آیات و روایات درباره اخلاقی

امام کاظم علیه السلام

يَا هِشَامُ، مَنْ أَرَادَ الْغِنَىٰ بِلَا مَالٍ، وَ رَاحَةَ الْقَلْبِ مِنَ الْحَسَدِ، وَ السَّلَامَةَ فِي الدِّينِ، فَلْيَتَضَرَّعْ إِلَى اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي مَسْأَلَتِهِ بِأَنْ يُكَمِّلَ عَقْلَهُ؛ فَمَنْ عَقَلَ، قَنِعَ بِمَا يَكْفِيهِ، وَ مَنْ قَنِعَ بِمَا يَكْفِيهِ، اسْتَغْنَىٰ، وَ مَنْ لَمْ يَقْنَعْ بِمَا يَكْفِيهِ، لَمْ يُدْرِكِ الْغِنَىٰ أَبَداً.

ترجمه

ای هشام! کسی که ثروت بدون مال و دل بدون حسد و سلامتی دین می خواهد، باید با تضرع و زاری از خداوند بخواهد که عقلش را کامل کند، چون عاقل به اندازه‌ی احتیاجش می‌خواهد و آن که به اندازه‌ی احتیاج قناعت کند، بی‌نیاز می‌گردد و کسی که به اندازه‌ی احتیاج، قناعت نکند، هرگز بی‌نیاز نمی‌شود.

خداوند متعال

إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ ﴿۲۹﴾ وَ إِذَا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغَامَزُونَ ﴿۳۰﴾ وَ إِذَا انقَلَبُوا إِلَىٰ أَهْلِهِمُ انقَلَبُوا فَكِهِينَ ﴿۳۱﴾ وَ إِذَا رَأَوْهُمْ قَالُوا إِنَّ هَـٰؤُلَاءِ لَضَالُّونَ ﴿۳۲﴾ وَ مَا أُرْسِلُوا عَلَيْهِمْ حَافِظِينَ ﴿۳۳﴾ فَالْيَوْمَ الَّذِينَ آمَنُوا مِنَ الْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ ﴿۳۴﴾

ترجمه

بدکاران همواره [در دنیا از روی ریشخند و استهزا] به مؤمنان می خندیدند (29) و هنگامی که بر آنان می گذشتند آنان را با اشاره چشم وابرو به مسخره می گرفتند، (30) و چون به خانواده خود بازمی گشتند [به سبب تمسخر مؤمنان] خوشحال و شادمان باز می گشتند، (31) و هنگامی که مؤمنان را می دیدند، می گفتند: بی تردید اینان گمراه اند؛ (32) و حال آنکه کافران را بر مؤمنان نگهبان و مراقب نفرستاده بودند [که مراقب هدایت و گمراهی آنان باشند.] (33) پس امروز همواره مؤمنان به کافران می خندند. (34)

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللهِ حَقٌّ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ۖ وَ لَا يَغُرَّنَّكُم بِاللهِ الْغَرُورُ ﴿۵﴾

ترجمه

ای مردم! بی تردید وعده خدا [درباره قیامت] حق است، پس این زندگی دنیا [ی زودگذر،] شما را نفریبد و شیطان فریبنده، شما را [به کرم] خدا مغرور نکند.

خداوند متعال

إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا ... ﴿۷﴾

ترجمه

اگر نیکی کنید به خود نیکی کرده اید، و اگر بدی کنید به خود بدی کرده اید.

خداوند متعال

... وَ مَن يَتَّقِ اللهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا ﴿۲﴾ وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ... ﴿۳﴾

ترجمه

... و هر كس تقوای الهی پيشه كند خداوند راه نجاتی برای او فراهم می‌‏كند. (3) و او را از جائی كه گمان ندارد روزی می‌دهد ... (4)

خداوند متعال

وَ لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ ۚ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقَىٰ ﴿۱۳۱﴾

ترجمه

و هرگز چشم خود را به نعمتهای مادی كه به گروه‌هايی از آنها داده‌ايم ميفكن كه اينها شكوفه‏ های زندگی دنياست و برای آنست كه آنان را با آن بيازمائيم و روزی پروردگارت بهتر و و پایدارتر است.

خداوند متعال

أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُم ۖ مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّىٰ يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَىٰ نَصْرُ اللهِ ۗ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللهِ قَرِيبٌ ﴿۲۱۴﴾

ترجمه

آيا گمان كرديد داخل بهشت می‌شويد، بی‌آنكه حوادثی همچون حوادث گذشتگان به شما برسد؟! همانان كه گرفتاری‌ها و ناراحتی‌ها به آنها رسيد، و آن چنان ناراحت شدند كه پيامبر و افرادی كه ايمان آورده بودند گفتند: پس ياری خدا كی خواهد آمد؟! [در اين هنگام، تقاضای ياری از او كردند، و به آنها گفته شد:] آگاه باشيد، ياری خدا نزديک است!

خداوند متعال

وَ لَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَنفُسِ وَ الثَّمَرَاتِ ۗ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ ﴿۱۵۵﴾ الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿۱۵۶﴾ أُولَـٰئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ  ۖ وَ أُولَـٰئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ﴿۱۵۷﴾

ترجمه

قطعا همه شما را با چيزی از ترس، گرسنگی، زيان مالی و جانی، و كمبود ميوه‏ ها آزمايش مي‏كنيم و بشارت ده به استقامت كنندگان! (155) آنها كه هر گاه مصيبتی به آنها رسد می‌گويند: ما از آن خدا هستيم و به سوی او باز می‌‏گرديم! (156) اينها همانها هستند كه الطاف و رحمت خدا شامل حالشان شده و آنها هستند هدايت يافتگان. (157)