آیات و احادیث «اعمال عبادی، بندگی خدا، عبادات اسلامی» - صفحه 2

امام علی علیه السلام

طُوبَىٰ لِمَنْ شَغَلَ قَلْبَهُ بِالْفِكْرِ وَ لِسَانَهُ بِالذِّكْرِ.

ترجمه

خوشا به حال کسی که قلبش را با فکر و زبانش را با ذکر مشغول می‌کند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مَنْ ذَكَرَ اللهَ فِي السُّوقِ مُخْلِصاً عِنْدَ غَفْلَةِ النَّاسِ وَ شُغُلِهِمْ بِمَا فِيهِ كَتَبَ اللهُ لَهُ أَلْفَ حَسَنَةٍ وَ يَغْفِرُ اللهُ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ‌ مَغْفِرَةً لَمْ تَخْطُرْ عَلَىٰ قَلْبِ بَشَرٍ.

ترجمه

اگر كسى در بازار، هنگامى كه ديگر مردمان [از ياد خدا] غافلند و سرگرم كار خود هستند، به ياد خدا باشد، خداوند هزار حسنه برايش منظور دارد، و در روز رستاخيز چنان او را بيامرزد كه به ذهن هيچ كس خطور نكرده باشد.

امام سجاد علیه السلام

الْمُؤْمِنُ مِنْ دُعَائِهِ عَلَى ثَلَاثٍ: إِمَّا أَنْ يُدَّخَرَ لَهُ، وَ إِمَّا أَنْ يُعَجَّلَ لَهُ، وَ إِمَّا أَنْ يُدْفَعَ عَنْهُ بَلَاءٌ يُرِيدُ أَنْ يُصِيبَهُ.

ترجمه

دعاى مؤمن از سه حال خارج نيست: يا برايش ذخيره مى‌گردد، يا در دنيا برآورده مى‌شود، يا بلايى را كه مى‌خواهد به او برسد، دفع مى‌كند.

امام علی علیه السلام

كَمْ مِنْ صَائِمٍ لَيْسَ لَهُ مِنْ صِيَامِهِ إِلَّا الْجُوعُ وَ الظَّمَأُ، وَ كَمْ مِنْ قَائِمٍ لَيْسَ لَهُ مِنْ قِيَامِهِ إِلَّا السَّهَرُ وَ الْعَنَاءُ.

ترجمه

چه بسا روزه دارى كه از روزه اش جز گرسنگى و تشنگى بهره‌اى ندارد و چه بسا شب زنده دارى كه از نمازش جز بيخوابى و سختى سودى نمى‌برد.

امام جواد علیه السلام

اعْلَمْ أَنَّكَ لَنْ تَخْلُوَ مِنْ عَيْنِ اللهِ، فَانْظُرْ كَيْفَ تَكُونُ.

ترجمه

بدان که از دیده خدا پنهان نیستی، پس بنگر که چگونه‌ای.

امام علی علیه السلام

مَا فِي الْمِيزَانِ شَيْ‌ءٌ أَثْقَلَ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ ... .

ترجمه

سنگين ترين عملى كه روز قيامت در ترازو [ى اعمال] گذاشته مى‌شود، صلوات بر محمّد و اهل بيت اوست.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

 لَوْ لَا أَنْ أَشُقَّ عَلَىٰ أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ مَعَ كُلِّ صَلَاةٍ.

ترجمه

اگر بر امتم سخت نبود، امر می‌کردم که برای هر نمازی مسواک بزنند.

امام رضا علیه السلام

لَيْسَ الْعِبَادَةُ كَثْرَةَ الصَّلَاةِ وَ الصَّوْمِ إِنَّمَا الْعِبَادَةُ التَّفَكُّرُ فِي أَمْرِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ.

ترجمه

عبادت، به بسيارى نماز و روزه نيست؛ بلكه عبادت، انديشيدن در كار خداست.

امام علی علیه السلام

... أَلَا لَا خَيْرَ فِي قِرَاءَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَدَبُّرٌ.

ترجمه

بدانيد كه در قرآن خواندنى كه با تدبّر همراه نباشد، خيرى نيست.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

إِيَّاكُمْ وَ الْبِطْنَةَ؛ فَإِنَّهَا مَفْسَدَةٌ لِلْبَدَنِ، وَ مَوْرَثَةٌ لِلسَّقَمِ، وَ مَكْسَلَةٌ عَنِ الْعِبَادَةِ.

ترجمه

از پرخوری بپرهیزید؛ چرا که مایه تباهیِ بدن و زمینه‌سازِ بیماری است، و [انسان را] در انجام عبادت سست و بی‌حال می‌کند.

اندکی شرح

این روایت، پرخوری را آفتی دوگانه معرفی می‌کند که هم‌زمان به «جسم» و «روح» انسان ضربه می‌زند. در بُعد جسمانی، پرخوری تعادلِ طبیعیِ بدن را به هم می‌ریزد و بستر را برای انواع بیماری‌ها فراهم می‌کند. اما نکته ظریف‌تر در بُعد روحی است؛ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) روی مهم‌ترین فعالیتِ روحیِ مرتبط با سعادتِ انسان، یعنی «عبادت» دست می‌گذارند. علتِ این سستی و رخوت در عبادت روشن است؛ خلوت با خدا و حضور قلب، پیش از هر چیز نیازمندِ «تمرکز ذهنی» و «پویایی فکر» است. وقتی انسان معده خود را بیش از حد پر می‌کند، بدن دچار کرختی و خواب‌آلودگی می‌شود. در این حالتِ خستگی و افتِ تمرکز، دیگر رمقی برای ارتباطِ قلبی با پروردگار باقی نمی‌ماند و در نتیجه، عبادت از یک ارتباطِ شیرین، به یک تکلیفِ سنگین و خسته‌کننده تبدیل می‌شود.

البته این سستی و بی‌حالی، تنها به محرومیت از عبادت ختم نمی‌شود. امروزه علم پزشکی نیز نشان داده است که با پرخوری، بخش عمده‌ای از جریان خون و انرژیِ بدن صرفِ هضم غذا در دستگاه گوارش می‌شود و به دنبال آن، کارایی مغز افت می‌کند. به همین دلیل، شخص علاوه بر از دست دادنِ نشاطِ معنوی، در کارهای روزمره، تمرکزِ ذهنی و مطالعه نیز دچار خواب‌آلودگی و افتِ شدیدِ عملکرد می‌شود.

خداوند متعال

وَ إِذَا نَادَيْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ اتَّخَذُوهَا هُزُوًا وَ لَعِبًا ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْقِلُونَ ﴿۵۸﴾

ترجمه

و هنگامی که برای نماز ندا سر می‌دهید [و اذان می‌گویید]، آن را به مسخره و بازی می‌گیرند؛ این [رفتار] به این دلیل است که آنان گروهی هستند که عقل خود را به کار نمی‌گیرند.

خداوند متعال

... أَلَا بِذِكْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ﴿۲۸﴾

ترجمه

آگاه باشید! دل ها فقط به یاد خدا آرام می گیرد.

خداوند متعال

وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍ ﴿۱۷﴾

ترجمه

و یقیناً ما قرآن را برای پند گرفتن آسان کردیم، پس آیا پند گیرنده ای هست؟

خداوند متعال

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَ لَا أَوْلَادُكُمْ عَن ذِكْرِ اللهِ ۚ وَ مَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَأُولَـٰئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ ﴿۹﴾

ترجمه

ای مؤمنان! مبادا اموال و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل کنند، و آنان که [به خاطر مال و فرزند از یاد خدا] غافل می شوند، زیانکارند.

أمیرالمؤمنین علیه السلام

اعْلَمْ أَنَّ كُلَّ شَيْ‏ءٍ مِنْ عَمَلِكَ تَبَعٌ لِصَلَاتِكَ.

ترجمه

بدان که هر کاری که می کنی تابع نماز توست.