امام علی علیه السلام
لَا عَلَيْكَ أَنْ تَصْحَبَ ذَا الْعَقْلِ وَ إِنْ لَمْ تَحْمَدْ كَرَمَهُ، وَ لَكِنِ انْتَفِعْ بِعَقْلِهِ وَ احْتَرِسْ مِنْ سَيِّئِ أَخْلَاقِهِ؛ وَ لَا تَدَعَنَّ صُحْبَةَ الْكَرِيمِ وَ إِنْ لَمْ تَنْتَفِعْ بِعَقْلِهِ، وَ لَكِنِ انْتَفِعْ بِكَرَمِهِ بِعَقْلِكَ؛ وَ افْرِرْ كُلَّ الْفِرَارِ مِنَ اللَّئِيمِ الْأَحْمَقِ.
ترجمه
ایرادی ندارد با انسان خردمند معاشرت کنی، حتی اگر از بزرگواری و کرامت نفس او بهره‌ای نبری [و اخلاقش را نپسندی]؛ اما [در این معاشرت] از خرد او استفاده کن و مراقب باش تحت تأثیر اخلاق بدش قرار نگیری. و هرگز هم‌نشینی با انسان بزرگوار و نیک‌سرشت را رها نکن، حتی اگر از نظر عقلی سودی برایت نداشته باشد؛ بلکه با تکیه بر عقل خودت، از بزرگواری و صفای درون او بهره‌مند شو. اما از انسان پَست و احمق، با تمام وجود بگریز!
اندکی شرح
امام علی (علیه‌السلام) در این حدیث، راهبردی واقع‌بینانه برای مدیریت روابط اجتماعی ارائه می‌دهند. در دنیای واقعی، قرار نیست همه انسان‌ها کامل باشند. اگر کسی باهوش و خردمند است اما اخلاق و کرامت نفس ندارد، نباید او را کاملاً طرد کرد؛ بلکه می‌توان با هوشیاری و مراقبت، از دانش و درایت او استفاده کرد. از سوی دیگر، اگر کسی خوش‌قلب و بزرگوار است اما درایت بالایی ندارد، نباید او را از دست داد؛ بلکه باید با مدیریت و عقل خودمان، از مهربانی و صفای درون او بهره برد. اما دسته سوم، کسانی هستند که نه عقل و درایتی دارند و نه اخلاق و بزرگواری (پَست و احمق). دستور صریح امام در برابر این گروه، قطع کامل ارتباط و فرار کردن از آن‌هاست؛ چرا که هم‌نشینی با چنین افرادی جز آسیب و تباهی، هیچ دستاوردی نخواهد داشت.