آیات و احادیث «احادیث متفرقه، موضوعات گوناگون، مباحث مختلف» - صفحه 8

ابی جعفر علیه السلام

لَوْ أُتِيتُ بِشَابٍّ مِنْ شَبَابِ الشِّيعَةِ لَا يَتَفَقَّهُ لَأَدَّبْتُهُ.

ترجمه

اگر جوانی از جوانان شیعه را بیابم که به دین‌شناسی نمی‌پردازد، وی را ادب می‌کنم.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

فَضْلُ الْعَالِمِ عَلَى الْعَابِدِ كَفَضْلِ الْقَمَرِ عَلَىٰ سَائِرِ النُّجُومِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ.

ترجمه

برتری عالم بر عابد همچون برتری ماه شب چهاردهم بر دیگر ستارگان است.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مَنْ لَمْ يَصْبِرْ عَلَىٰ ذُلِّ التَّعَلُّمِ سَاعَةً بَقِيَ فِي ذُلِّ الْجَهْلِ أَبَداً.

ترجمه

هر كس بر خوارى ساعتى دانش آموختن صبر نكند، براى هميشه در خوارى نادانى بماند.

امام رضا علیه السلام

رَحِمَ اللهُ عَبْداً أَحْيَا أَمْرَنَا قُلْتُ كَيْفَ يُحْيِي أَمْرَكُمْ قَالَ يَتَعَلَّمُ عُلُومَنَا وَ يُعَلِّمُهَا النَّاسَ فَإِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ كَلاَمِنَا لَاتَّبَعُونَا.

ترجمه

خداوند، رحمت كند آن بنده‌اى را كه امر ما را زنده كند!». گفتم: چگونه امر شما را زنده كند؟ فرمود: «علوم ما را فراگيرد و به مردم بياموزد، كه اگر مردمْ زيبايى‌هاى گفتار ما را مى‌دانستند، از ما پيروى مى‌كردند».

امام رضا علیه السلام

لَيْسَ الْعِبَادَةُ كَثْرَةَ الصَّلَاةِ وَ الصَّوْمِ إِنَّمَا الْعِبَادَةُ التَّفَكُّرُ فِي أَمْرِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ.

ترجمه

عبادت، به بسيارى نماز و روزه نيست؛ بلكه عبادت، انديشيدن در كار خداست.

امام علی علیه السلام

... أَلَا لَا خَيْرَ فِي قِرَاءَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَدَبُّرٌ.

ترجمه

بدانيد كه در قرآن خواندنى كه با تدبّر همراه نباشد، خيرى نيست.

امام علی علیه السلام

الْجَاهِلُ يَسْتَوْحِشُ مِمَّا يَأْنَسُ بِهِ الْحَكِيمُ‏.

ترجمه

نادان، از آنچه دانا بدان انس مى‌گيرد، گريزان است.

امام علی علیه السلام

عَلَامَةُ الْإِيمَانِ أَنْ تُؤْثِرَ الصِّدْقَ حَيْثُ يَضُرُّكَ عَلَى الْكَذِبِ حَيْثُ يَنْفَعُكَ، وَ أَنْ لَا يَكُونَ فِي حَدِيثِكَ فَضْلٌ عَنْ عِلْمِكَ، وَ أَنْ تَتَّقِيَ اللهَ فِي حَدِيثِ غَيْرِكَ.

ترجمه

نشانۀ ايمان اين است كه اگر جايى راست گفتن به زيان تو و دروغ گفتن به سود تو بود راست‌گويى را بر دروغ گويى ترجيح دهى، و اينكه بيش از مقدارى كه مى‌دانى سخنى نگويى و اينكه در سخن گفتن دربارۀ ديگران پرواى خدا داشته باشى.

امام علی علیه السلام

أَيُّهَا النَّاسُ، لَا تَسْتَوْحِشُوا فِي طَرِيقِ الْهُدَى لِقِلَّةِ أَهْلِهِ؛ فَإِنَّ النَّاسَ قَدِ اجْتَمَعُوا عَلَى مَائِدَةٍ شِبَعُهَا قَصِيرٌ وَ جُوعُهَا طَوِيلٌ.

ترجمه

ای مردم! در مسیر درست، از کم بودنِ رهروانش احساس تنهایی و دلهره نکنید؛ چرا که مردم بر سر سفره‌ای گرد آمده‌اند که سیریِ آن کوتاه، و گرسنگی‌اش طولانی است.

اندکی شرح

گاهی اوقات، بسته به محیط و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، می‌بینیم در مسیرِ حق تنها مانده‌ایم و اکثریتِ آدم‌ها راه دیگری را می‌روند؛ در چنین شرایطی، طبیعی است که دچار تردید شویم یا احساس تنهایی کنیم. اما امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در این کلامِ آرام‌بخش یادآوری می‌کنند که شلوغیِ یک مسیر، هرگز دلیل بر حقانیتِ آن نیست. ایشان ریشه این تنهایی را با یک تشبیه زیبا بیان می‌کنند: بیشتر مردم ترجیح می‌دهند به دنبال لذت‌های نقد بروند و دورِ «سفره دنیا» جمع شوند؛ سفره‌ای که شاید چند روزی آن‌ها را سیر و سرگرم کند، اما در نهایت دستشان را خالی می‌گذارد و حسرت و گرسنگیِ طولانیِ آخرت را برایشان به جا می‌گذارد.

این کلامِ امام در زندگیِ امروزِ ما مصداق‌های بسیار ملموسی دارد؛ از جوانی که در محیط کار یا دانشگاه، تنها کسی است که به حریم محرم و نامحرم اهمیت می‌دهد، تا کسی که در جمع دوستان یا فضای مجازی، حاضر نمی‌شود برای همرنگ شدن با جماعت، در غیبت، تمسخرِ دیگران یا تفریحاتِ گناه‌آلود شرکت کند. پیام امام این است که فریبِ شلوغیِ این سفره را نخورید؛ اگر در مسیرِ درستِ خود تنها ماندید، به جای تردید، به عاقبتِ کار بیندیشید و با دلی قرص به راهتان ادامه دهید.

امام علی علیه السلام

الْمُؤْمِنُونَ خَيْرَاتُهُمْ مَأْمُولَةٌ، وَ شُرُورُهُمْ مَأْمُونَةٌ.

ترجمه

مؤمنان به خيرشان اميد مى رود و شرّشان به كسى نمى رسد.

امام علی علیه السلام

مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنَّاسِ إِمَاماً فَلْيَبْدَأْ بِتَعْلِيمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلِيمِ غَيْرِهِ، وَ لْيَكُنْ تَأْدِيبُهُ بِسِيرَتِهِ قَبْلَ تَأْدِيبِهِ بِلِسَانِهِ.

ترجمه

کسی که خود را در جایگاه پیشوا و راهنمای مردم قرار می‌دهد، باید پیش از آموزش دادن به دیگران، از آموزش [و خودسازی] خویش آغاز کند؛ و باید پیش از آنکه با زبانش به تربیت مردم بپردازد، با رفتار و کردارش آنان را تربیت کند.

اندکی شرح

در این کلام، واژه «امام» دایره بسیار وسیعی دارد و صرفاً به معنای حاکم یا رهبر سیاسی نیست؛ بلکه هر کسی را که در جایگاه الگو و راهنمای دیگران قرار می‌گیرد {مانند یک مبلّغ دین، یک معلم، یا پدر و مادر} شامل می‌شود. امام علی (علیه‌السلام) تأکید می‌کنند که چنین افرادی پیش از دستگیری از دیگران، ابتدا باید روی رشد و اصلاح خودشان کار کنند. نصیحت کردن زبانی کار آسانی است، اما آنچه واقعاً روی اطرافیان تأثیر می‌گذارد، دیدن رفتار و عملکرد درست یک الگوست. در واقع، پیام روشن این کلام آن است که تا زمانی که حرف و عمل یک راهنما یکی نباشد، توصیه‌های زبانی او هیچ اثر تربیتی عمیقی نخواهد داشت.

امام علی علیه السلام

الْمُؤْمِنُ نَفْسُهُ مِنْهُ فِي تَعَبٍ وَ النَّاسُ مِنْهُ فِي رَاحَةٍ.

ترجمه

نفْس مؤمن از او در رنج است، اما مردمان از وى آسوده‌اند.

خداوند متعال

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ مَاتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولَـٰئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللهِ وَ الْمَلَائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿۱۶۱﴾ خَالِدِينَ فِيهَا ۖ لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَ لَا هُمْ يُنظَرُونَ ﴿۱۶۲﴾

ترجمه

قطعاً کسانی که کافر شدند، و در حال کفر از دنیا رفتند، لعنت خدا و فرشتگان و همه مردم بر آنان است. (161) در آن (لعن و دوری از رحمت پروردگار) جاودانه اند، نه عذاب از آنان سبک شود و نه مهلتشان دهند [تا عذر خواهی کنند]. (162)

خداوند متعال

وَ لَوْ تَرَىٰ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا ۙ الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبَارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ ﴿۵۰﴾

ترجمه

و اگر آن زمانی را که فرشتگان جان کافران را می ستانند، مشاهده کنی [می بینی] که بر چهره و پشتشان ضربات سنگینی می کوبند و [به آنان نهیب می زنند که] عذاب سوزان را بچشید!!

خداوند متعال

إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَ لَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّىٰ يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ ... ﴿۴۰﴾

ترجمه

قطعاً کسانی که آیات ما را تکذیب کردند، و از پذیرفتن آنها تکبّر ورزیدند، درهای آسمان [برای نزول رحمت] بر آنان گشوده نخواهد شد، و در بهشت هم وارد نمی شوند مگر آنکه شتر در سوراخ سوزن درآید!! [پس هم چنانکه ورود شتر به سوراخ سوزن محال است، ورود آنان هم به بهشت محال است.]