فیش شماره 355

امام علی علیه السلام

الْمَرْأَةُ شَرٌّ كُلُّهَا، وَشَرُّ مَا فِيهَا أَنَّهُ لَا بُدَّ مِنْهَا.

ترجمه

زن سراسر [مایه زحمت و] دردسر است؛ و سخت‌ترین بخشِ این دردسر آن است که چاره‌ای جز بودنِ با او نیست [و زندگیِ مرد بدون او ممکن نیست].

اندکی شرح

اگر کلمه «شر» را در اینجا «موجودی ذاتاً بد و پلید» معنا کنیم، این کلام با نگاه قرآن که زن را مایه آرامش و «خیر» می‌داند، کاملاً در تضاد خواهد بود. اما در ادبیات عرب، «شر» همیشه به معنای پلیدی نیست؛ بلکه به معنای «دردسر، سختی و بارِ مسئولیت» نیز به کار می‌رود؛ همان‌طور که قرآن می‌فرماید: «إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً» (وقتی انسان دچار سختی و دردسر می‌شود، بی‌تابی می‌کند). این کلامِ امام، با بیانی لطیف و آمیخته به نوعی طنزِ حکیمانه، شبیه به همان ضرب‌المثل معروف فارسی است که می‌گوید: «زن بلاست، اما هیچ خانه‌ای بی‌بلا مباد!». در واقع، امام (علیه‌السلام) به واقعیتِ سختی‌ها و مسئولیت‌های سنگینِ زندگی با همسر {مانند لزومِ درکِ ظرافت‌های عاطفیِ زن و بارِ سنگینِ تأمین معاش} اشاره می‌کنند، اما بلافاصله تأکید می‌کنند که این «دردسر»، یک ضرورتِ گریزناپذیر است و چرخِ زندگیِ مرد بدون حضور زن هرگز نمی‌چرخد.