آیات و احادیث «عقاید اسلامی، اصول دین، مبانی اعتقادی» - صفحه 8

خداوند متعال

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّىٰ يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ ﴿۸۳﴾

ترجمه

آنان را واگذار تا [در گفتار و کردار باطل] فرو روند و [با کالای بی ارزش دنیا] سرگرم بازی شوند تا آن روزشان را که وعده داده می شوند دیدار کنند.

خداوند متعال

إِن يَنصُرْكُمُ اللهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ ۖ وَ إِن يَخْذُلْكُمْ فَمَن ذَا الَّذِي يَنصُرُكُم مِّن بَعْدِهِ ۗ وَ عَلَى اللهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ ﴿۱۶۰﴾

ترجمه

اگر خدا شما را یاری کند، هیچ کس بر شما چیره و غالب نخواهد شد، و اگر شما را واگذارد، چه کسی بعد از او شما را یاری خواهد داد؟ و مؤمنان باید فقط بر خدا توکل کنند.

امام علی علیه السلام

لاَ يَجِدُ عَبْدٌ طَعْمَ‌ الْإيمَانِ‌ حَتَّى يَعْلَمَ‌ أَنَّ‌ مَا أَصَابَهُ‌ لَمْ‌ يَكُنْ‌ لِيُخْطِئَهُ‌ وَ أَنَّ‌ مَا أَخْطَأَهُ‌ لَمْ‌ يَكُنْ‌ لِيُصِيبَهُ‌ وَ أَنَّ‌ الضَّارَّ النَّافِعَ‌ هُوَ اللهُ‌ عَزَّ وَ جَلَّ.

ترجمه

هيچ بنده اى مزه ايمان را نمى چشد مگر آن كه بداند آنچه بدو رسيده، ممكن نبود نرسد و آنچه به او نرسيده، ممكن نبود كه برسد و اينكه زيان بخش و سود رسان، خداوند عزّ و جلّ است و بس.

امام باقر علیه السلام

إِنَّمَا يُدَاقُّ‌ اللهُ الْعِبَادَ فِي الْحِسَابِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلىٰ قَدْرِ مَا آتَاهُمْ مِنَ الْعُقُولِ فِي الدُّنْيَا.

ترجمه

خدا در روز قیامت، نسبت به حساب بندگانش به اندازه‌ی عقلی که در دنیا به آنها داده، باریک‌بینی می‌کند و از آنان انتظار دارد.

خداوند متعال

... إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا ﴿۳۰﴾

ترجمه

... ما پاداش کسانی را که کار نیکو کرده اند، تباه نمی کنیم.

خداوند متعال

إِنَّ السَّاعَةَ لَآتِيَةٌ لَّا رَيْبَ فِيهَا وَ لَـٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿۵۹﴾

ترجمه

روز قيامت به طور مسلم خواهد آمد، شكی در آن نيست، ولی اكثر مردم ايمان نمی‌‏آورند.

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللهِ حَقٌّ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ۖ وَ لَا يَغُرَّنَّكُم بِاللهِ الْغَرُورُ ﴿۵﴾

ترجمه

ای مردم! بی‌شک وعده خداوند [درباره برپایی قیامت] حق است؛ پس مبادا زندگی دنیا شما را فریب دهد، و مبادا آن فریبکار [= شیطان] شما را به [بخشش و مهربانیِ] خدا مغرور سازد.

اندکی شرح

قرآن در این آیه کوتاه، دست روی سه نقطه ضعفِ اساسیِ انسان می‌گذارد و سه هشدارِ بیدارکننده می‌دهد: نخست، «شک و تردید»؛ گاهی طولانی شدنِ زمان، سختی‌ها یا هیاهوی شبهات باعث می‌شود انسان تهِ دلش بگوید: «نکند اصلاً قیامتی در کار نباشد؟» قرآن قاطعانه این شک را می‌شکند و یادآوری می‌کند که وعده خدا قطعی است. دوم، «غرق شدن در روزمرگی‌ها»؛ زرق‌وبرق دنیا، دویدن‌های مدام برای پول، شغل و سرگرمی‌های زودگذر، گاهی چنان ما را درگیر می‌کند که یادمان می‌رود این دنیا صرفاً یک مسیرِ گذراست، نه مقصد نهایی. و سوم که خطرناک‌ترین دام است: «سوءاستفاده از مهربانیِ خدا»؛ گاهی انسان گناه می‌کند و چون بلافاصله چوبِ خدا را نمی‌خورد، خیالش راحت می‌شود. شیطان (آن فریبکارِ بزرگ) دقیقاً از همین‌جا وارد می‌شود و با وسوسه‌هایی مثل «خدا ارحم‌الراحمین است» یا «حالا یک عذرخواهی می‌کنی و می‌بخشد»، ترس از حسابرسی را می‌ریزد و انسان را به گناه کردن جری می‌کند. در واقع، آیه هشدار می‌دهد که حلم و صبرِ خدا را به حسابِ تأییدِ کارهایتان نگذارید و با طنابِ «امیدِ کاذب»، به چاهِ گناه نیفتید.

خداوند متعال

مَّثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَ اللهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاءُ ... ﴿۲۶۱﴾

ترجمه

مَثَل آنان که اموالشان را در راه خدا انفاق می کنند، مانند دانه ای است که هفت خوشه برویاند، در هر خوشه صد دانه باشد؛ و خدا برای هر که بخواهد چند برابر می کند.

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيهِ وَ لَا خُلَّةٌ وَ لَا شَفَاعَةٌ ... ﴿۲۵۴﴾

ترجمه

ای اهل ایمان! از آنچه به شما روزی کرده ایم انفاق کنید، پیش از آنکه روزی بیاید که در آن نه داد و ستدی است و نه دوستی و نه شفاعتی.

خداوند متعال

أَ يَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُ ﴿۳﴾ بَلَىٰ قَادِرِينَ عَلَىٰ أَن نُّسَوِّيَ بَنَانَهُ ﴿۴﴾

ترجمه

آيا انسان می‌‏پندارد كه هرگز استخوانهای او را جمع نخواهيم كرد؟ (3) آری قادريم كه [حتی خطوط سر] انگشتان او را موزون و مرتب كنيم. (4)

خداوند متعال

إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا ... ﴿۷﴾

ترجمه

اگر نیکی کنید به خود نیکی کرده اید، و اگر بدی کنید به خود بدی کرده اید.

خداوند متعال

أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِككُّمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ كُنتُمْ فِي بُرُوجٍ مُّشَيَّدَةٍ ... ﴿۷۸﴾

ترجمه

هر کجا باشید هر چند در قلعه های مرتفع و استوار، مرگ شما را درمی یابد.

خداوند متعال

أَ وَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَ يَقْدِرُ ... ﴿۵۲﴾

ترجمه

آيا آنها ندانستند كه خداوند روزی را برای هر كس بخواهد گسترده يا تنگ می‌‏سازد؟

خداوند متعال

... اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ ۖ  إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۴۰﴾

ترجمه

هر کاری که می‌خواهید بکنید؛ [اما بدانید که] بی‌شک خداوند به آنچه انجام می‌دهید کاملاً بیناست.

اندکی شرح

گاهی وقتی کسی روی اشتباهش لجاجت می‌کند، به جای نصیحتِ دوباره، با لحنی قاطع می‌گوییم: «هر کاری دلت می‌خواهد بکن!» این جمله در ظاهر نشانه آزادی است، اما در واقع یک تهدید است؛ یعنی حجت بر تو تمام شده و عواقبِ تلخِ این مسیر، پای خودت است. خداوند در این آیه دقیقاً از همین منطق استفاده کرده است. پیام آیه این است که خداوند جلوی پای انسانِ لجوج را نمی‌گیرد و او را به زور متوقف نمی‌کند؛ اما بلافاصله با یک یادآوریِ تکان‌دهنده، دل آدم را می‌لرزاند: «خداوند به آنچه می‌کنید بیناست». این یعنی آزادیِ عملِ ما به معنای رها شدنمان نیست؛ بلکه هر انتخابی که می‌کنیم، زیرِ نگاهِ دقیقِ او ثبت می‌شود و سرانجام با نتیجه‌ی آن روبه‌رو خواهیم شد.

خداوند متعال

إِنَّ اللهَ لَا يَخْفَىٰ عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَ لَا فِي السَّمَاءِ ﴿۵﴾

ترجمه

یقیناً چیزی در زمین و در آسمان بر خدا پوشیده نیست.