آیات و احادیث «احادیث متفرقه، موضوعات گوناگون، مباحث مختلف» - صفحه 3

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يُنْقَصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْ‏ءٌ.

ترجمه

‏‏هر كس سنّت خوبى را پايه‌گذارى كند، پاداشش را و پاداش كسى را كه تا روز قيامت به آن عمل كند به او مى‌دهند، بدون اينكه از ثواب آن عمل‌كنندگان چيزى كم شود.

خداوند متعال

وَ إِن تُطِعْ أَكْثَرَ مَن فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَن سَبِيلِ اللهِ ۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ ‎﴿١١٦﴾

ترجمه

اگر از بیشتر مردم روی زمین پیروی کنی [و آرا و خواسته هایشان را گردن نهی] تو را از راه خدا گمراه می کنند؛ آنان فقط از گمان و پندار [که پایه علمی و منطقی ندارد] پیروی می کنند، و تنها به حدس و تخمین تکیه می زنند. (۱۱۶)

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مَنْ حَفِظَ عَنِّي مِنْ أُمَّتِي أَرْبَعِينَ حَدِيثاً فِي أَمْرِ دِينِهِ يُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الدَّارَ الْآخِرَةَ بَعَثَهُ اللهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقِيهاً عَالِماً.

ترجمه

‏‏هر كسي از امت من كه چهل حديث از من را که مرتبط با دینش است، جهت خشنودي و رضايت خداوند عز و جل و كسب سراي آخرت حفظ كند، روز قيامت خدا او را فقيه و دانشمند برمي‌­انگيزد.

امام صادق علیه السلام

مَا مِنْ أَحَدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا وَ هُوَ يَتَمَنَّى أَنَّهُ مِنْ زُوَّارِ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ، لِمَا يَرَى مِمَّا يُصْنَعُ بِزُوَّارِ الْحُسَيْنِ مِنْ كَرَامَتِهِمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى.

ترجمه

در روز قیامت هیچ‌کس نیست مگر آنکه آرزو می‌کند کاش از زائران امام حسین (علیه‌السلام) بود؛ چرا که به چشم خود می‌بیند خداوند متعال با زائرانِ آن حضرت چه رفتارِ کریمانه‌ای دارد و چه مقام و منزلتی به آنان می‌بخشد.

اندکی شرح

روز قیامت در فرهنگ دینی ما روزِ کنار رفتن پرده‌ها و آشکار شدنِ عیارِ واقعیِ اعمال است. این روایت روی یک نکته بسیار ظریف دست می‌گذارد: پاداش زائران سیدالشهدا (علیه‌السلام) صرفاً رهایی از عذاب یا ورود به بهشت نیست؛ بلکه یک «کرامت» و احترامِ ویژه و مشهود از جانب خودِ خداوند است. عظمت این تکریمِ اختصاصی چنان است که وقتی در صحنه قیامت به نمایش درمی‌آید، حتی نیکوکاران و اهل نجات نیز با دیدن آن شگفت‌زده می‌شوند و از صمیم قلب غبطه می‌خورند که ای کاش این عمل خاص را در کارنامه خود داشتند تا به این سطح از منزلت و تقرب الهی دست می‌یافتند.

امام صادق علیه السلام

لَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي زِيَارَتِهِ مِنَ الْخَيْرِ، وَ يَعْلَمُ ذَلِكَ النَّاسُ، لَاقْتَتَلُوا عَلَى زِيَارَتِهِ بِالسُّيُوفِ، وَ لَبَاعُوا أَمْوَالَهُمْ فِي إِتْيَانِهِ.

ترجمه

اگر مردم می‌دانستند چه خیر [و برکتی] در زیارت امام حسین (علیه‌السلام) نهفته است، قطعاً برای رسیدن به زیارت ایشان با شمشیر می‌جنگیدند و برای رفتن به سوی او، دارایی‌های خود را می‌فروختند.

اندکی شرح

انسان به طور طبیعی بیشترین وابستگی را به «جان» و «مال» خود دارد و برای حفظ آن‌ها محافظه‌کاری می‌کند. پیام روشن این روایت آن است که اگر پرده‌ها کنار می‌رفت و مردم حقیقت و برکاتِ عظیمِ این زیارت را می‌دیدند، برای رسیدن به آن، حاضر بودند از عزیزترین دارایی‌های خود یعنی جان و مالشان بگذرند. در واقع، دستاوردِ این مسیر چنان ارزشمند است که هزینه کردن از مال و به جان خریدنِ خطر برای آن، کاملاً می‌ارزد.

امام صادق علیه السلام

إِنَّ زِيَارَةَ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِنْ أَفْضَلِ مَا يَكُونُ مِنَ الْأَعْمَالِ.

ترجمه

زيارت حسين عليه السلام از برترين اعمال است.

امام صادق علیه السلام

إِنَّ الْحُسَيْنَ (علیه‌السلام) قُتِلَ مَكْرُوباً، وَ حَقِيقٌ عَلَى اللَّهِ أَنْ لَا يَأْتِيَهُ مَكْرُوبٌ إِلَّا رَدَّهُ اللَّهُ مَسْرُوراً.

ترجمه

همانا حسین (علیه‌السلام) با دلی اندوهگین [و در اوج سختی] به شهادت رسید؛ و خداوند بر خود مقرر فرموده است که هیچ انسانِ اندوهگین و گرفتاری به سوی او [و به زیارتش] نیاید، مگر آنکه او را شادکام و دلخوش بازگرداند.

اندکی شرح

این روایت، جایگاه بی‌نظیر امام حسین (علیه‌السلام) در پیشگاه پروردگار را نشان می‌دهد. پیوندِ ظریفِ کلام در این است که چون سیدالشهدا (علیه‌السلام) با دلی «اندوهگین» (مَکْروباً) به شهادت رسید، خداوند نیز حریم او را پناهگاهِ هر انسانِ «اندوهگین» (مَکْروب) قرار داد. عبارت «حَقِيقٌ عَلَى اللَّهِ» بیانگر یک وعده قطعی است؛ یعنی خداوند از روی لطف و بزرگواری، گشایشِ کارِ زائرانِ حسین (علیه‌السلام) را بر عهده گرفته و بر خود مقرر کرده است.

امام صادق علیه السلام

مَنْ زَارَ الْحُسَيْنَ (علیه‌السلام) مُحْتَسِباً، لَا أَشَراً وَ لَا بَطَراً وَ لَا رِيَاءً وَ لَا سُمْعَةً، مُحِّصَتْ عَنْهُ ذُنُوبُهُ كَمَا يُمَحَّصُ الثَّوْبُ بِالْمَاءِ فَلَا يَبْقَى عَلَيْهِ دَنَسٌ، وَ يُكْتَبُ لَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ حَجَّةٌ، وَ كُلَّمَا رَفَعَ قَدَماً عُمْرَةٌ.

ترجمه

هر کس به امید پاداش الهی به زیارت امام حسین (علیه‌السلام) برود، نه از روی غرور و فخرفروشی، و نه برای خودنمایی و جلب توجه دیگران، گناهانش پاک می‌شود؛ درست همان‌طور که لباس با آب شسته می‌شود و دیگر هیچ اثری از آلودگی در آن باقی نمی‌ماند. و [در این مسیر] با هر قدمی که بر زمین می‌گذارد ثواب یک حج، و با هر قدمی که برمی‌دارد ثواب یک عمره برایش نوشته می‌شود.

اندکی شرح

زیارت امام حسین (علیه‌السلام) برکات و پاداش‌های شگفت‌انگیزی دارد، اما این روایت تأکید می‌کند که رسیدن به این فضایل، بی‌قیدوشرط نیست. شرط اصلیِ دریافتِ این برکات، «اخلاص در نیت» است. اگر کسی این مسیر را با انگیزه‌های نفسانی مانند خودنمایی، فخرفروشی یا جلب توجه دیگران طی کند، عملاً از این دستاوردهای عظیم محروم می‌ماند. تنها زمانی روح انسان از گناهان شسته می‌شود و هر قدمش ارزش حج و عمره پیدا می‌کند که این سفر، خالصانه و فقط به امید رضایت و پاداش الهی انجام شده باشد.

البته اینکه در این روایت، ثوابِ بسیار عظیمِ «یک حج و عمره برای هر قدم» بیان شده {که متفاوت از ثواب ذکر شده در برخی روایات دیگر است}، احتمالاً ناظر به شرایط بسیار سختِ دوران صدور این حدیث است؛ دورانی که مسیر زیارت با خطرات جانی و صدمات جدی همراه بود، اما شیعیان برای زنده نگه داشتن نام و مکتب امام حسین (علیه‌السلام)، این خطرات را به جان می‌خریدند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

الدَّالُّ عَلَى الْخَيْرِ كَفَاعِلِهِ.

ترجمه

‏‏كسى كه ديگران را به كار نيك راهنمائى كند، گويا خود آن را انجام داده است.

امام باقر علیه السلام

 زَكَاةُ الْعِلْمِ أَنْ تُعَلِّمَهُ عِبَادَ اللهِ.

ترجمه

زكات دانش، آموختن آن به بندگان خداست.

امام صادق علیه السلام

سَأَلَنِي فَقَالَ: يَا شِهَابُ، كَمْ حَجَجْتَ مِنْ حِجَّةٍ؟ فَقُلْتُ: تِسْعَةَ عَشَرَ حِجَّةً. فَقَالَ لِي: تَمِّمْهَا عِشْرِينَ حِجَّةً، تُحْسَبْ لَكَ بِزِيَارَةِ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ.

ترجمه

[شِهاب بن عبدِ رَبّه می‌گوید:] امام صادق (علیه‌السلام) از من پرسیدند: «ای شهاب! تاکنون چند بار به حج رفته‌ای؟» عرض کردم: «نوزده بار.» ایشان فرمودند: «آن را به بیست حج برسان، تا [ثوابِ] یک بار زیارتِ امام حسین (علیه‌السلام) برایت محاسبه شود.»

اندکی شرح

امام صادق (علیه‌السلام) برای ملموس کردنِ عظمتِ زیارت امام حسین (علیه‌السلام)، آن را با یکی از مهم‌ترین و پرزحمت‌ترین عباداتِ اسلامی یعنی «حج» مقایسه می‌کنند. اما چرا ارزش یک زیارت باید با بیست حج برابری کند؟ دلیل این برتری در تفاوتِ ماهیتِ این دو عمل نهفته است. «حج» یک فریضه و عبادتِ بسیار بزرگ است، اما مکتبِ سیدالشهدا (علیه‌السلام) همان جریانی است که «اصلِ دین» و بقایِ خودِ کعبه را تضمین کرد. در واقع، اگر فداکاریِ ایشان نبود، از اسلام و حج جز یک پوسته ظاهری و تحریف‌شده چیزی باقی نمی‌ماند. زنده نگه‌داشتنِ این مسیر از طریق زیارت، صرفاً یک کار مستحبیِ فردی نیست؛ بلکه زنده نگه‌داشتنِ آرمان‌های اصیلِ عاشورا {مثل آزادگی، ظلم‌ستیزی و بیداریِ جامعه} و جلوگیری از تحریفِ دین است؛ همان‌طور که امام خمینی (ره) با نگاهی دقیق فرمودند: «این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است». به همین دلیل، در دستگاه محاسباتی خداوند، عملی که باعثِ حفظِ «اساسِ دین» می‌شود، از ده‌ها عبادتی که خودشان زیر سایه این فداکاری زنده مانده‌اند، ارزشمندتر است.

امام باقر علیه السلام

لَا تَذْهَبْ بِكُمُ الْمَذَاهِبُ فَوَ اللهِ مَا شِيعَتُنَا إِلَّا مَنْ أَطَاعَ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ.

ترجمه

مذاهب گوناگون، شما را از راه بدر نبرد؛ به خدا قسم شيعه ما نيست، مگر كسى كه از خداوند عزّ و جلّ اطاعت كند.

حضرت زهرا علیها السلام

إِنْ كُنْتَ تَعْمَلُ بِمَا أَمَرْنَاكَ وَ تَنْتَهِي عَمَّا زَجَرْنَاكَ عَنْهُ فَأَنْتَ مِنْ شِيعَتِنَا وَ إِلَّا فَلَا.

ترجمه

اگر به آنچه تو را فرمان داده‌ایم عمل کنی، و از آنچه تو را از آن نهی کرده‌ایم بپرهیزی، تو از شیعیان مایی، وگرنه از شیعیان ما نیستی.

امام باقر علیه السلام

مُرُوا شِيعَتَنَا بِزِيَارَةِ قَبْرِ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ فَإِنَّ إِتْيَانَهُ يَزِيدُ فِي الرِّزْقِ وَ يَمُدُّ فِي الْعُمُرِ وَ يَدْفَعُ مَدَافِعَ السَّوْءِ وَ إِتْيَانَهُ مُفْتَرَضٌ عَلَىٰ كُلِّ مُؤْمِنٍ يُقِرُّ لَهُ بِالْإِمَامَةِ مِنَ اللهِ.

ترجمه

شیعیان ما را به زیارت امام حسین ـ عليه السلام ـ امر کنید؛ زیرا زیارت آن حضرت روزى را زياد و عمر را طولانى می‌گرداند و بدى‌ها (بلاها) را دفع می‌کند و رفتن به زيارتش بر هر مؤمنى که اقرار به امامت او از جانب خدا داشته باشد، واجب است.

امام علی علیه السلام

إِنَّ رَأْيَكَ لَا يَتَّسِعُ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ فَفَرِّغْهُ لِلْمُهِمِّ.

ترجمه

اندیشه تو گنجايش همه چيز را ندارد، پس آن را براى آنچه مهم است، فارغ گردان.