امام صادق علیه السلام
جَاءَ جَبْرَئِيلُ إِلَى النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فَقَالَ: «يَا مُحَمَّدُ! عِشْ مَا شِئْتَ فَإِنَّكَ مَيِّتٌ، وَ أَحْبِبْ مَنْ شِئْتَ فَإِنَّكَ مُفَارِقُهُ، وَ اعْمَلْ مَا شِئْتَ فَإِنَّكَ لَاقِيهِ.»
ترجمه
جبرئیل نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) آمد و عرض کرد: «ای محمد! هر قدر که میخواهی زندگی کن، اما [بدان که] سرانجام خواهی مرد؛ به هر کس که میخواهی دل ببند، اما عاقبت از او جدا خواهی شد؛ و هر کاری که میخواهی انجام بده، اما سرانجام با [نتیجهی] آن روبهرو خواهی شد.»
اندکی شرح
این حدیث، سه حقیقت قطعی و تغییرناپذیر هستی را پیش چشم انسان میگذارد تا او را از غفلت بیدار کند: اول اینکه مرگ، پایان حتمی هر زندگی است، هرچند بسیار طولانی باشد؛ دوم اینکه تمام دلبستگیها و پیوندهای دنیوی روزی به جدایی ختم میشوند؛ و سوم اینکه تنها چیزی که برای همیشه با انسان میماند و هرگز از او جدا نمیشود، «عمل» اوست. در واقع، این کلام به ما یادآوری میکند که به جای تکیه بر عمر فانی و آدمهای رفتنی، حواسمان به اعمالمان باشد؛ چرا که در نهایت، تنها همنشین ابدی ما، همان کارهایی است که در این دنیا انجام دادهایم.