آیات و احادیث «خداشناسی، شناخت خدا، توحید، صفات پروردگار» - صفحه 5

خداوند متعال

إِنَّ اللهَ لَا يَخْفَىٰ عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَ لَا فِي السَّمَاءِ ﴿۵﴾

ترجمه

یقیناً چیزی در زمین و در آسمان بر خدا پوشیده نیست.

خداوند متعال

وَ لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ ۚ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقَىٰ ﴿۱۳۱﴾

ترجمه

و هرگز چشمانت را [با حسرت] به امکاناتی که به گروه‌هایی از آنان داده‌ایم خیره مکن؛ [این‌ها تنها] شکوفه و زرق‌وبرق زندگی دنیاست تا آنان را با آن بیازماییم؛ و روزی پروردگارت بهتر و ماندگارتر است.

اندکی شرح

قرآن در این آیه به یکی از مهم‌ترین عوامل سلب آرامش روان اشاره می‌کند: «مقایسه کردن زندگی خود با داشته‌های مادی دیگران». خداوند برای درمان این حسرت، از تجملات دنیا با تعبیر دقیق «زَهْرَة» (شکوفه) یاد می‌کند؛ چرا که شکوفه‌ها هرچند زیبا و فریبنده‌اند، اما عمری بسیار کوتاه دارند و زود پژمرده می‌شوند. افزون بر این، همان‌طور که شکوفه «میوه» نیست تا انسان را تغذیه کند، زرق‌وبرق دنیا نیز تنها چشم را پر می‌کند، اما هرگز روح انسان را سیراب و آرام نمی‌سازد. همچنین آیه یادآوری می‌کند چیزی که تو از دور می‌بینی و حسرتش را می‌خوری، در واقع ابزار «امتحان» (لِنَفْتِنَهُمْ) و دردسر آن شخص است، نه لزوماً مایه خوشبختی‌اش. در نهایت، خداوند اطمینان می‌دهد که «رزق حقیقی پروردگار» {چه آرامش درون و چه پاداش‌های ابدی} هم ارزشمندتر است و هم برخلاف آن شکوفه‌های فانی، برای همیشه ماندگار خواهد بود.

خداوند متعال

أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُم ۖ مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّىٰ يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَىٰ نَصْرُ اللهِ ۗ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللهِ قَرِيبٌ ﴿۲۱۴﴾

ترجمه

آیا گمان کرده‌اید که [بی‌هیچ رنج و آزمونی] وارد بهشت می‌شوید، در حالی که هنوز حوادثی شبیه آنچه بر سر پیشینیانِ شما آمد، به سراغتان نیامده است؟ همانان که چنان دچار سختی و آسیب شدند و [در کوره حوادث] به لرزه درآمدند که حتی پیامبر و کسانی که با او ایمان آورده بودند، [از شدت فشار] می‌گفتند: «پس یاری خدا کِی فرا می‌رسد؟» آگاه باشید! بی‌شک یاریِ خدا نزدیک است.

اندکی شرح

گاهی گمان می‌کنیم همین که ادعای ایمان کردیم، دیگر همه‌چیز باید بر وفق مراد باشد. اما قرآن این تصورِ فانتزی را به هم می‌ریزد و یادآوری می‌کند که بهشت و پیروزی، پاداشِ آدم‌های راحت‌طلب نیست. وقتی تصمیم می‌گیریم پای حق بایستیم، طبیعتاً با فشارهای سنگینِ مالی، جانی و روانی روبه‌رو می‌شویم؛ تا جایی که گاهی جامعه‌ی ایمانی در کوره حوادث به لرزه درمی‌آید (زُلْزِلُوا).

اما نکته کلیدی و امیدبخشِ آیه اینجاست: رسیدن به اوج سختی، به معنای بن‌بست یا رها شدن از سوی خدا نیست. وقتی فشارها آن‌قدر سنگین می‌شود که حتی پیامبر و مؤمنانِ همراهش از شدت سختی به زبان می‌آیند و می‌گویند: «پس یاری خدا کِی می‌رسد؟»، قرآن با قاطعیت نوید می‌دهد که «یاریِ خدا نزدیک است». پیام آیه این است که در آزمون‌های بزرگ، گاهی نصرت نهاییِ خدا درست در اوج سختی‌ها فرا می‌رسد؛ به این شرط که مؤمنان «ایستادگی» کنند و «تمام توان» خود را پای کار بیاورند.

خداوند متعال

وَ لَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَنفُسِ وَ الثَّمَرَاتِ ۗ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ ﴿۱۵۵﴾ الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿۱۵۶﴾ أُولَـٰئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ  ۖ وَ أُولَـٰئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ﴿۱۵۷﴾

ترجمه

قطعا همه شما را با چيزی از ترس، گرسنگی، زيان مالی و جانی، و كمبود ميوه‏ ها آزمايش مي‏كنيم و بشارت ده به استقامت كنندگان! (155) آنها كه هر گاه مصيبتی به آنها رسد می‌گويند: ما از آن خدا هستيم و به سوی او باز می‌‏گرديم! (156) اينها همانها هستند كه الطاف و رحمت خدا شامل حالشان شده و آنها هستند هدايت يافتگان. (157)

خداوند متعال

وَ اعْلَمُوا أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَ أَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ أَنَّ اللهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ ﴿۲۸﴾

ترجمه

و بدانيد كه اموال و فرزندان شما [وسيله] آزمايش [شما] هستند و خداست كه نزد او پاداشى بزرگ است.