آیات و احادیث «زندگی پس از مرگ، معاد، جهان آخرت، دنیای پس از مرگ» - صفحه 2

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ: عَنْ عُمُرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ، وَ عَنْ شَبَابِهِ فِيمَا أَبْلَاهُ، وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ كَسَبَهُ وَ فِيمَا أَنْفَقَهُ، وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ.

ترجمه

در روز قیامت، هیچ بنده‌ای قدم از قدم برنمی‌دارد مگر اینکه درباره چهار چیز از او سؤال شود: از عمرش که آن را در چه راهی سپری کرده است؛ از جوانی‌اش که آن را صرف چه کاری کرده است؛ از ثروتش که از کجا به دست آورده و در کجا خرج کرده است؛ و از دوستی و محبتِ ما اهل‌بیت.

اندکی شرح

این روایت نشان می‌دهد که در روز قیامت، نسبت به چهار نعمت و سرمایه مهم حساسیت ویژه‌ای وجود دارد. اول «عمر» است؛ اینکه آیا این فرصت تکرارنشدنی صرفاً به روزمرگی گذشت، یا از آن برای بندگی خدا و رشد استفاده شد؟ دوم «جوانی» است؛ دورانی که انسان در اوج نشاط و توانمندی است و باید پاسخ دهد این انرژیِ متراکم را صرف چه راهی کرده است. سوم «ثروت» است که حسابی دوطرفه دارد: از یک سو بررسی می‌شود که از چه راهی (حلال یا حرام) به دست آمده، و از سوی دیگر می‌پرسند در کجا خرج شده است؟ آیا در مسیرهای درستی مثل تأمین آبرومندانه خانواده، کارهای خیر و کمک به دیگران صرف شد، یا در راه اسراف، گناه و خودخواهی هدر رفت؟

اما چهارمین مورد، «محبت اهل‌بیت (علیهم‌السلام)» است. اهمیت این خاندان صرفاً به خاطر نسبت فامیلی با پیامبر نیست؛ بلکه آن‌ها چراغ‌های هدایت و قطب‌نمای مسیر حق‌اند. در روز قیامت از ما می‌پرسند که با این نعمتِ بزرگ چه کردیم؟ آیا با محبت و پیرویِ عملی، قدم جای پایشان گذاشتیم و از جبهه حق حمایت کردیم؟ یا مانند بسیاری از مردم در طول تاریخ، نسبت به راه و کلامشان بی‌تفاوت بودیم و آن‌ها را در برابر ظلم، تنها و بی‌یاور گذاشتیم؟

امام رضا علیه السلام

مَنْ ذَكَرَ الْمَوْتَ وَ لَمْ يَسْتَعِدَّ لَهُ فَقَدِ اسْتَهَزَأَ بِنَفْسِهِ.

ترجمه

كسى كه مرگ را یاد كند اما برای آن آماده نشود، خود را مسخره كرده است.

امام رضا علیه السلام

مَنْ تَعَوَّذَ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ وَ لَمْ يَتْرُكْ شَهَوَاتِ الدُّنْيَا، فَقَدِ اسْتَهَزَأَ بِنَفْسِهِ.

ترجمه

هر کس از آتش دوزخ به خدا پناه ببرد، اما هوس‌های [گناه‌آلودِ] دنیا را رها نکند، در حقیقت خودش را مسخره کرده است. 

اندکی شرح

وقتی انسان از خدا می‌خواهد که او را از آتش جهنم نجات دهد، اما همچنان به دنبال هوس‌ها و لذت‌های نامشروعی است که هیزم همان آتش هستند، درست مثل کسی است که با پای خودش به درون آتش می‌رود و هم‌زمان فریاد می‌زند که نجاتم دهید! پناه بردنِ واقعی، یک «اقدام عملی» است نه صرفاً «ادای چند کلمه». کسی که با زبان از آتش می‌گریزد اما در عمل به سوی آن می‌شتابد، با این رفتارِ متناقض، در حقیقت خودش را فریب داده و مسخره کرده است.

امام رضا علیه السلام

مَنْ سَأَلَ اللهَ الْجَنَّةَ وَ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الشَّدَائِدِ فَقَدِ اسْتَهَزَأَ بِنَفْسِهِ‏.

ترجمه

كسى كه از خدا بهشت بخواهد امّا در برابر سختيها شكيبا نباشد خودش را مسخره كرده است.

امام علی علیه السلام

فَتَزَوَّدُوا فِي أَيَّامِ الْفَنَاءِ لِأَيَّامِ الْبَقَاءِ.

ترجمه

در روزگار ناپایدار برای دوران ماندگار توشه فراهم سازید.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إِنْ كَانَتِ الدُّنْيَا فَانِيَةً فَالطُّمَأْنِينَةُ إِلَيْهَا لِمَا ذَا؟

ترجمه

اگر دنيا فانی و نابودشدنى است، پس اعتماد و دل خوش كردن به آن چرا؟!

امام علی علیه السلام

أَخْرِجُوا مِنَ الدُّنْيَا قُلُوبَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَخْرُجَ مِنْهَا أَبْدَانُكُمْ فَفِيهَا اخْتُبِرْتُمْ وَ لِغَيْرِهَا خُلِقْتُمْ.

ترجمه

پیش از آنکه بدن‌هایتان را از دنیا خارج کنند دل‌هایتان را از آن بیرون کنید؛ چرا که دنيا آزمایشگاه شماست و برای چیز دیگری آفريده شده‌ايد.

امام علی علیه السلام

كُنْ مَشْغُولاً بِمَا أَنْتَ عَنْهُ مَسْئُول‏‏ٌ.

ترجمه

به كارى مشغول باش كه از آن سؤال خواهى شد.

امام علی علیه السلام

كُلُّ مُعَاجَلٍ يَسْأَلُ الْإنْظَارَ، وَ كُلُّ مُؤَجَّلٍ يَتَعَلَّلُ بِالتَّسْوِيفِ.

ترجمه

کسانی که وقتشان پایان یافته مهلت می‌طلبند، و مهلت دارندگان کوتاهی می‌کنند!

امام علی علیه السلام

 أَلَا وَ إِنِّي لَمْ أَرَ كَالْجَنَّةِ نَامَ طَالِبُهَا وَ لَا كَالنَّارِ نَامَ هَارِبُهَا!

ترجمه

آگاه باشید که من چیزی همانند بهشت ندیدم که جوینده آن در خواب باشد، و چیزی را چون آتش دوزخ ندیدم که گریزانِ از آن خفته باشد.

امام حسین علیه السلام

يَا ابْنَ آدَمَ تَفَكَّرْ وَ قُلْ أَيْنَ مُلُوكُ الدُّنْيَا وَ أَرْبَابُهَا الَّذِين‏َ عَمَرُوا وَ احْتَفَرُوا أَنْهَارَهَا وَ غَرَسُوا أَشْجَارَهَا وَ مَدَّنُوا مَدَائِنَهَا فَارَقُوهَا وَ هُمْ كَارِهُونَ‏.

ترجمه

اى فرزندآدم! انديشه كن و بگو: كجايند پادشاهان جهان و صاحبان دنيا كه آن را آباد كردند و نهرها كندند و درختان را كاشتند و شهرها را بنا كردند و بعد با ناخرسندى از آنها جدا شدند.

امام حسین علیه السلام

رُوِيَ أَنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ع جَاءَهُ رَجُلٌ وَ قَالَ أَنَا رَجُلٌ عَاصٍ وَ لَا أَصْبِرُ عَنِ الْمَعْصِيَةِ فَعِظْنِي بِمَوْعِظَةٍ فَقَالَ ع افْعَلْ خَمْسَةَ أَشْيَاءَ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ فَأَوَّلُ ذَلِكَ لَا تَأْكُلْ رِزْقَ اللهِ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الثَّانِي اخْرُجْ مِنْ وَلَايَةِ اللهِ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الثَّالِثُ اطْلُبْ مَوْضِعاً لَا يَرَاكَ اللهُ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الرَّابِعُ إِذَا جَاءَ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ رُوحَكَ فَادْفَعْهُ عَنْ نَفْسِكَ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الْخَامِسُ إِذَا أَدْخَلَكَ مَالِكٌ فِي النَّارِ فَلَا تَدْخُلْ فِي النَّارِ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ.

ترجمه

مردى آمد خدمت امام حسين عليه السلام و گفت مردى گناهكارم و نمى‌توانم از گناه خودارى كنم مرا موعظه كن. امام عليه السلام در پاسخ فرمود: پنج كار انجام بده بعد هر چه خواستى گناه كن: ۱. روزی خدا را مخور و هر چه می‌خواهی گناه کن؛ ۲. از ولايت و قلمرو حكومت خدا بیرون برو و هر چه می‌خواهی گناه کن؛ ۳. جایی را انتخاب کن تا خداوند تو را نبیند و هر چه می‌خواهی گناه کن؛ ۴. وقتی عزرائیل برای گرفتن جان تو آمد او را از خود بران و هر چه می‌خواهی گناه کن؛ ۵. زمانی که مالک دوزخ تو را به سوی آتش می‌برد در آتش وارد مشو و هر چه می‌خواهی گناه کن.

امام حسین علیه السلام

يَا ابْنَ آدَمَ اذْكُرْ مَصْرَعَكَ وَ فِي قَبْرِكَ مَضْجَعَكَ وَ مَوْقِفَكَ بَيْنَ يَدَيِ اللهِ تَشْهَدُ جَوَارِحُكَ.‏

ترجمه

ای فرزند آدم! یاد کن مرگ خویش را، و خوابیدن خود را در قبرت، و ایستادن خود در برابر خدا را، در حالی که اعضایت علیه تو شهادت می دهند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إنَّ أَهْلَ النَّارِ لَيَتَأَذَّوْنَ مِنْ رِيحِ الْعَالِمِ التَّارِكِ لِعِلْمِهِ.

ترجمه

اهل جهنم از بوى گند عالمى كه علمش را رها ساخته [و بدان عمل ننموده]، در آزارند.

امام علی علیه السلام

شَتَّانَ مَا بَيْنَ عَمَلَيْنِ؛ عَمَلٍ تَذْهَبُ لَذَّتُهُ وَ تَبْقَىٰ تَبِعَتُهُ، وَ عَمَلٍ تَذْهَبُ مَئُونَتُهُ وَ يَبْقَىٰ أَجْرُهُ‏.

ترجمه

چه بسیار است تفاوت میان دو کردار: کرداری که خوشی آن برود و پیامد (کیفر) آن برجای ماند و کرداری که رنج آن برود و مزدش بماند.