امام سجاد علیه السلام
لَيْسَ لَكَ أَنْ تَتَكَلَّمَ بِمَا شِئْتَ، لِأَنَّ اللهَ يَقُولُ: ﴿وَ لَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ﴾.
ترجمه
تو حق نداری هر چه میخواهی بگویی؛ چرا که خداوند [در قرآن] میفرماید: «از آنچه به آن علم [و آگاهی] نداری، پیروی مکن.»
اندکی شرح
این روایت یک قاعده بسیار مهم اخلاقی و اجتماعی را به ما یادآوری میکند: انسان مجاز نیست هر حرفی را بدون تحقیق و اطمینان به زبان بیاورد. سخن گفتن بدون علم و آگاهی، صرفاً یک خطای فردی نیست؛ بلکه میتواند زمینهساز پخش شایعات بیاساس، ریختن آبروی افراد، ایجاد تنش و اختلاف در جامعه و گمراهی دیگران شود. امام سجاد (علیهالسلام) با استناد به آیه قرآن، هشدار میدهند که اظهار نظر درباره موضوعاتی که به آنها اشراف نداریم، در واقع نوعی پیروی کورکورانه از جهل است. پیام روشن این کلام آن است که زبان انسان باید تابع عقل و آگاهی او باشد؛ بنابراین، پیش از بیان هر سخن، قضاوت یا نقل هر خبری، باید از صحت و دقت آن کاملاً مطمئن باشیم تا با حرفهای نسنجیده، به خود و جامعه آسیب نزنیم.