَا يُقْدِمُ عَلَىٰ مَا يَخَافُ فَوْتَهُ بِالْعَجْزِ عَنْهُ‌.

ترجمه

اى هشام! خردمند به كسى كه مى ترسد تكذيبش كند، سخنى نمى‌گويد؛ و از كسى كه مى‌ترسد مضايقه كند، چيزى نمى‌خواهد؛ و وعده‌اى را كه از عهده انجامش برنمى آيد، نمى‌دهد؛ و به آنچه كه در اميدواريش سرزنش شود، اميد نمى‌بندد؛ و به كارى كه می‌ترسد در آن درماند، اقدام نمى‌ورزد.

امام کاظم علیه السلام

يَا هِشَامُ‌ إِنَّ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حُجَّتَيْنِ حُجَّةً ظَاهِرَةً وَ حُجَّةً بَاطِنَةً فَأَمَّا الظَّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَ الْأَنْبِيَاءُ وَ الْأَئِمَّةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ‌ وَ أمَّا الْبَاطِنَةُ فَالْعُقُولُ.

ترجمه

اى هشام! خدا بر مردم دو حجّت دارد: حجّت آشكار و حجّت پنهان. حجّت آشكار، رسولان و پيامبران و امامان عليهم السلام هستند و حجّت پنهان، عقل مردم است.

امام علی علیه السلام

 أَلَا وَ إِنِّي لَمْ أَرَ كَالْجَنَّةِ نَامَ طَالِبُهَا وَ لَا كَالنَّارِ نَامَ هَارِبُهَا!

ترجمه

آگاه باشید که من چیزی همانند بهشت ندیدم که جوینده آن در خواب باشد، و چیزی را چون آتش دوزخ ندیدم که گریزانِ از آن خفته باشد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَا يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَ لَا إِلَى أَمْوَالِكُمْ، وَ لَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَ أَعْمَالِكُمْ.

ترجمه

به راستی که خداوند تبارک و تعالی، به چهره‌ها و دارایی‌های شما نگاه نمی‌کند؛ بلکه نگاهِ او به دل‌ها و اعمالِ شماست.

اندکی شرح

این حدیث، تفاوتِ زاویه دیدِ خدا با نگاهِ روزمره ما را نشان می‌دهد. ما معمولاً آدم‌ها را با دو خط‌کشِ «ظاهر» و «دارایی» قضاوت می‌کنیم؛ اما پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرمایند این ویترین‌های بیرونی در دستگاه خدا هیچ اعتباری ندارند. معیارِ سنجشِ خداوند، فقط «دل» (نیت‌ها، باورها، حب و بغض‌ها و...) و «عملِ» ماست. یعنی در نهایت، آن چیزی که عیار و ارزشِ واقعیِ انسان را مشخص می‌کند، نه قیافه و حساب بانکی، بلکه دقیقاً همان چیزی است که در درونش می‌گذرد و کاری است که در عمل انجام می‌دهد.

خداوند متعال

وَ مَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللهَ يَجِدِ اللهَ غَفُورًا رَّحِيمًا ﴿۱۱۰﴾

ترجمه

و هر کس کار زشتی کند یا برخود ستم ورزد، سپس از خدا آمرزش بخواهد، خدا را بسیار آمرزنده و مهربان خواهد یافت.

خداوند متعال

قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللهِ ۚ إِنَّ اللهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ﴿۵۳﴾

ترجمه

بگو: ای بندگان من که [با ارتکاب گناه] بر خود زیاده روی کردید! از رحمت خدا نومید نشوید، یقیناً خدا همه گناهان را می آمرزد؛ زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.

اندکی شرح

گاهی سنگینیِ اشتباهات، ما را دچار دو حسِ آزاردهنده می‌کند: اول اینکه از شدت شرمندگی حس می‌کنیم دیگر رویِ بازگشت به درگاه خدا را نداریم؛ و دوم اینکه از جبرانِ گذشته کاملاً ناامید می‌شویم و پیش خودمان فکر می‌کنیم «حالا که کار از کار گذشته و راهی به سوی نجات نیست، پس تلاش برای خوب بودن چه فایده‌ای دارد؟» و سپس خود را در مسیر خطا رها می‌کنیم. اما خداوند در این آیه، دقیقاً دست روی همین نقطه می‌گذارد. او با صمیمی‌ترین لحنِ ممکن (ای بندگانِ من) صدایمان می‌زند و می‌گوید راهِ بازگشت برای هیچ‌کس بسته نیست. پیام روشنِ آیه این است که در اوجِ تاریکی و شرمندگی هم حق نداریم مأیوس شویم؛ بلکه کافی است اراده کنیم و در مسیر درست قدم بگذاریم تا ببینیم خداوندِ مهربان چگونه دستمان را می‌گیرد، یاری‌مان می‌کند تا آسیب‌های گذشته را جبران کنیم و با پاک کردنِ آثار آن خطاها از وجودمان، فرصت شروعی دوباره را به ما می‌بخشد.

حضرت زینب عليها السلام

یا یَزیدُ! ... کِدْ كَيْدَكَ وَ اسْعَ سَعْيَكَ وَ نَاصِبْ جُهْدَكَ فَوَ اللهِ لَا تَمْحُو ذِكْرَنَا.

ترجمه

ای یزید! ... هر چه می‌ خواهی انجام بده و هر آنچه در توان داری، مکر و حیله به کار بند؛ اما بدان که نمی‌‌توانی نام و یاد ما را محو کنی.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ‌ فِي السَّمَاءِ أَكْبَرُ مِنْهُ فِي الْأَرْضِ وَ إنَّهُ لَمَكْتُوبٌ عَنْ يَمِينِ عَرْشِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِصْبَاحُ هُدًى وَ سَفِينَةُ نَجَاةٍ.

ترجمه

سوگند به آن كسى كه بحق مرا به پيامبرى برانگيخت، مقام و منزلت حسين بن على در آسمان، بالاتر از منزلت او در زمين است؛ و در سمت راست عرش خداوند عزّ و جلّ نوشته شده است: او چراغ هدايت و كشتى نجات است.

امام سجاد علیه السلام

جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ مَا مِنْ عَمَلٍ قَبِيحٍ إِلَّا قَدْ عَمِلْتُهُ، فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ؟ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه و آله: فَهَلْ مِنْ وَالِدَيْكَ أَحَدٌ حَيٌّ؟ قَالَ: أَبِي، قَالَ: فَاذْهَبْ فَبَرَّهُ. قَالَ: فَلَمَّا وَلَّىٰ، قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه و آله: لَوْ كَانَتْ أُمُّهُ.

ترجمه

مردى خدمت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آمد به ايشان عرض كرد: هيچ كار زشتى نيست كه نكرده باشم. آيا راه توبه و بازگشت برايم وجود دارد؟ حضرت فرمود: آيا از پدر و مادرت كسى زنده هست‌؟ عرض كردم: پدرم. فرمود: برو و به او نيكى كن. وقتى آن مرد رفت، رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: كاش مادرش مى‌بود!

امام حسین علیه السلام

يَا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَ ظُلْمَ مَنْ لَا يَجِدُ عَلَيْكَ نَاصِراً إِلَّا اللهَ.

ترجمه

ای فرزندم! بپرهيز از ستم بر كسى كه غير از خدا ياورى در مقابل تو ندارد.

امام حسین علیه السلام

يَا ابْنَ آدَمَ تَفَكَّرْ وَ قُلْ أَيْنَ مُلُوكُ الدُّنْيَا وَ أَرْبَابُهَا الَّذِين‏َ عَمَرُوا وَ احْتَفَرُوا أَنْهَارَهَا وَ غَرَسُوا أَشْجَارَهَا وَ مَدَّنُوا مَدَائِنَهَا فَارَقُوهَا وَ هُمْ كَارِهُونَ‏.

ترجمه

اى فرزندآدم! انديشه كن و بگو: كجايند پادشاهان جهان و صاحبان دنيا كه آن را آباد كردند و نهرها كندند و درختان را كاشتند و شهرها را بنا كردند و بعد با ناخرسندى از آنها جدا شدند.

امام حسین علیه السلام

مَنْ أَحَبَّكَ نَهَاكَ وَ مَنْ أَبْغَضَكَ أَغْرَاكَ‏.‏

ترجمه

هر كس دوستت دارد، تو را [از كار زشت] باز مى دارد و هر كس دشمنت باشد، تو را [به آن] تشویق می‌کند.

امام صادق علیه السلام

إِنَّ‌ اللهَ‌ عَزَّ وَ جَلَّ‌ جَعَلَ‌ أَرْزَاقَ‌ الْمُؤْمِنِينَ‌ مِنْ‌ حَيْثُ‌ لَا يَحْتَسِبُونَ‌ وَ ذَلِكَ‌ أَنَّ‌ الْعَبْدَ إِذَا لَمْ‌ يَعْرِفْ‌ وَجْهَ‌ رِزْقِهِ‌ كَثُرَ دُعَاؤُهُ.

ترجمه

خداوند عز و جل روزى مؤمنان را از جايى مى رساند كه فكرش را هم نمى كنند؛ علّتش هم اين است كه وقتى بنده نداند روزى اش از كجا خواهد رسيد، زياد دعا مى كند.