آیات و احادیث موضوعی

امام رضا علیه السلام

الصَّغَائِرُ مِنَ الذُّنُوبِ طُرُقٌ إِلَى الْكَبَائِرِ.

ترجمه

گناهان کوچک، راهی است به سوی گناهان کبیره.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مَنْ طَلَبَ مَرْضَاةَ النَّاسِ بِمَا يُسْخِطُ اللهَ، كَانَ حَامِدُهُ مِنَ النَّاسِ ذَامّاً؛ وَ مَنْ آثَرَ طَاعَةَ اللهِ بِغَضَبِ النَّاسِ، كَفَاهُ اللهُ عَدَاوَةَ كُلِّ عَدُوٍّ، وَ حَسَدَ كُلِّ حَاسِدٍ، وَ بَغْيَ كُلِّ بَاغٍ، وَ كَانَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ نَاصِراً وَ ظَهِيراً.

ترجمه

هر كه خشنودى و ستايش مردم را با چيزى طلبد كه خدا را ناخشنود می‌كند، همان ستايندگان او، نكوهشگر او خواهند شد و هر كه طاعت خدا را بر خشم مردم ترجيح دهد، خداوند او را از دشمنىِ هر دشمنى و حسادتِ هر حسودى و تجاوزِ هر تجاوزگرى نگه دارد و خداوند عزّ و جلّ ياور و پشتيبان او باشد.

امام صادق علیه السلام

مَنْ لَمْ يُغْفَرْ لَهُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ‌ لَمْ يُغْفَرْ لَهُ إِلَىٰ قَابِلٍ إِلَّا أَنْ يَشْهَدَ عَرَفَةَ‌.

ترجمه

كسى كه در ماه رمضان آمرزيده نشود، تا رمضان آينده آمرزيده نگردد مگر آن كه روز عرفه را درک كند.

امام صادق علیه السلام

لَوْ أَنَّ النَّاسَ أَدَّوْا زَكَاةَ أَمْوَالِهِمْ مَا بَقِيَ مُسْلِمٌ‌ فَقِيراً مُحْتَاجاً وَ لَاسْتَغْنَىٰ بِمَا فَرَضَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ وَ إِنَّ النَّاسَ مَا افْتَقَرُوا وَ لَا احْتَاجُوا وَ لَا جَاعُوا وَ لَا عَرُوا إِلَّا بِذُنُوبِ الْأَغْنِيَاءِ.

ترجمه

اگر مردم زكات اموال خود را مى‌پرداختند، هيچ مسلمانى نيازمند نمى‌ماند و به سبب آنچه خداوند عزّ و جلّ براى او واجب كرده است بى نياز مى‌شد. مردم، فقير و نيازمند و گرسنه و برهنه نشدند مگر به گناه [ترك زكات] از سوى ثروتمندان.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

لَا تَقْطَعُوا عَلَى السَّائِلِ مَسْأَلَتَهُ فَلَوْلَا أَنَّ الْمَسَاكِينَ يَكْذِبُونَ مَا أَفْلَحَ مَنْ رَدَّهُمْ.

ترجمه

خواهش سائل را رد نكنيد؛ اگر دروغ گويى گدايان نبود، دست رد زننده به سينه آنان هرگز رستگار نمى شد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

كَمَا لَا يَحِلُّ لِغَرِيمِكَ أَنْ يَمْطُلَكَ وَ هُوَ مُوسِرٌ فَكَذَلِكَ لَا يَحِلُّ لَكَ أَنْ تُعْسِرَهُ إِذَا عَلِمْتَ أَنَّهُ مُعْسِرٌ.

ترجمه

همچنان‌که برای بدهکار تو ـ در صورت توانایی بر پرداخت ـ جایز نیست کوتاهی کند، برای تو نیز ـ در صورت علم به ناتوانی وی در پرداخت ـ جایز نیست او را در تنگنا قرار دهی.

امام علی علیه السلام

تَحَنَّنُوا عَلَىٰ أَيْتَامِ النَّاسِ يُتَحَنَّنْ عَلَىٰ أَيْتَامِكُمْ.

ترجمه

با یتیمان مردم مهربانی کنید تا با یتیمان شما مهربانی شود.

امام علی علیه السلام

اللهَ اللهَ فِي الْأَيْتَامِ فَلَا تُغِبُّوا أَفْوَاهَهُمْ وَ لَا يَضِيعُوا بِحَضْرَتِكُمْ.

ترجمه

خدا را، خدا را درباره یتیمان در نظر داشته باشید تا مبادا دهانشان از غذایتان محروم شود و در حضور شما تباه شوند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مِنْ إِجْلَالِ اللهِ إِجْلاَلُ ذِي الشَّيْبَةِ الْمُسْلِمِ.

ترجمه

بزرگ شمردن ریش سفید مسلمان بزرگ شمردن خداست.

ابی جعفر علیه السلام

لَوْ أُتِيتُ بِشَابٍّ مِنْ شَبَابِ الشِّيعَةِ لَا يَتَفَقَّهُ لَأَدَّبْتُهُ.

ترجمه

اگر جوانی از جوانان شیعه را بیابم که به دین‌شناسی نمی‌پردازد، وی را ادب می‌کنم.

امام علی علیه السلام

للحسنِ عليه السلام: إِنَّمَا قَلْبُ الْحَدَثِ كَالْأَرْضِ الْخَالِيَةِ مَا أُلْقِيَ فِيهَا مِنْ شَيْ‏ءٍ قَبِلَتْهُ، فَبَادَرْتُكَ بِالْأَدَبِ قَبْلَ أَنْ يَقْسُوَ قَلْبُكَ.

ترجمه

خطاب به امام حسن علیه السلام: همانا قلب جوان همانند سرزمین خالی است، آنچه در آن بکارند می‌پذیرد و من پیش از آنکه دلت سخت گردد به ادب تو مبادرت ورزیدم.

امام کاظم علیه السلام

... إِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَيْسَ يَغْضَبُ لِشَيْ‌ءٍ كَغَضَبِهِ لِلنِّسَاءِ وَ الصِّبْيَانِ‌.

ترجمه

به راستی خدای بزرگ آن‌گونه که برای زنان و کودکان به خشم می‌آید برای هیچ چیزی به خشم نمی‌آید.

امام صادق علیه السلام

إِذَا أَتَاكَ أَخُوكَ فَأْتِهِ بِمَا عِنْدَكَ وَ إِذَا دَعَوْتَهُ فَتَكَلَّفْ لَه.

ترجمه

هرگاه برادرت {سرزده} نزد تو آمد آنچه در خانه داری برایش بیاور و هرگاه وی را دعوت کردی برای پذیرایی از او بکوش.

امام صادق علیه السلام

مَنْ عَمِلَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ‌ عَنْ مَيِّتٍ عَمَلاً صَالِحاً أُضْعِفَ لَهُ أَجْرُهُ وَ نَفَعَ اللهُ بِهِ الْمَيِّتَ.

ترجمه

هر مسلمانی عمل صالحی را به نیابت میّتی انجام دهد، پاداش آن برای او دوچندان می‌شود و خدا میّت را هم از این عمل بهره‌مند می‌سازد.

امام علی علیه السلام

إِنَّ مِنْ أَعْظَمِ الْعُوَّادِ أَجْراً عِنْدَ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَمَنْ إِذَا عَادَ أَخَاهُ خَفَّفَ الْجُلُوسَ إِلَّا أَنْ يَكُونَ الْمَرِيضُ يُحِبُّ ذَلِكَ وَ يُرِيدُهُ وَ يَسْأَلُهُ ذَلِكَ.

ترجمه

از پراجرترین عیادت کنندگان مریض نزد خدا کسی است که ماندن او نزد بیمار کوتاه باشد، مگر اینکه بیمار آن را دوست بدارد و درخواست کند.