آیات و احادیث «عقاید اسلامی، اصول دین، مبانی اعتقادی» - صفحه 5

امام علی علیه السلام

 أَلَا وَ إِنِّي لَمْ أَرَ كَالْجَنَّةِ نَامَ طَالِبُهَا وَ لَا كَالنَّارِ نَامَ هَارِبُهَا!

ترجمه

آگاه باشید که من چیزی همانند بهشت ندیدم که جوینده آن در خواب باشد، و چیزی را چون آتش دوزخ ندیدم که گریزانِ از آن خفته باشد.

خداوند متعال

وَ مَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللهَ يَجِدِ اللهَ غَفُورًا رَّحِيمًا ﴿۱۱۰﴾

ترجمه

و هر کس کار زشتی کند یا برخود ستم ورزد، سپس از خدا آمرزش بخواهد، خدا را بسیار آمرزنده و مهربان خواهد یافت.

خداوند متعال

قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللهِ ۚ إِنَّ اللهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ﴿۵۳﴾

ترجمه

بگو: ای بندگان من که [با ارتکاب گناه] بر خود زیاده روی کردید! از رحمت خدا نومید نشوید، یقیناً خدا همه گناهان را می آمرزد؛ زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.

اندکی شرح

گاهی سنگینیِ اشتباهات، ما را دچار دو حسِ آزاردهنده می‌کند: اول اینکه از شدت شرمندگی حس می‌کنیم دیگر رویِ بازگشت به درگاه خدا را نداریم؛ و دوم اینکه از جبرانِ گذشته کاملاً ناامید می‌شویم و پیش خودمان فکر می‌کنیم «حالا که کار از کار گذشته و راهی به سوی نجات نیست، پس تلاش برای خوب بودن چه فایده‌ای دارد؟» و سپس خود را در مسیر خطا رها می‌کنیم. اما خداوند در این آیه، دقیقاً دست روی همین نقطه می‌گذارد. او با صمیمی‌ترین لحنِ ممکن (ای بندگانِ من) صدایمان می‌زند و می‌گوید راهِ بازگشت برای هیچ‌کس بسته نیست. پیام روشنِ آیه این است که در اوجِ تاریکی و شرمندگی هم حق نداریم مأیوس شویم؛ بلکه کافی است اراده کنیم و در مسیر درست قدم بگذاریم تا ببینیم خداوندِ مهربان چگونه دستمان را می‌گیرد، یاری‌مان می‌کند تا آسیب‌های گذشته را جبران کنیم و با پاک کردنِ آثار آن خطاها از وجودمان، فرصت شروعی دوباره را به ما می‌بخشد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ‌ فِي السَّمَاءِ أَكْبَرُ مِنْهُ فِي الْأَرْضِ وَ إنَّهُ لَمَكْتُوبٌ عَنْ يَمِينِ عَرْشِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِصْبَاحُ هُدًى وَ سَفِينَةُ نَجَاةٍ.

ترجمه

سوگند به آن كسى كه بحق مرا به پيامبرى برانگيخت، مقام و منزلت حسين بن على در آسمان، بالاتر از منزلت او در زمين است؛ و در سمت راست عرش خداوند عزّ و جلّ نوشته شده است: او چراغ هدايت و كشتى نجات است.

امام حسین علیه السلام

يَا ابْنَ آدَمَ تَفَكَّرْ وَ قُلْ أَيْنَ مُلُوكُ الدُّنْيَا وَ أَرْبَابُهَا الَّذِين‏َ عَمَرُوا وَ احْتَفَرُوا أَنْهَارَهَا وَ غَرَسُوا أَشْجَارَهَا وَ مَدَّنُوا مَدَائِنَهَا فَارَقُوهَا وَ هُمْ كَارِهُونَ‏.

ترجمه

اى فرزندآدم! انديشه كن و بگو: كجايند پادشاهان جهان و صاحبان دنيا كه آن را آباد كردند و نهرها كندند و درختان را كاشتند و شهرها را بنا كردند و بعد با ناخرسندى از آنها جدا شدند.

خداوند متعال

وَ لَا تَحْسَبَنَّ اللهَ غَافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ ۚ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصَارُ ﴿۴۲﴾

ترجمه

و خدا را از آنچه ستمکاران انجام می دهند، بی خبر مپندار؛ مسلماً [کیفر] آنان را برای روزی که چشم ها در آن خیره می شود، به تأخیر می اندازد.

امام حسین علیه السلام

رُوِيَ أَنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ع جَاءَهُ رَجُلٌ وَ قَالَ أَنَا رَجُلٌ عَاصٍ وَ لَا أَصْبِرُ عَنِ الْمَعْصِيَةِ فَعِظْنِي بِمَوْعِظَةٍ فَقَالَ ع افْعَلْ خَمْسَةَ أَشْيَاءَ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ فَأَوَّلُ ذَلِكَ لَا تَأْكُلْ رِزْقَ اللهِ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الثَّانِي اخْرُجْ مِنْ وَلَايَةِ اللهِ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الثَّالِثُ اطْلُبْ مَوْضِعاً لَا يَرَاكَ اللهُ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الرَّابِعُ إِذَا جَاءَ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ رُوحَكَ فَادْفَعْهُ عَنْ نَفْسِكَ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الْخَامِسُ إِذَا أَدْخَلَكَ مَالِكٌ فِي النَّارِ فَلَا تَدْخُلْ فِي النَّارِ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ.

ترجمه

مردى آمد خدمت امام حسين عليه السلام و گفت مردى گناهكارم و نمى‌توانم از گناه خودارى كنم مرا موعظه كن. امام عليه السلام در پاسخ فرمود: پنج كار انجام بده بعد هر چه خواستى گناه كن: ۱. روزی خدا را مخور و هر چه می‌خواهی گناه کن؛ ۲. از ولايت و قلمرو حكومت خدا بیرون برو و هر چه می‌خواهی گناه کن؛ ۳. جایی را انتخاب کن تا خداوند تو را نبیند و هر چه می‌خواهی گناه کن؛ ۴. وقتی عزرائیل برای گرفتن جان تو آمد او را از خود بران و هر چه می‌خواهی گناه کن؛ ۵. زمانی که مالک دوزخ تو را به سوی آتش می‌برد در آتش وارد مشو و هر چه می‌خواهی گناه کن.

امام رضا علیه السلام

يَا ابْنَ شَبِيبٍ‌ إِنْ بَكَيْتَ عَلَى الْحُسَيْنِ‌ حَتَّى تَصِيرَ دُمُوعُكَ عَلَىٰ خَدَّيْكَ غَفَرَ اللهُ لَكَ كُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتَهُ صَغِيراً كَانَ أَوْ كَبِيراً قَلِيلاً كَانَ أَوْ كَثِيراً.

ترجمه

ای فرزند شبیب! اگر بر حسین بن علی علیهما‌ السّلام آن قدر گریه کنى که اشکهایت بر گونه‌هایت جاری شود، خداوند همه گناهان تو را می‌آمرزد، بزرگ باشد یا کوچک‌، اندک باشد یا زیاد.

امام رضا علیه السلام

يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَلْقَى اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا ذَنْبَ عَلَيْكَ، فَزُرِ الْحُسَيْنَ عَلَيْهِ السَّلَامُ. يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَسْكُنَ الْغُرَفَ الْمَبْنِيَّةَ فِي الْجَنَّةِ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌، فَالْعَنْ قَتَلَةَ الْحُسَيْنِ. يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ يَكُونَ لَكَ مِنَ الثَّوَابِ مِثْلَ مَا لِمَنِ اسْتُشْهِدَ مَعَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَامُ‌، فَقُلْ مَتَىٰ ذَكَرْتَهُ ﴿يا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً﴾.

ترجمه

‌ای فرزند شبیب! اگر می‌خواهی خداوند را ملاقات کنی در حالی که گناه نداشته باشی، حسین علیه‌السّلام را زیارت کن. ‌ای فرزند شبیب! اگر می‌خواهی در بهشت جای گیری و با محمد و آلش هم‌نشین گردی، قاتلان حسین علیه‌السّلام را لعنت کن. ‌ای فرزند شبیب! اگر می‌خواهی ثواب شهدای کربلا را داشته باشی، هر گاه یاد آنها را کردی بگو: «یا لَیْتَنِی کُنْتُ مَعَهُمْ فَاَفُوزَ فَوْزاً عَظِیماً؛ ‌ای کاش با ‌آنان بودم تا به رستگاری بزرگ می‌رسیدم».

امام حسین علیه السلام

يَا ابْنَ آدَمَ اذْكُرْ مَصْرَعَكَ وَ فِي قَبْرِكَ مَضْجَعَكَ وَ مَوْقِفَكَ بَيْنَ يَدَيِ اللهِ تَشْهَدُ جَوَارِحُكَ.‏

ترجمه

ای فرزند آدم! یاد کن مرگ خویش را، و خوابیدن خود را در قبرت، و ایستادن خود در برابر خدا را، در حالی که اعضایت علیه تو شهادت می دهند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌ آخِذاً بِيَدِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَامُ‌ وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ هَذَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ‌ فَاعْرِفُوهُ فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهُ لَفِي الْجَنَّةِ‌ وَ مُحِبِّيهِ فِي الْجَنَّةِ‌ وَ مُحِبِّي مُحِبِّيهِ فِي الْجَنَّةِ‌.

ترجمه

حُذَیْفَة بن یَمان می‌گوید: من دیدم که پیامبر صلی الله علیه و آله دست حسین علیه السلام را گرفت و فرمود: ای مردم، این حسین بن علی است؛ او را بشناسید؛ سوگند به آن که جانم در دست اوست، حسین و دوستدارانش و دوستدار دوستدارانش در بهشت جای دارند.

امام صادق علیه السلام

مَنْ أَرَادَ اللَّهُ بِهِ الْخَيْرَ، قَذَفَ فِي قَلْبِهِ حُبَّ الْحُسَيْنِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) وَ حُبَّ زِيَارَتِهِ؛ وَ مَنْ أَرَادَ اللَّهُ بِهِ السُّوءَ، قَذَفَ فِي قَلْبِهِ بُغْضَ الْحُسَيْنِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) وَ بُغْضَ زِيَارَتِهِ.

ترجمه

هر کس که خداوند خیر [و سعادت] او را بخواهد، محبت امام حسین (علیه‌السلام) و شوق زیارتش را در دلِ او می‌اندازد؛ و هر کس که خداوند بدی [و تباهی] او را بخواهد، کینه امام حسین (علیه‌السلام) و بیزاری از زیارتش را در قلبِ او قرار می‌دهد.

اندکی شرح

برای فهم منطقی این حدیث، باید بپرسیم: چرا خداوند برای رساندن یک انسان به «خیر و سعادت»، از ابزارِ «محبت به امام حسین» استفاده می‌کند؟ در منطق دین، امام حسین (ع) صرفاً یک شخصیت تاریخی نیست؛ بلکه نمادِ عینیِ حق‌طلبی، آزادگی و ایستادگی در برابر ظلم و استکبار است. وقتی خداوند بخواهد کسی را در مسیر درست نگه دارد و عاقبت‌به‌خیر کند، در کنار تکالیف و دستورات دینی، یک «قطب‌نمای درونی» و موتور محرک نیز در وجودش فعال می‌کند؛ یعنی قلب او را با بزرگ‌ترین نمادِ خوبی‌ها گره می‌زند. این محبت، در واقع یک «لنگرگاهِ هویتی» است. کسی که از صمیم قلب حسین (ع) را دوست دارد، ناخودآگاه با ارزش‌های او هم‌سو می‌شود و همین کششِ درونی، او را در بزنگاه‌های سختِ زندگی از لغزش نجات می‌دهد.

اما در نقطه مقابل، کسی که با لجاجت در مسیر دنیاگرایی و گناه قدم می‌گذارد، رفته‌رفته دچار قساوت قلب می‌شود. چنین فردی برای فرار از «عذاب وجدان» و حفظ «منافع زودگذرِ دنیوی‌اش»، ناچار است در برابر حق گارد بگیرد؛ قاعده‌ای که قرآن آن را این‌گونه بیان می‌کند: ﴿ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاءُوا السُّوأَى أَنْ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ...﴾. از آنجا که امام حسین (ع) آینه تمام‌نمای حق است، این تاریکیِ درون، خود را به شکل کینه و دافعه نسبت به ایشان نشان می‌دهد. در نتیجه، همین بغض در بزنگاه‌های حساس، او را به جای کشش به سمت خوبی‌ها، به سمت ظلم و تباهی می‌کشاند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إنَّ أَهْلَ النَّارِ لَيَتَأَذَّوْنَ مِنْ رِيحِ الْعَالِمِ التَّارِكِ لِعِلْمِهِ.

ترجمه

اهل جهنم از بوى گند عالمى كه علمش را رها ساخته [و بدان عمل ننموده]، در آزارند.

برشی از دعا:

أَيْ رَبِّ، جَلِّلْنِي بِسِتْرِكَ، وَ اعْفُ عَنْ تَوْبِيخِي بِكَرَمِ وَجْهِكَ، فَلَوِ اطَّلَعَ الْيَوْمَ عَلَى ذَنْبِي غَيْرُكَ مَا فَعَلْتُهُ، وَ لَوْ خِفْتُ تَعْجِيلَ الْعُقُوبَةِ لَاجْتَنَبْتُهُ؛ لَا لِأَنَّكَ أَهْوَنُ النَّاظِرِينَ إِلَيَّ، وَ أَخَفُّ الْمُطَّلِعِينَ عَلَيَّ، بَلْ لِأَنَّكَ يَا رَبِّ خَيْرُ السَّاتِرِينَ، وَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ، وَ أَكْرَمُ الْأَكْرَمِينَ؛ سَتَّارُ الْعُيُوبِ، غَفَّارُ الذُّنُوبِ، عَلَّامُ الْغُيُوبِ، تَسْتُرُ الذَّنْبَ بِكَرَمِكَ، وَ تُؤَخِّرُ الْعُقُوبَةَ بِحِلْمِكَ.

پروردگارا! مرا با پرده‌پوشی‌ات بپوشان و به بزرگواری‌ات، از سرزنشِ من درگذر. اگر امروز کسی جز تو از گناهم باخبر می‌شد، هرگز آن را انجام نمی‌دادم؛ و اگر از زود رسیدنِ مجازات می‌ترسیدم، قطعاً از آن دوری می‌کردم. [اما اینکه در محضر تو گناه کردم] نه به این خاطر بود که تو در نگاهم کم‌اهمیت‌ترینِ بینندگان و ناچیزترینِ آگاهان باشی؛ بلکه پروردگارا! به این دلیل بود که تو بهترین پرده‌پوشان، عادل‌ترینِ حاکمان و کریم‌ترینِ کریمانی؛ پوشاننده عیب‌ها، آمرزنده گناهان و دانای رازهای نهان؛ گناه را با کَرَمِ خود می‌پوشانی، و مجازات را با بردباری‌ات به تأخیر می‌اندازی.

امام علی علیه السلام

شَتَّانَ مَا بَيْنَ عَمَلَيْنِ؛ عَمَلٍ تَذْهَبُ لَذَّتُهُ وَ تَبْقَىٰ تَبِعَتُهُ، وَ عَمَلٍ تَذْهَبُ مَئُونَتُهُ وَ يَبْقَىٰ أَجْرُهُ‏.

ترجمه

چه بسیار است تفاوت میان دو کردار: کرداری که خوشی آن برود و پیامد (کیفر) آن برجای ماند و کرداری که رنج آن برود و مزدش بماند.