امام صادق علیه السلام
مَنْ سَمِعَ شَيْئاً مِنَ الثَّوَابِ عَلَى شَيْءٍ فَصَنَعَهُ، كَانَ لَهُ؛ وَ إِنْ لَمْ يَكُنْ عَلَى مَا بَلَغَهُ.
ترجمه
هر کس بشنود که [از جانب خداوند] پاداشی برای انجام کاری وعده داده شده است و آن کار را [به امید دریافت آن ثواب] انجام دهد، آن پاداش نصیبش خواهد شد؛ حتی اگر واقعیت امر، آنگونه که به او خبر رسیده است، نباشد.
اندکی شرح
این روایت به یکی از زیباترین جلوههای فضل و کرم خداوند اشاره دارد. پیام حدیث این است که اگر به شما خبری رسید که فلان کارِ خوب {مثلاً خواندن یک دعای خاص} فلان پاداشِ الهی را دارد، و شما به شوق رسیدن به آن ثواب، آن کار را انجام دادید، خداوند کریم دقیقاً همان پاداش را به شما میبخشد؛ حتی اگر بعدها مشخص شود که واقعیتِ ماجرا چیز دیگری بوده و اصلاً چنین وعدهای از سوی معصوم صادر نشده است. در حقیقت، پروردگار در اینجا به «روح بندگی و نیت پاک انسان» پاداش میدهد و با بزرگواری خود، کاستی آن خبر را جبران میکند.
البته یک نکته ظریف و مهم در اینجا وجود دارد؛ این مهربانی خداوند نباید مجوزی برای پذیرش خرافات یا نسبت دادن حرفهای بیاساس به دین شود. تشخیص اینکه چه کاری از دیدگاه اسلام واقعاً شایسته و مستحب است، یک کار تخصصی و بر عهده فقهاست. با این حال، زیبایی این قانون الهی اینجاست که اگر عالِم دین پس از بررسیهای دقیق به این نتیجه رسید که عملی مستحب است و مردم نیز به پیروی از او آن را انجام دادند، خداوند به پاس همین روح تسلیم و بندگی، ثواب را به آنها عطا میکند؛ حتی اگر در واقعیت امر، آنگونه که فقیه نتیجه گرفته است، نباشد.