آیات و احادیث «بزرگان دین، چهره‌های تاریخی، شخصیت‌های اسلامی» - صفحه 2

امام صادق علیه السلام

إِنَّ الْحُسَيْنَ (علیه‌السلام) قُتِلَ مَكْرُوباً، وَ حَقِيقٌ عَلَى اللَّهِ أَنْ لَا يَأْتِيَهُ مَكْرُوبٌ إِلَّا رَدَّهُ اللَّهُ مَسْرُوراً.

ترجمه

همانا حسین (علیه‌السلام) با دلی اندوهگین [و در اوج سختی] به شهادت رسید؛ و خداوند بر خود مقرر فرموده است که هیچ انسانِ اندوهگین و گرفتاری به سوی او [و به زیارتش] نیاید، مگر آنکه او را شادکام و دلخوش بازگرداند.

اندکی شرح

این روایت، جایگاه بی‌نظیر امام حسین (علیه‌السلام) در پیشگاه پروردگار را نشان می‌دهد. پیوندِ ظریفِ کلام در این است که چون سیدالشهدا (علیه‌السلام) با دلی «اندوهگین» (مَکْروباً) به شهادت رسید، خداوند نیز حریم او را پناهگاهِ هر انسانِ «اندوهگین» (مَکْروب) قرار داد. عبارت «حَقِيقٌ عَلَى اللَّهِ» بیانگر یک وعده قطعی است؛ یعنی خداوند از روی لطف و بزرگواری، گشایشِ کارِ زائرانِ حسین (علیه‌السلام) را بر عهده گرفته و بر خود مقرر کرده است.

امام صادق علیه السلام

مَنْ زَارَ الْحُسَيْنَ (علیه‌السلام) مُحْتَسِباً، لَا أَشَراً وَ لَا بَطَراً وَ لَا رِيَاءً وَ لَا سُمْعَةً، مُحِّصَتْ عَنْهُ ذُنُوبُهُ كَمَا يُمَحَّصُ الثَّوْبُ بِالْمَاءِ فَلَا يَبْقَى عَلَيْهِ دَنَسٌ، وَ يُكْتَبُ لَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ حَجَّةٌ، وَ كُلَّمَا رَفَعَ قَدَماً عُمْرَةٌ.

ترجمه

هر کس به امید پاداش الهی به زیارت امام حسین (علیه‌السلام) برود، نه از روی غرور و فخرفروشی، و نه برای خودنمایی و جلب توجه دیگران، گناهانش پاک می‌شود؛ درست همان‌طور که لباس با آب شسته می‌شود و دیگر هیچ اثری از آلودگی در آن باقی نمی‌ماند. و [در این مسیر] با هر قدمی که بر زمین می‌گذارد ثواب یک حج، و با هر قدمی که برمی‌دارد ثواب یک عمره برایش نوشته می‌شود.

اندکی شرح

زیارت امام حسین (علیه‌السلام) برکات و پاداش‌های شگفت‌انگیزی دارد، اما این روایت تأکید می‌کند که رسیدن به این فضایل، بی‌قیدوشرط نیست. شرط اصلیِ دریافتِ این برکات، «اخلاص در نیت» است. اگر کسی این مسیر را با انگیزه‌های نفسانی مانند خودنمایی، فخرفروشی یا جلب توجه دیگران طی کند، عملاً از این دستاوردهای عظیم محروم می‌ماند. تنها زمانی روح انسان از گناهان شسته می‌شود و هر قدمش ارزش حج و عمره پیدا می‌کند که این سفر، خالصانه و فقط به امید رضایت و پاداش الهی انجام شده باشد.

البته اینکه در این روایت، ثوابِ بسیار عظیمِ «یک حج و عمره برای هر قدم» بیان شده {که متفاوت از ثواب ذکر شده در برخی روایات دیگر است}، احتمالاً ناظر به شرایط بسیار سختِ دوران صدور این حدیث است؛ دورانی که مسیر زیارت با خطرات جانی و صدمات جدی همراه بود، اما شیعیان برای زنده نگه داشتن نام و مکتب امام حسین (علیه‌السلام)، این خطرات را به جان می‌خریدند.

امام صادق علیه السلام

سَأَلَنِي فَقَالَ: يَا شِهَابُ، كَمْ حَجَجْتَ مِنْ حِجَّةٍ؟ فَقُلْتُ: تِسْعَةَ عَشَرَ حِجَّةً. فَقَالَ لِي: تَمِّمْهَا عِشْرِينَ حِجَّةً، تُحْسَبْ لَكَ بِزِيَارَةِ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ.

ترجمه

[شِهاب بن عبدِ رَبّه می‌گوید:] امام صادق (علیه‌السلام) از من پرسیدند: «ای شهاب! تاکنون چند بار به حج رفته‌ای؟» عرض کردم: «نوزده بار.» ایشان فرمودند: «آن را به بیست حج برسان، تا [ثوابِ] یک بار زیارتِ امام حسین (علیه‌السلام) برایت محاسبه شود.»

اندکی شرح

امام صادق (علیه‌السلام) برای ملموس کردنِ عظمتِ زیارت امام حسین (علیه‌السلام)، آن را با یکی از مهم‌ترین و پرزحمت‌ترین عباداتِ اسلامی یعنی «حج» مقایسه می‌کنند. اما چرا ارزش یک زیارت باید با بیست حج برابری کند؟ دلیل این برتری در تفاوتِ ماهیتِ این دو عمل نهفته است. «حج» یک فریضه و عبادتِ بسیار بزرگ است، اما مکتبِ سیدالشهدا (علیه‌السلام) همان جریانی است که «اصلِ دین» و بقایِ خودِ کعبه را تضمین کرد. در واقع، اگر فداکاریِ ایشان نبود، از اسلام و حج جز یک پوسته ظاهری و تحریف‌شده چیزی باقی نمی‌ماند. زنده نگه‌داشتنِ این مسیر از طریق زیارت، صرفاً یک کار مستحبیِ فردی نیست؛ بلکه زنده نگه‌داشتنِ آرمان‌های اصیلِ عاشورا {مثل آزادگی، ظلم‌ستیزی و بیداریِ جامعه} و جلوگیری از تحریفِ دین است؛ همان‌طور که امام خمینی (ره) با نگاهی دقیق فرمودند: «این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است». به همین دلیل، در دستگاه محاسباتی خداوند، عملی که باعثِ حفظِ «اساسِ دین» می‌شود، از ده‌ها عبادتی که خودشان زیر سایه این فداکاری زنده مانده‌اند، ارزشمندتر است.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

عَلِيٌّ يَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِينَ، وَ الْمَالُ يَعْسُوبُ الْمُنَافِقِينَ.

ترجمه

على پيشواى مؤمنان و ثروت پيشواى منافقان است.

امام رضا علیه السلام

كَانَ أَبِي عَلَيْهِ السَّلَامُ‌ إِذَا دَخَلَ شَهْرُ الْمُحَرَّمِ‌، لَا يُرَىٰ ضَاحِكاً وَ كَانَتِ الْكَآبَةُ تَغْلِبُ عَلَيْهِ حَتَّىٰ تَمْضِيَ عَشَرَةُ أَيَّامٍ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْعَاشِرِ، كَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ يَوْمَ مُصِيبَتِهِ وَ حُزْنِهِ وَ بُكَائِهِ وَ يَقُولُ هُوَ الْيَوْمُ الَّذِي قُتِلَ فِيهِ الْحُسَيْنُ عَلَيْهِ السَّلَامُ.

ترجمه

هر گاه ماه محرّم فرا مى رسيد، كسى پدرم (موسی بن جعفر) عليه السلام را خندان نمى‌ديد؛ بلكه تا روز دهم همواره غم و اندوه بر او چيره بود، و چون روز دهم فرا مى رسيد آن روز، روز عزا و غم و اندوه و گريه او مى‌شد و مى‌فرمود: اين همان روزى است كه حسين عليه السلام در آن به شهادت رسيد.

امام مهدی علیه السلام

فَلَئِنْ أَخَّرَتْنِي الدُّهُورُ وَ عَاقَنِي عَنْ نَصْرِكَ الْمَقْدُورُ وَ لَمْ أَكُنْ لِمَنْ حَارَبَكَ مُحَارِباً وَ لِمَنْ نَصَبَ لَكَ الْعَدَاوَةَ مُنَاصِباً فَلَأَنْدُبَنَّكَ صَبَاحاً وَ مَسَاءً وَ لَأَبْكِيَنَّ لَكَ بَدَلَ الدُّمُوعِ دَماً.

ترجمه

اگرچه زمانه مرا به تأخیر انداخت، و مُقدَّرات الهی مرا از یاری تو بازداشت، و نبودم تا با آنانكه با تو جنگیدند بجنگم، و با كسانی كه با تو اظهار دشمنی كردند خصومت نمایم، [در عوض] صبح و شام بر تو مویه میكنم، و به جای اشک برای تو خون گریه می‌كنم.

امام حسین علیه السلام

أَنَا قَتِيلُ الْعَبْرَةِ لَا يَذْكُرُنِي مُؤْمِنٌ إِلَّا اسْتَعْبَر‏َ.

ترجمه

من کشته شده‌ی اشک هستم؛ هیچ مؤمنی مرا یاد نمی‌کند، مگر این‌که در مصیبتم اشک می‌ریزد.

امام سجاد علیه السلام

إِنَّ لِلْعَبَّاسِ عِنْدَ اللهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَىٰ مَنْزِلَةً يَغْبِطُهُ بِهَا جَمِيعُ الشُّهَدَاءِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.

ترجمه

عباس را در پیشگاه خداوند منزلتی است که در روز قیامت، همه شهدا به آن غبطه می خورند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ‌ فِي السَّمَاءِ أَكْبَرُ مِنْهُ فِي الْأَرْضِ وَ إنَّهُ لَمَكْتُوبٌ عَنْ يَمِينِ عَرْشِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِصْبَاحُ هُدًى وَ سَفِينَةُ نَجَاةٍ.

ترجمه

سوگند به آن كسى كه بحق مرا به پيامبرى برانگيخت، مقام و منزلت حسين بن على در آسمان، بالاتر از منزلت او در زمين است؛ و در سمت راست عرش خداوند عزّ و جلّ نوشته شده است: او چراغ هدايت و كشتى نجات است.

امام رضا علیه السلام

يَا ابْنَ شَبِيبٍ‌ إِنْ بَكَيْتَ عَلَى الْحُسَيْنِ‌ حَتَّى تَصِيرَ دُمُوعُكَ عَلَىٰ خَدَّيْكَ غَفَرَ اللهُ لَكَ كُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتَهُ صَغِيراً كَانَ أَوْ كَبِيراً قَلِيلاً كَانَ أَوْ كَثِيراً.

ترجمه

ای فرزند شبیب! اگر بر حسین بن علی علیهما‌ السّلام آن قدر گریه کنى که اشکهایت بر گونه‌هایت جاری شود، خداوند همه گناهان تو را می‌آمرزد، بزرگ باشد یا کوچک‌، اندک باشد یا زیاد.

امام رضا علیه السلام

يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَلْقَى اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا ذَنْبَ عَلَيْكَ، فَزُرِ الْحُسَيْنَ عَلَيْهِ السَّلَامُ. يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَسْكُنَ الْغُرَفَ الْمَبْنِيَّةَ فِي الْجَنَّةِ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌، فَالْعَنْ قَتَلَةَ الْحُسَيْنِ. يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ يَكُونَ لَكَ مِنَ الثَّوَابِ مِثْلَ مَا لِمَنِ اسْتُشْهِدَ مَعَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَامُ‌، فَقُلْ مَتَىٰ ذَكَرْتَهُ ﴿يا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً﴾.

ترجمه

‌ای فرزند شبیب! اگر می‌خواهی خداوند را ملاقات کنی در حالی که گناه نداشته باشی، حسین علیه‌السّلام را زیارت کن. ‌ای فرزند شبیب! اگر می‌خواهی در بهشت جای گیری و با محمد و آلش هم‌نشین گردی، قاتلان حسین علیه‌السّلام را لعنت کن. ‌ای فرزند شبیب! اگر می‌خواهی ثواب شهدای کربلا را داشته باشی، هر گاه یاد آنها را کردی بگو: «یا لَیْتَنِی کُنْتُ مَعَهُمْ فَاَفُوزَ فَوْزاً عَظِیماً؛ ‌ای کاش با ‌آنان بودم تا به رستگاری بزرگ می‌رسیدم».

امام حسن مجتبی علیه السلام

... لَا يَوْمَ كَيَوْمِكَ يَا أَبَا عَبْدِ اللهِ يَزْدَلِفُ إِلَيْكَ ثَلَاثُونَ أَلْفَ رَجُلٍ يَدَّعُونَ أَنَّهُمْ مِنْ أُمَّةِ جَدِّنَا مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌ وَ يَنْتَحِلُونَ دِينَ الْإسْلَامِ فَيَجْتَمِعُونَ عَلَىٰ قَتْلِكَ وَ سَفْكِ دَمِكَ وَ انْتِهَاكِ حُرْمَتِكَ وَ سَبْيِ ذَرَارِيِّكَ وَ نِسَائِكَ وَ انْتِهَابِ ثَقَلِكَ فَعِنْدَهَا تَحِلُّ بِبَنِي أُمَيَّةَ اللَّعْنَةُ وَ تُمْطِرُ السَّمَاءُ رَمَاداً وَ دَماً وَ يَبْكِي عَلَيْكَ كُلُّ شَيْ‏ءٍ حَتَّى الْوُحُوشُ فِي الْفَلَوَاتِ وَ الْحِيتَانُ فِي الْبِحَارِ.

ترجمه

هیچ روزی همچون روز تو نیست ای ابا‌عبدالله! سی‌هزار نفر در حالی که مدعی‌اند از امت جدمان محمد صلی الله علیه و آله هستند و خود را به اسلام نسبت می‌دهند، برای کشتن تو و هتک حریمت و اسارت اهل و فرزندانت و غارت اموالت همدست می‌شوند. در آن روز بنی‌امیه سزاوار لعنت (دوری از رحمت خدا) خواهند شد و آسمان خاکستر و خون خواهد بارید و همه‌چیز، حتی حیوانات وحشی بیابان و ماهیان دریاها، بر تو خواهند گریست.

امام حسین علیه السلام

أَنِّي لَمْ أَخْرُجْ أَشِراً وَ لَا بَطِراً وَ لَا مُفْسِداً وَ لَا ظَالِماً، وَ إِنَّمَا خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإصْلَاحِ فِي أُمَّةِ جَدِّي أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَىٰ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أَسِيرَ بِسِيرَةِ جَدِّي وَ أَبِي‏ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ.

ترجمه

من برای خوش‌گذرانی و از روی خودخواهی و برای فساد و ستمگری خروج نکردم؛ بلکه هدف من، اصلاح فسادهایی است که در امت جدم به وجود آمده است. می‌خواهم امر به معروف و نهی از منکر کرده، به سنت جدم و راه و روش پدرم علی بن ابی طالب عمل کنم.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إنَّ لِقَتْلِ الْحُسَيْنِ حَرَارَةً فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لَا تَبْرُدُ أبَداً.

ترجمه

برای شهادت حسین [علیه‌السلام] حرارتی در دل‌های مؤمنان است که هرگز سرد [و خاموش] نمی‌شود.

اندکی شرح

در حالت طبیعی، گذر زمان داغِ هر مصیبتی را کمرنگ و سرد می‌کند؛ اما ماجرای امام حسین (علیه‌السلام) از این قاعده مستثنی است. منظور از این «حرارت»، فقط یک غصه و ناراحتیِ معمولی نیست؛ بلکه همان سوزِ دل و بغضِ آشنایی است که با شنیدن نام ایشان ناخودآگاه در سینه بیدار می‌شود. از سوی دیگر، این کلامِ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌تواند محکِ دقیقی برای سنجشِ عیارِ ایمان باشد. وقتی ایشان می‌فرمایند این حرارت در «دل‌های مؤمنان» است، یعنی اگر با شنیدن نام و یادِ سیدالشهدا (علیه‌السلام)، جوشش و محبتی در درونمان بیدار شد، می‌توانیم به زنده بودنِ ایمانمان امیدوار باشیم؛ اما اگر خدای‌نکرده دچار بی‌تفاوتی یا بغض شدیم، این یک زنگ خطرِ جدی است که نشان می‌دهد باید فکری به حالِ سلامتِ روح و ایمانمان بکنیم.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌ آخِذاً بِيَدِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَامُ‌ وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ هَذَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ‌ فَاعْرِفُوهُ فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهُ لَفِي الْجَنَّةِ‌ وَ مُحِبِّيهِ فِي الْجَنَّةِ‌ وَ مُحِبِّي مُحِبِّيهِ فِي الْجَنَّةِ‌.

ترجمه

حُذَیْفَة بن یَمان می‌گوید: من دیدم که پیامبر صلی الله علیه و آله دست حسین علیه السلام را گرفت و فرمود: ای مردم، این حسین بن علی است؛ او را بشناسید؛ سوگند به آن که جانم در دست اوست، حسین و دوستدارانش و دوستدار دوستدارانش در بهشت جای دارند.