امام باقر علیه السلام
كُلُّ ذَنْبٍ يُكَفِّرُهُ الْقَتْلُ فِي سَبِيلِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ، إِلَّا الدَّيْنَ؛ لَا كَفَّارَةَ لَهُ إِلَّا أَدَاؤُهُ، أَوْ يَقْضِيَ صَاحِبُهُ، أَوْ يَعْفُوَ الَّذِي لَهُ الْحَقُّ.
ترجمه
کشته شدن [و شهادت] در راه خدای عزوجل، هر گناهی را پاک میکند، مگر بدهکاری را؛ چرا که بدهی هیچ کفارهای ندارد جز آنکه یا خود شخص آن را بپردازد، یا بازماندگانش [از طرف او] ادا کنند، و یا طلبکار از حق خویش بگذرد.
اندکی شرح
این روایت به روشنی نشان میدهد که «حقالناس» خط قرمز غیرقابلعبور خداوند است. پیام تکاندهنده حدیث این است که حتی «شهادت در راه خدا» با آن عظمت و جایگاه بینظیرش که تمام گناهان بین انسان و خدا را پاک میکند، نمیتواند سپر بلای بدهکاری و تضییع حقوق دیگران شود. در واقع، خداوند با تمام رحمتش، از حقی که متعلق به بندگان است کوتاه نمیآید و بدون رضایت خود آنها، کسی را نمیبخشد؛ این یعنی انسان در هر مقام و مرتبه معنوی که باشد، باز هم در برابر حقوق مردم مسئول است و هیچ عبادت یا فداکاری بزرگی، جایگزین ادای حقالناس نخواهد شد.