آیات و روایات درباره خانواده

امام علی علیه السلام

أفْضَلُ الشَّفَاعَاتِ أَنْ تَشْفَعَ بَيْنَ اثْنَيْنِ فِي نِكَاحٍ حَتَّىٰ يَجْمَعَ اللهُ بَيْنَهُمَا.

ترجمه

بهترین وساطتها آن است که میان دو نفر در ازدواج میانجیگری کنی تا خدا آن دو را گرد هم آورد.

امام صادق علیه السلام

مَنْ زَوَّجَ أعْزَبَ كَانَ مِمَّنْ يَنْظُرُ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ‌.

ترجمه

هر کس زمینه ازدواج مجردی را فراهم کند، از کسانی است که خدا در روز قیامت به او نظر لطف می‌کند.

امام علی علیه السلام

للحسنِ عليه السلام: إِنَّمَا قَلْبُ الْحَدَثِ كَالْأَرْضِ الْخَالِيَةِ مَا أُلْقِيَ فِيهَا مِنْ شَيْ‏ءٍ قَبِلَتْهُ، فَبَادَرْتُكَ بِالْأَدَبِ قَبْلَ أَنْ يَقْسُوَ قَلْبُكَ.

ترجمه

خطاب به امام حسن علیه السلام: همانا قلب جوان همانند سرزمین خالی است، آنچه در آن بکارند می‌پذیرد و من پیش از آنکه دلت سخت گردد به ادب تو مبادرت ورزیدم.

امام کاظم علیه السلام

... إِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَيْسَ يَغْضَبُ لِشَيْ‌ءٍ كَغَضَبِهِ لِلنِّسَاءِ وَ الصِّبْيَانِ‌.

ترجمه

به راستی خدای بزرگ آن‌گونه که برای زنان و کودکان به خشم می‌آید برای هیچ چیزی به خشم نمی‌آید.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إِذَا حَمَلَتِ الْمَرْأَةُ كَانَتْ بِمَنْزِلَةِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ الْمُجَاهِدِ بِنَفْسِهِ وَ مَالِهِ فِي سَبِيلِ اللهِ فَإِذَا وَضَعَتْ كَانَ لَهَا مِنَ الْأَجْرِ مَا لَا يَدْرِي أَحَدٌ مَا هُوَ لِعِظَمِهِ فَإِذَا أَرْضَعَتْ كَانَ لَهَا بِكُلِّ مَصَّةٍ كَعِدْلِ عِتْقِ مُحَرَّرٍ مِنْ وُلْدِ إِسْمَاعِيلَ‌، فَإِذَا فَرَغَتْ مِنْ رَضَاعِهِ ضَرَبَ مَلَكٌ كَرِيمٌ عَلَى جَنْبِهَا وَ قَالَ اِسْتَأْنِفِي الْعَمَلَ فَقَدْ غُفِرَ لَكِ.

ترجمه

زن آبستن مانند روزه‌دارِ شب‌بيدار و سربازى است كه جان و مال را در راه پيشرفت اسلام نثار كند؛ چون كودك متولّد شود، چندان اجر به مادر دهند كه جز خدا كسى نداند؛ چون پستان به دهانش گذارد، براى هر مكيدن، ثواب آزاد كردن بنده‌اى از نسل اسماعيل دارد؛ چون دوران شيرخوارگى پايان يابد، فرشته‌اى بزرگوار دست به پهلوى مادر زند و گويد: عمل را از سر بگير، همه گناهان تو آمرزيده شد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مَنْ دَخَلَ السُّوقَ فَاشْتَرَىٰ تُحْفَةً فَحَمَلَهَا إِلَىٰ عِيَالِهِ كَانَ كَحَامِلِ صَدَقَةٍ إِلَىٰ قَوْمٍ مَحَاوِيجَ وَ لْيَبْدَأْ بِالْإنَاثِ قَبْلَ الذُّكُورِ.

ترجمه

هر كس وارد بازار شود و هديه‌اى بخرد و آن را براى خانوادۀ خود ببرد، همانند كسى است كه براى گروهى نيازمند صدقه‌اى بَرَد، و بايد در دادن هديه از دختران شروع كند.

امام سجاد علیه السلام

وَ أَمَّا حَقُّ أُمِّكَ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهَا حَمَلَتْكَ حَيْثُ لَا يَحْتَمِلُ أَحَدٌ أَحَداً وَ أَعْطَتْكَ مِنْ ثَمَرَةِ قَلْبِهَا مَا لَا يُعْطِي أَحَدٌ أَحَداً وَ وَقَتْكَ بِجَمِيعِ جَوَارِحِهَا وَ لَمْ تُبَالِ أَنْ تَجُوعَ وَ تُطْعِمَكَ وَ تَعْطَشَ وَ تَسْقِيَكَ وَ تَعْرَىٰ وَ تَكْسُوَكَ وَ تَضْحَىٰ وَ تُظِلَّكَ وَ تَهْجُرَ النَّوْمَ لِأَجْلِكَ وَ وَقَتْكَ الْحَرَّ وَ الْبَرْدَ لِتَكُونَ لَهَا فَإِنَّكَ لَا تُطِيقُ شُكْرَهَا إِلَّا بِعَوْنِ اللهِ وَ تَوْفِيقِهِ.

ترجمه

حق مادرت این است که بدانی او تو را به گونه‌ای حمل کرد که هیچ‌کس، دیگری را چنین حمل نمی‌کند و تو را از ثمرۀ قلب خود چیزی عطا کرد که هیچ کس به دیگری نمی‌دهد و تو را با همۀ اعضای بدن خود محافظت کرد و باکی نداشت که خود گرسنه باشد و به تو غذا دهد، یا تشنه باشد و تو را سیراب کند، یا خودش عریان باشد و تو را بپوشاند، یا خود در آفتاب باشد و تو را در سایه قرار دهد و برای تو از خوابش بگذرد و تو را از سرما و گرما حفظ کرد تا برای او باشی. بدان که توان شکر او را نداری جز به یاری خدا و توفیق او.

امام صادق علیه السلام

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ‌ تَكُونُ لِيَ الْقَرَابَةُ عَلَىٰ غَيْرِ أَمْرِي أَ لَهُمْ عَلَيَّ حَقٌّ قَالَ نَعَمْ حَقُّ الرَّحِمِ لَا يَقْطَعُهُ شَيْ‌ءٌ وَ إِذَا كَانُوا عَلَىٰ أَمْرِكَ كَانَ لَهُمْ حَقَّانِ حَقُّ الرَّحِمِ وَ حَقُّ الْإسْلَامِ.

ترجمه

جهم بن حميد به ايشان عرض كرد: خويشاوندانى دارم كه عقيده و مذهب مرا ندارند، با اين حال، آيا آنان را بر من حقّى هست‌؟ - فرمود: آرى، حقّ خويشاوندى را هيچ چيز از بين نمى‌برد. در صورتى كه با تو هم‌عقیده بودند، دو حق داشتند: حقّ خويشاوندى و حقّ اسلام.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

أُوصِي الشَّاهِدَ مِنْ أُمَّتِي وَ الْغَائِبَ مِنْهُمْ وَ مَنْ فِي أَصْلَابِ الرِّجَالِ وَ أَرْحَامِ النِّسَاءِ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ أَنْ يَصِلَ الرَّحِمَ وَ إِنْ كَانَتْ مِنْهُ عَلَىٰ مَسِيرَةِ سَنَةٍ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنَ الدِّينِ.

ترجمه

همۀ امتم را از حاضر و غایب و به آنان که تا روز قیامت در صلب مردان و رحم زنان هستند سفارش می‌کنم به صلۀ رحم، اگرچه یک سال راه {میان آنان فاصله} باشد و این از دین اسلام است.

امام کاظم علیه السلام

إِنَّ التَّهْيِئَةَ مِمَّا يَزِيدُ فِي عِفَّةِ النِّسَاءِ وَ لَقَدْ تَرَكَ النِّسَاءُ الْعِفَّةَ بِتَرْكِ أَزْوَاجِهِنَّ التَّهْيِئَةَ.

ترجمه

خودآرایی مردان مایه افزایش عفت و پاکدامنی زنان است، {چنان‌که برخی} زنان عفت را بر اثر ناآراستگی همسرانشان رها کردند.

امام باقر علیه السلام

ثَلَاثٌ لَمْ يَجْعَلِ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِيهِنَّ رُخْصَةً: أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ، وَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَيْنِ.

ترجمه

سه چيز است كه خداوند عزّوجلّ به هيچ كس در آنها اجازه‌اى نداده است: برگرداندن امانت به نيك و بد، وفا كردن به عهد و پيمان با نيك و بد، و نيكى كردن به پدر و مادر، خوب باشند يا بد.

امام علی علیه السلام

خَيْرُ مَا وَرَّثَ الْآبَاءُ الْأَبْنَاءَ الْأَدَب‏ُ.

ترجمه

بهترين چيزى كه پدران براى فرزندان به ميراث مى گذارند، ادب است.

خداوند متعال

وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّىٰ يُغْنِيَهُمُ اللهُ مِن فَضْلِهِ ... ﴿۳۳﴾

ترجمه

و کسانی که [وسیله] ازدواجی نمی یابند باید پاکدامنی پیشه کنند تا خدا آنان را از فضل خود توانگرشان سازد.

خداوند متعال

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا ... ﴿۱۸۹﴾

ترجمه

او خدائی است كه شما را از نفس واحدی آفريد و همسرش را نيز از جنس او قرار داد تا در كنار او آرامش یابد.

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا يَعْصُونَ اللهَ مَا أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ﴿۶﴾

ترجمه

ای مؤمنان! خود و خانواده خود را از آتشی که هیزم آن انسان ها و سنگ ها است، حفظ کنید. بر آن فرشتگانی خشن و سخت گیر گمارده شده اند که از آنچه خدا به آنان دستور داده، سرپیچی نمی کنند، و آنچه را به آن مأمورند، همواره انجام می دهند.