فیش شماره 21

امام کاظم علیه السلام

يَا هِشَامُ، مَنْ أَرَادَ الْغِنَى بِلَا مَالٍ، وَ رَاحَةَ الْقَلْبِ مِنَ الْحَسَدِ، وَ السَّلَامَةَ فِي الدِّينِ، فَلْيَتَضَرَّعْ إِلَى اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي مَسْأَلَتِهِ بِأَنْ يُكَمِّلَ عَقْلَهُ؛ فَمَنْ عَقَلَ، قَنِعَ بِمَا يَكْفِيهِ، وَ مَنْ قَنِعَ بِمَا يَكْفِيهِ، اسْتَغْنَى، وَ مَنْ لَمْ يَقْنَعْ بِمَا يَكْفِيهِ، لَمْ يُدْرِكِ الْغِنَى أَبَداً.

ترجمه

ای هشام! هر که می‌خواهد بدون داشتن ثروت بی‌نیاز باشد، و دلش از [رنج] حسادت بیاساید، و دینش سالم بماند، باید عاجزانه از درگاه خداوند عزوجل بخواهد که خرد او را به کمال رساند؛ چرا که هر کس خردورزی کند، به قدر کفایت قناعت می‌کند؛ و هر که به قدر کفایت قناعت کند، بی‌نیاز می‌شود؛ و آن کس که به حد نیاز بسنده نکند، هرگز [طعم] بی‌نیازی را نخواهد چشید.

اندکی شرح

انسان خردمند، واقع‌بین است و می‌فهمد که برای یک زندگی آرام، تنها به برطرف شدن نیازهای واقعی‌اش احتیاج دارد، نه انباشتن بی‌نهایت ثروت. وقتی به همین مقدار راضی شد، عمیقاً احساس «بی‌نیازی» می‌کند و چون چشم‌داشتی به داشته‌های دیگران ندارد، از رنج «حسادت» رها می‌شود و دینش نیز از آسیب حرص و طمع سالم می‌ماند. در مقابل، کسی که به حد نیاز راضی نیست، حتی اگر تمام دنیا را هم به او بدهند، باز هم از درون احساس فقر می‌کند و هرگز روی آرامش را نخواهد دید. به همین دلیل است که امام (علیه‌السلام) می‌فرمایند اگر کسی خواهان بی‌نیازی، آرامش روان و سلامت دین است، پیش از هر چیز باید از خداوند بخواهد که «عقلش» را کامل کند؛ چرا که کلید رسیدن به تمام این نعمت‌ها، خردمندی است.