آیات و احادیث «خداشناسی، شناخت خدا، توحید، صفات پروردگار» - صفحه 4

امام کاظم علیه السلام

... إِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَيْسَ يَغْضَبُ لِشَيْ‌ءٍ كَغَضَبِهِ لِلنِّسَاءِ وَ الصِّبْيَانِ‌.

ترجمه

به‌راستی که خداوند عزوجل برای هیچ‌چیز به اندازه [ستم بر] زنان و کودکان به خشم نمی‌آید.

اندکی شرح

این روایت، اوج غیرت و حمایت خداوند از کسانی را نشان می‌دهد که در خانواده یا جامعه بی‌پناه‌ترند. معمولاً زنان و کودکان به دلیل لطافتِ روحی، شرایط جسمی یا وابستگی‌های عاطفی و مالی، بیشتر ممکن است در معرض زورگویی یا پایمال شدنِ حقوقشان قرار بگیرند. پیام روشنِ این حدیث آن است که هرچه انسان در زمین بی‌پناه‌تر باشد، پناهگاهش در آسمان محکم‌تر است. خداوند به صراحت هشدار می‌دهد که ظلم به زنان و کودکان، خط قرمزِ اوست و چنان خشمِ الهی را برمی‌انگیزد که هیچ گناهِ دیگری تا این حد خدا را به غضب نمی‌آورد.

خداوند متعال

يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللهُ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوا ۚ أَحْصَاهُ اللهُ وَ نَسُوهُ ۚ وَ اللهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ﴿۶﴾

ترجمه

در روزی که خدا همه آنان را برمی انگیزد، آن گاه به اعمالی که انجام داده اند، آگاهشان می کند، اعمالی که خدا حساب همه آنها را برشمرده است در حالی که [آنان] آن را فراموش کرده اند، و خدا بر هر چیز گواه است.

امام صادق علیه السلام

قَالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مَنْ آذَىٰ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنَ.

ترجمه

خداوند عزّوجلّ فرموده است هر كه بندۀ مؤمن مرا بيازارد، به من اعلان جنگ مى‌دهد.

خداوند متعال

وَ مَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَا بَاطِلًا ۚ ذَٰلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ فَوَيْلٌ لِّلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ ﴿۲۷﴾

ترجمه

و ما آسمان و زمین و آنچه را که میان آنهاست، بیهوده نیافریده ایم، این پندار کافران است، پس وای بر آنان که کافرند از آتش دوزخ.

خداوند متعال

وَ مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ ﴿۳۸﴾ مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَ لَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۳۹﴾

ترجمه

ما آسمانها و زمین و آنچه در میان این دو است بی‌هدف نیافریدیم. (38) ما آن دو را فقط به حق [و از روی حکمت و مصلحت] آفریدیم، ولی اكثر آنها نمی‌دانند. (39)

امام صادق علیه السلام

التَّقْدِيرُ فِي لَيْلَةِ تِسْعَ عَشْرَةَ‌ وَ الْإبْرَامُ فِي لَيْلَةِ إِحْدَىٰ وَ عِشْرِينَ‌ وَ الْإمْضَاءُ فِي لَيْلَةِ ثَلاَثٍ وَ عِشْرِينَ.

ترجمه

مقدّرات در شب نوزدهم تعيين، در شب بيست و يكم تأييد و در شب بيست و سوم [ماه رمضان] امضا مى شود.

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَ لَا أَوْلَادُكُمْ عَن ذِكْرِ اللهِ ۚ وَ مَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَأُولَـٰئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ ﴿۹﴾

ترجمه

ای مؤمنان! مبادا اموال و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل کنند، و آنان که [به خاطر مال و فرزند از یاد خدا] غافل می شوند، زیانکارند.

خداوند متعال

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّىٰ يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ ﴿۸۳﴾

ترجمه

آنان را واگذار تا [در گفتار و کردار باطل] فرو روند و [با کالای بی ارزش دنیا] سرگرم بازی شوند تا آن روزشان را که وعده داده می شوند دیدار کنند.

خداوند متعال

إِن يَنصُرْكُمُ اللهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ ۖ وَ إِن يَخْذُلْكُمْ فَمَن ذَا الَّذِي يَنصُرُكُم مِّن بَعْدِهِ ۗ وَ عَلَى اللهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ ﴿۱۶۰﴾

ترجمه

اگر خدا شما را یاری کند، هیچ کس بر شما چیره و غالب نخواهد شد، و اگر شما را واگذارد، چه کسی بعد از او شما را یاری خواهد داد؟ و مؤمنان باید فقط بر خدا توکل کنند.

امام علی علیه السلام

لاَ يَجِدُ عَبْدٌ طَعْمَ‌ الْإيمَانِ‌ حَتَّى يَعْلَمَ‌ أَنَّ‌ مَا أَصَابَهُ‌ لَمْ‌ يَكُنْ‌ لِيُخْطِئَهُ‌ وَ أَنَّ‌ مَا أَخْطَأَهُ‌ لَمْ‌ يَكُنْ‌ لِيُصِيبَهُ‌ وَ أَنَّ‌ الضَّارَّ النَّافِعَ‌ هُوَ اللهُ‌ عَزَّ وَ جَلَّ.

ترجمه

هيچ بنده اى مزه ايمان را نمى چشد مگر آن كه بداند آنچه بدو رسيده، ممكن نبود نرسد و آنچه به او نرسيده، ممكن نبود كه برسد و اينكه زيان بخش و سود رسان، خداوند عزّ و جلّ است و بس.

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللهِ حَقٌّ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ۖ وَ لَا يَغُرَّنَّكُم بِاللهِ الْغَرُورُ ﴿۵﴾

ترجمه

ای مردم! بی‌شک وعده خداوند [درباره برپایی قیامت] حق است؛ پس مبادا زندگی دنیا شما را فریب دهد، و مبادا آن فریبکار [= شیطان] شما را به [بخشش و مهربانیِ] خدا مغرور سازد.

اندکی شرح

قرآن در این آیه کوتاه، دست روی سه نقطه ضعفِ اساسیِ انسان می‌گذارد و سه هشدارِ بیدارکننده می‌دهد: نخست، «شک و تردید»؛ گاهی طولانی شدنِ زمان، سختی‌ها یا هیاهوی شبهات باعث می‌شود انسان تهِ دلش بگوید: «نکند اصلاً قیامتی در کار نباشد؟» قرآن قاطعانه این شک را می‌شکند و یادآوری می‌کند که وعده خدا قطعی است. دوم، «غرق شدن در روزمرگی‌ها»؛ زرق‌وبرق دنیا، دویدن‌های مدام برای پول، شغل و سرگرمی‌های زودگذر، گاهی چنان ما را درگیر می‌کند که یادمان می‌رود این دنیا صرفاً یک مسیرِ گذراست، نه مقصد نهایی. و سوم که خطرناک‌ترین دام است: «سوءاستفاده از مهربانیِ خدا»؛ گاهی انسان گناه می‌کند و چون بلافاصله چوبِ خدا را نمی‌خورد، خیالش راحت می‌شود. شیطان (آن فریبکارِ بزرگ) دقیقاً از همین‌جا وارد می‌شود و با وسوسه‌هایی مثل «خدا ارحم‌الراحمین است» یا «حالا یک عذرخواهی می‌کنی و می‌بخشد»، ترس از حسابرسی را می‌ریزد و انسان را به گناه کردن جری می‌کند. در واقع، آیه هشدار می‌دهد که حلم و صبرِ خدا را به حسابِ تأییدِ کارهایتان نگذارید و با طنابِ «امیدِ کاذب»، به چاهِ گناه نیفتید.

خداوند متعال

مَّثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَ اللهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاءُ ... ﴿۲۶۱﴾

ترجمه

مَثَل آنان که اموالشان را در راه خدا انفاق می کنند، مانند دانه ای است که هفت خوشه برویاند، در هر خوشه صد دانه باشد؛ و خدا برای هر که بخواهد چند برابر می کند.

خداوند متعال

أَ يَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُ ﴿۳﴾ بَلَىٰ قَادِرِينَ عَلَىٰ أَن نُّسَوِّيَ بَنَانَهُ ﴿۴﴾

ترجمه

آيا انسان می‌‏پندارد كه هرگز استخوانهای او را جمع نخواهيم كرد؟ (3) آری قادريم كه [حتی خطوط سر] انگشتان او را موزون و مرتب كنيم. (4)

خداوند متعال

أَ وَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَ يَقْدِرُ ... ﴿۵۲﴾

ترجمه

آيا آنها ندانستند كه خداوند روزی را برای هر كس بخواهد گسترده يا تنگ می‌‏سازد؟

خداوند متعال

... اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ ۖ  إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۴۰﴾

ترجمه

هر کاری که می‌خواهید بکنید؛ [اما بدانید که] بی‌شک خداوند به آنچه انجام می‌دهید کاملاً بیناست.

اندکی شرح

گاهی وقتی کسی روی اشتباهش لجاجت می‌کند، به جای نصیحتِ دوباره، با لحنی قاطع می‌گوییم: «هر کاری دلت می‌خواهد بکن!» این جمله در ظاهر نشانه آزادی است، اما در واقع یک تهدید است؛ یعنی حجت بر تو تمام شده و عواقبِ تلخِ این مسیر، پای خودت است. خداوند در این آیه دقیقاً از همین منطق استفاده کرده است. پیام آیه این است که خداوند جلوی پای انسانِ لجوج را نمی‌گیرد و او را به زور متوقف نمی‌کند؛ اما بلافاصله با یک یادآوریِ تکان‌دهنده، دل آدم را می‌لرزاند: «خداوند به آنچه می‌کنید بیناست». این یعنی آزادیِ عملِ ما به معنای رها شدنمان نیست؛ بلکه هر انتخابی که می‌کنیم، زیرِ نگاهِ دقیقِ او ثبت می‌شود و سرانجام با نتیجه‌ی آن روبه‌رو خواهیم شد.