امام علی علیه السلام
مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنَّاسِ إِمَاماً فَلْيَبْدَأْ بِتَعْلِيمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلِيمِ غَيْرِهِ، وَ لْيَكُنْ تَأْدِيبُهُ بِسِيرَتِهِ قَبْلَ تَأْدِيبِهِ بِلِسَانِهِ.
ترجمه
کسی که خود را در جایگاه پیشوا و راهنمای مردم قرار میدهد، باید پیش از آموزش دادن به دیگران، از آموزش [و خودسازی] خویش آغاز کند؛ و باید پیش از آنکه با زبانش به تربیت مردم بپردازد، با رفتار و کردارش آنان را تربیت کند.
اندکی شرح
در این کلام، واژه «امام» دایره بسیار وسیعی دارد و صرفاً به معنای حاکم یا رهبر سیاسی نیست؛ بلکه هر کسی را که در جایگاه الگو و راهنمای دیگران قرار میگیرد {مانند یک مبلّغ دین، یک معلم، یا پدر و مادر} شامل میشود. امام علی (علیهالسلام) تأکید میکنند که چنین افرادی پیش از دستگیری از دیگران، ابتدا باید روی رشد و اصلاح خودشان کار کنند. نصیحت کردن زبانی کار آسانی است، اما آنچه واقعاً روی اطرافیان تأثیر میگذارد، دیدن رفتار و عملکرد درست یک الگوست. در واقع، پیام روشن این کلام آن است که تا زمانی که حرف و عمل یک راهنما یکی نباشد، توصیههای زبانی او هیچ اثر تربیتی عمیقی نخواهد داشت.