آیات و احادیث «اخلاق اسلامی» - صفحه 10

امام کاظم علیه السلام

مَنِ اغْتَسَلَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ، وَ أَحْيَاهَا إِلَى طُلُوعِ الْفَجْرِ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ.

ترجمه

کسی که در شب قدر غسل کند و تا طلوع صبح مشغول عبادت و نیایش الهی باشد، از گناهانش پاک می شود.

خداوند متعال

وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّىٰ يُغْنِيَهُمُ اللهُ مِن فَضْلِهِ ... ﴿۳۳﴾

ترجمه

و کسانی که [وسیله] ازدواجی نمی یابند باید پاکدامنی پیشه کنند تا خدا آنان را از فضل خود توانگرشان سازد.

خداوند متعال

... وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَىٰ ... ﴿۱۹۷﴾

ترجمه

و به نفع خود توشه برگیرید که بهترین توشه، پرهیزکاری است.

خداوند متعال

عِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَ إِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا ﴿۶۳﴾

ترجمه

و بندگان خدای رحمان کسانی اند که روی زمین با آرامش و فروتنی راه می روند، و هنگامی که نادانان آنان را طرف خطاب قرار می دهند [در پاسخشان] سخنانی مسالمت آمیز می گویند.

خداوند متعال

... إِنَّمَا يَخْشَى اللهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ... ﴿۲۸﴾

ترجمه

از بندگان خدا فقط دانشمندان از او می ترسند.

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُم بِالْمَنِّ وَ الْأَذَىٰ كَالَّذِي يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَ لَا يُؤْمِنُ بِاللهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ... ﴿۲۶۴﴾

ترجمه

ای اهل ایمان! صدقه هایتان را با منت و آزار باطل نکنید، مانند کسی که مالش را به ریا به مردم انفاق می کند و به خدا و روز قیامت ایمان ندارد ...

خداوند متعال

أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ ... ﴿۴۴﴾

ترجمه

آیا مردم را به نیکی فرمان می‌دهید، اما [اصلاح] خودتان را فراموش می‌کنید؟...

اندکی شرح

این آیه تلنگری بیدارکننده به کسانی است که همیشه در جایگاه نصیحت دیگران نشسته‌اند، اما از وضعیت خودشان کاملاً غافل شده‌اند. گاهی انسان چنان غرق در راهنمایی و امر و نهی اطرافیان می‌شود که گویی تکالیف الهی، انجام کارهای نیک و حسابرسی آخرت، فقط برای دیگران نوشته شده و خودش تافته‌ای جدابافته است و نیازی به اصلاح ندارد! قرآن این «خودفراموشی» را به شدت نقد می‌کند و یادآور می‌شود که دعوت دیگران به خوبی‌ها، هرگز جایگزین عمل خود انسان نمی‌شود و نجات‌بخش او نخواهد بود.

خداوند متعال

زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَ يَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا ... ﴿۲۱۲﴾

ترجمه

زندگی [زودگذرِ] دنیا برای کافران آراسته شده، و [به این سبب] مؤمنان را مسخره می کنند.

امام حسن مجتبی علیه السلام

مَن عَبَدَ اللهَ عَبَّدَ اللهُ لَهُ كُلَّ شَيءٍ.

ترجمه

هر كه خدا را بندگى كند خداوند همه چیز را بنده او گرداند.

امام حسن مجتبی علیه السلام

 تُجْهَلُ النِّعَمُ مَا أَقَامَتْ، فَإِذَا وَلَّتْ عُرِفَتْ.

ترجمه

نعمت‌ها تا هستند ناشناخته‌اند و همين كه رفتند [قدرشان] شناخته مى‌شوند.

امام حسن مجتبی علیه السلام

سُئِلَ الْحَسَنُ علیه‌السلام: مَا بَالُنَا نَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ لَا نُحِبُّهُ؟ فَقَالَ علیه‌السلام: لِأَنَّكُمْ أَخْرَبْتُمْ آخِرَتَكُمْ، وَ عَمَّرْتُمْ دُنْيَاكُمْ، وَ أَنْتُمْ تَكْرَهُونَ النُّقْلَةَ مِنَ الْعُمْرَانِ إِلَى الْخَرَابِ.

ترجمه

از امام حسن مجتبی (علیه‌السلام) پرسیدند: «ما را چه شده است که از مرگ بیزاریم و آن را دوست نداریم؟» حضرت فرمودند: «زیرا شما آخرتِ خود را ویران کرده‌اید و دنیایتان را آباد ساخته‌اید؛ و [طبیعی است که] دوست ندارید از یک جای آباد به یک ویرانه کوچ کنید.»

اندکی شرح

این روایت، علتِ اصلیِ ترس از مرگ را به روشنی بیان می‌کند. امام (علیه‌السلام) می‌فرمایند مشکل از ماهیتِ مرگ نیست، بلکه به عملکردِ خود ما برمی‌گردد. مرگ در حقیقت یک «کوچ کردن» و انتقال است. وقتی انسان تمام توان و توجهش را صرفِ دنیای مادی می‌کند و با غفلت و گناه، مقصدِ نهاییِ خود را ویران می‌سازد، طبیعی است که از مرگ هراس داشته باشد. هیچ‌کس دوست ندارد از خانه‌ای که به آن دل بسته و آبادش کرده، جدا شود و به جایی قدم بگذارد که هیچ توشه و آبادی‌ای برای آن فراهم نکرده است.

امام علی علیه السلام

كَفاكَ أدباً لِنَفْسِكَ اجْتِنابُ ما تَكْرَهُهُ مِن غيرِكَ.

ترجمه

براى ادب کردن خود همين بس كه از آنچه در ديگران نمى پسندى دورى كنى.

امام علی علیه السلام

 كَيْفَ يَعْمَلُ لِلْآخِرَةِ الْمَشْغُولُ بِالدُّنْيَا؟!

ترجمه

كسى كه سرگرم دنياست، چگونه مى تواند براى آخرت كار كند؟

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

الْعَجَبُ كُلُّ الْعَجَبِ لِلْمُصَدِّقِ بِدَارِ الْخُلُودِ وَ هُوَ يَعْمَلُ لِدَارِ الْغُرُورِ!

ترجمه

چه شگفت است كسى است كه سراى جاودانگى (آخرت) را باور دارد و با اين حال براى سراى فريب (دنیا) كار مى كند!

امام باقر علیه السلام

أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مَا دَاوَمَ عَلَيْهِ الْعَبْدُ، وَ إِنْ قَلَّ.

ترجمه

محبوب‌ترین کارها نزد خداوند عزوجل، عملی است که بنده بر آن استمرار و مداومت داشته باشد؛ هرچند که [مقدارِ] آن اندک باشد.

اندکی شرح

ما معمولاً تصور می‌کنیم برای نزدیک شدن به خدا، حتماً باید کارهای بسیار بزرگ یا عبادت‌های سنگینی انجام دهیم؛ اما این حدیث روی یک قانونِ طلایی دست می‌گذارد: «استمرارِ کار» بسیار مهم‌تر از «حجم و مقدار» آن است. خیلی وقت‌ها ما با شور و هیجان، یک کار خیر یا برنامه معنوی را با حجم زیاد شروع می‌کنیم، اما خیلی زود خسته می‌شویم و آن را کنار می‌گذاریم. یک عملِ کوچک اما همیشگی، مانند بارانِ نرم و پیوسته‌ای است که فرصت پیدا می‌کند به آرامی در دل خاک نفوذ کرده و به ریشه‌ها برسد؛ اما عملِ زیاد و مقطعی، شبیه یک رگبارِ تند است که چون خاک فرصتِ جذبِ آن را ندارد، روی سطح زمین راه می‌افتد و بدون آنکه اثر عمیقی بگذارد، خیلی زود تمام می‌شود. در واقع، خداوند کاری را دوست دارد که در وجود ما تثبیت شود و به سبک زندگی‌مان تبدیل گردد؛ چرا که همین کارهای کوچکِ مداوم، نشان‌دهنده ارتباطِ پیوسته ما با خداست و به مرور زمان، شخصیت و روح انسان را می‌سازد.