آیات و احادیث «روابط اجتماعی، ارتباط با دیگران، زندگی اجتماعی» - صفحه 9

امام حسن مجتبی علیه السلام

صَاحِبِ النَّاسَ مِثْلَ مَا تُحِبُّ أَنْ يُصَاحِبُوكَ بِهِ.

ترجمه

با مردم به گونه اى رفتار كن كه دوست دارى با تو آن گونه رفتار كنند.

امام صادق علیه السلام

إِنَّ الْعَالِمَ إِذَا لَمْ يَعْمَلْ بِعِلْمِهِ زَلَّتْ مَوْعِظَتُهُ عَنِ الْقُلُوبِ كَمَا يَزِلُّ الْمَطَرُ عَنِ الصَّفَا.

ترجمه

هرگاه عالم به علمش عمل نكند، [اثر] موعظه اش از دل ها زايل مى شود؛ آن چنان كه باران از روى سنگ صاف مى لغزد.

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا يَعْصُونَ اللهَ مَا أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ﴿۶﴾

ترجمه

ای مؤمنان! خود و خانواده خود را از آتشی که هیزم آن انسان ها و سنگ ها است، حفظ کنید. بر آن فرشتگانی خشن و سخت گیر گمارده شده اند که از آنچه خدا به آنان دستور داده، سرپیچی نمی کنند، و آنچه را به آن مأمورند، همواره انجام می دهند.

خداوند متعال

وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَىٰ يَدَيْهِ يَقُولُ يَا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا ﴿٢٧﴾ يَا وَيْلَتَىٰ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًا ﴿٢٨﴾ لَّقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءَنِي ۗ وَ كَانَ الشَّيْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولًا ﴿٢٩﴾

ترجمه

و روزی که ستمکار، دو دست خود را [از شدت اندوه و حسرت به دندان] می‌گزد [و] می‌گوید: ای کاش همراه این پیامبر راهی به سوی حق برمی‌گرفتم، (27) ای وای، کاش من فلانی را [که سبب بدبختی من شد] به دوستی نمی‌گرفتم، (28) بی‌‌تردید مرا از قرآن پس از آنکه برایم آمد گمراه کرد. و شیطان همواره انسان را [پس از گمراه کردنش تنها و غریب در وادی هلاکت] وامی‌گذارد؛ (29)

خداوند متعال

مَّثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَ اللهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاءُ ... ﴿۲۶۱﴾

ترجمه

مَثَل آنان که اموالشان را در راه خدا انفاق می کنند، مانند دانه ای است که هفت خوشه برویاند، در هر خوشه صد دانه باشد؛ و خدا برای هر که بخواهد چند برابر می کند.

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيهِ وَ لَا خُلَّةٌ وَ لَا شَفَاعَةٌ ... ﴿۲۵۴﴾

ترجمه

ای اهل ایمان! از آنچه به شما روزی کرده ایم انفاق کنید، پیش از آنکه روزی بیاید که در آن نه داد و ستدی است و نه دوستی و نه شفاعتی.

خداوند متعال

إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا ... ﴿۷﴾

ترجمه

اگر نیکی کنید به خود نیکی کرده اید، و اگر بدی کنید به خود بدی کرده اید.

خداوند متعال

أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُم ۖ مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّىٰ يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَىٰ نَصْرُ اللهِ ۗ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللهِ قَرِيبٌ ﴿۲۱۴﴾

ترجمه

آیا گمان کرده‌اید که [بی‌هیچ رنج و آزمونی] وارد بهشت می‌شوید، در حالی که هنوز حوادثی شبیه آنچه بر سر پیشینیانِ شما آمد، به سراغتان نیامده است؟ همانان که چنان دچار سختی و آسیب شدند و [در کوره حوادث] به لرزه درآمدند که حتی پیامبر و کسانی که با او ایمان آورده بودند، [از شدت فشار] می‌گفتند: «پس یاری خدا کِی فرا می‌رسد؟» آگاه باشید! بی‌شک یاریِ خدا نزدیک است.

اندکی شرح

گاهی گمان می‌کنیم همین که ادعای ایمان کردیم، دیگر همه‌چیز باید بر وفق مراد باشد. اما قرآن این تصورِ فانتزی را به هم می‌ریزد و یادآوری می‌کند که بهشت و پیروزی، پاداشِ آدم‌های راحت‌طلب نیست. وقتی تصمیم می‌گیریم پای حق بایستیم، طبیعتاً با فشارهای سنگینِ مالی، جانی و روانی روبه‌رو می‌شویم؛ تا جایی که گاهی جامعه‌ی ایمانی در کوره حوادث به لرزه درمی‌آید (زُلْزِلُوا).

اما نکته کلیدی و امیدبخشِ آیه اینجاست: رسیدن به اوج سختی، به معنای بن‌بست یا رها شدن از سوی خدا نیست. وقتی فشارها آن‌قدر سنگین می‌شود که حتی پیامبر و مؤمنانِ همراهش از شدت سختی به زبان می‌آیند و می‌گویند: «پس یاری خدا کِی می‌رسد؟»، قرآن با قاطعیت نوید می‌دهد که «یاریِ خدا نزدیک است». پیام آیه این است که در آزمون‌های بزرگ، گاهی نصرت نهاییِ خدا درست در اوج سختی‌ها فرا می‌رسد؛ به این شرط که مؤمنان «ایستادگی» کنند و «تمام توان» خود را پای کار بیاورند.